Yapay Dünya Kurdular: Sonu Felaketle Bitti
1991 yılında Arizona çölünün ortasında başlatılan ve fütüristik bir uzay kolonisini andıran 'Biosphere 2' projesi, insanlığın doğayı taklit etme çabasının en pahalı ve en dramatik başarısızlıklarından biri olarak tarihe geçti. Sekiz insanın iki yıl boyunca dış dünyadan tamamen izole yaşadığı cam kürede, nefes alacak oksijenin gizemli bir şekilde yok olması deneyin sonunu getirdi.
26 Eylül 1991'de, dört erkek ve dört kadından oluşan sekiz kişilik bir mürettebat, Arizona’nın Oracle kenti yakınlarında bulunan, üç dönümlük devasa bir cam ve çelik yapının içine kendilerini kilitledi.
Biosphere 2 (Biyosfer 2) adı verilen bu proje; yağmur ormanı, okyanus, mercan resifi, savana, çöl ve tarım alanıyla 'Biosphere 1' olarak adlandırdıkları Dünya gezegeninin kusursuz bir minyatürü olmak üzere tasarlanmıştı.
Milyarder fonlarıyla finanse edilen ve 200 milyon dolara mal olan projenin iki temel amacı vardı: Kapalı ekosistemlerin davranışlarını deneysel olarak incelemek ve gelecekte kurulacak uzay kolonileri için bir yaşam destek sistemi geliştirmek. Ancak evdeki hesap, çölün ortasındaki cam eve uymadı.
Deneyin başlamasından kısa bir süre sonra, içerideki atmosferde %21 olan oksijen seviyesi hızla ve sürekli olarak düşmeye başladı.
Öyle ki oksijen oranı %14’e kadar geriledi. Bu oran, yaklaşık 4000 metre yükseklikteki bir dağın tepesinde yaşamaya eşdeğerdi. Mürettebat ağır yorgunluk ve nefes darlığı çekmeye başladı.
İşin en ilginç ve gizemli yanı ise şuydu: Azalan oksijenin, normal şartlarda karbondioksite (CO2) dönüşmesi gerekiyordu ancak içerideki karbondioksit seviyesinde beklenen yükseliş görülmüyordu. Oksijen sızmamıştı ya da uzaya kaçmamıştı; adeta cam yapının içinde 'buharlaşıp' yok olmuştu.
Mürettebat Üyesi Mark Nelson O Günleri Şöyle Anlatıyor:
'Oksijen 16 ay boyunca yavaş yavaş kayboldu ve nereye gittiğini bir türlü bulamıyorduk. Fiziksel olarak tam bir kabustu.'
Bilim insanlarının yaptığı incelemeler, doğayı taklit ederken çok hayati bir detayın gözden kaçırıldığını ortaya çıkardı.
Oksijeni yok eden şey, birbiriyle bağlantılı iki gizli etkendi:
Aşırı Zengin Toprak: Tarım alanındaki toprak, verimliliği artırmak için organik maddelerle aşırı zenginleştirilmişti. Bu durum milyarlarca mikrobun üremesine yol açtı. Mikroplar, bitkilerin fotosentezle üretebileceğinden çok daha hızlı bir şekilde oksijeni tüketip karbondioksit üretti.
Beton Duvarlar: Ortaya çıkan devasa boyuttaki karbondioksit havaya karışmadı. Yapının inşasında kullanılan ve henüz tam olarak kürlenmemiş (kurumamış) olan tonlarca beton, karbondioksiti sessizce emdi ve kalsiyum karbonat olarak kendi içine hapsetti.
Yani oksijen yok olmamış; mikroplar tarafından karbondioksite dönüştürülmüş ve ardından beton duvarlar tarafından yutulmuştu.
Oksijen seviyesi hayati risk sınırına dayanınca, dışarıdan içeriye oksijen pompalanmak zorunda kalındı.
Bu müdahale, projenin 'kendi kendine yeten kapalı sistem' iddiasını tamamen yerle bir etti.
Proje o dönemde geleneksel bilim çevreleri tarafından sert şekilde eleştirildi. John Allen önderliğindeki ekibin yaptığı bu çalışma, kontrollü bir bilimsel deneyden ziyade bir 'medya şovuna' benzemekle suçlandı. Nitekim süreç uzadıkça mürettebat arasında çıkan kişisel kavgalar ve psikolojik savaşlar, yapılan bilimin önüne geçti.
İlk ekip iki yıllık görevini 26 Eylül 1993'te tamamlayarak yapıyı terk etti. 1994'te başlayan ikinci görev ise yönetimsel krizler nedeniyle sadece 6 ay sürdü.
Bugün Biosphere 2 artık bir uzay kolonisi simülasyonu değil. Tesis, Arizona Üniversitesi tarafından işletiliyor ve içerisine insan kapatılmadan, sadece kontrollü çevre ve yer bilimleri deneyleri için küresel bir araştırma merkezi olarak kullanılıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Yorum Yazın