Tarih Boyunca Karşımıza Çıkarak İnsan Irkını Neredeyse Yok Olmayla Yüz Yüze Getiren Büyük Salgınlar

-
Abone ol

Dünyamız bugüne kadar onlarca salgınla uğraştı, kimi neredeyse neslimizi tüketti...

10. 1852'de ortaya çıkarak 1 milyon insanı öldüren Üçüncü Kolera Salgını

Geçmişte yaşanılan 7 kolera salgınının en ölümcül olanı, 1952'de başlayıp 1960'ta sona eren üçüncü salgındı. İlk ikisi gibi Hindistan'da ortaya çıkan salgın Ganj Nehri Deltası'ndan Asya'ya, Avrupa'ya yayılarak bir milyondan fazla insanın ölümüne sebep olmuştu.

9. 1 milyon insanı öldüren ve 1889-1890 yıllarında etkisini gösteren Rus Gribi

Influenza A virüsü alt tipi H2N2 ile ortaya çıktığı düşünülen bu salgının son dönemlerde aslında H3N8 alt tipine ait olduğu ortaya çıkmıştı. İlk kez Mayıs 1889'da birbirinden oldukça uzak üç yerde (Türkistan, Kanada ve Grönland) ortaya çıkan hastalık şehir nüfusunun artmasıyla çabucak yayılmıştı. Bir milyon insanın hayatını elinden alan bu salgın, öte yandan bakteri bilimi hakkında gerçekten bilgi sahibi olmamızı sağlayan ilk salgın.

8. 2 milyon insanın hayatını kaybettiği Asya Gribi (1956-1958)

1956'da Çin'de ortaya çıkan Influenza A virüsü alt tipi H2N2 salgını, 1958 yılına kadar 2 milyon insanın ölümüne neden oldu. İki yıllık süreçte, hastalık Amerika Birleşik Devletleri'ne kadar yayılmıştı. Hastalığın sonucunda hayatını kaybedenlerin sayısı kaynaktan kaynağa değişse de, Dünya Sağlık Örgütü, 69,800'ü ABD'de olmak üzere yaklaşık 2 milyonda karar kılmış durumda.

7. 541 ve 542 yılında yaşanan ve 25 milyon insanın hayatına mal olan Jüstinyen Vebası

Avrupa nüfusunun yarısını öldürdüğü düşünülen bu salgn, Bizans İmparatorluğu'nu ve Akdeniz'deki liman kentlerini büyük ölçüde etkilemişti. Doğu Akdeniz nüfusunun çeyreğini öldüren ve o zamanın İstanbul'unu kırıp geçiren hastalık, şehirde günlük 5000 ölüme neden oluyordu. Bunun sonucunda şehrin %40'ı öldü. Bilinen ilk hıyarcıklı veba vakası olan Jüstinyen Vebası, tarihte silinemeyecek bir iz bırakmıştır.

6. 36 milyon insanı hayattan koparan HIV/AIDS

İlk kez 1976'da Kongo'da görülen HIV/AIDS, 1981 yılından beri 36 milyon insanın hayatına mal oldu. Günümüzde 31 ila 35 milyon arası insan hala HIV ile yaşamını sürdürüyor. Bu hastalıktan en çok etkilenen ise Sahraaltı Afrika bölgesi. Burada nüfusun %5'i, yani yaklaşık 21 milyon kişi hasta.

Hastalık karşısında farkındalık arttıkça, yeni geliştirilen ilaçlarla hastalara daha iyi hayat şartları sağlanabiliyor. 2005-2012 arasındaysa küresel çapta HIV/AIDS'den kaynaklanan ölümler yıllık 2.2 milyondan 1.6 milyona düşüş gösterdi.

5. 20 ila 50 milyon insanı öldüren 1918 İspanyol Gribi

1918-1920 yılları arasında küresel çapta yayılan grip, dünya nüfusunun üçte birini etkileyerek 20 ila 50 milyon insanın ölümüne neden olmuştu. 1918 yılında hastalığa yakalanan 500 milyon insan arasında ölüm oranının %10-20 aralığında seyrettiği biliniyordu. İlk 25 haftada ise neredeyse 25 milyon kişi ölmüştü. Bu salgını diğer salgınlardan ayıran bir özelliği de vardı: yaşlı ve çocukları ya da hastaları değil, güçlü ve sağlıklı yetişkinleri etkiliyordu. Bu durumda da başkalarına bağlı yaşayan küçükler ve yaşlılar bir başlarına kalıyorlardı.

4. 165 yılında 5 milyon insanı öldüren Antoninus Vebası

Anadolu'yu, Mısır'ı, Yunanistan'ı ve İtalya'yı etkileyen salgının nedeninin çiçek ya da kızamık olduğu düşünülmekle birlikte, gerçek nedeni hala gün yüzüne çıkarılmış değil. Hastalığı taşıyanlar ise Mezapotamya'dan dönen askerlerdi. 5 milyon kişinin ölmesine neden olan salgın, Roma ordusunu da kırıp geçirmişti. Bu, nüfusun neredeyse %30'u demekti.

3. 1346-1353 yılları arasında 75 ila 200 milyon insanın ölümüne sebep olarak tarihe kazınan Kara Ölüm

Avrupa, Asya ve Afrika'yı etkisine alan veba, fareler üzerinde yaşayan pireler ile gemiler aracılığıyla Asya'dan diğer kıtalara atlamıştı. Küresel anlamda adeta yıkıma neden olan salgının sonucunda 75 ila 200 milyon kişi hayatını kaybetti.

2. 1545-1576 yıllarında Meksika'yı etkileyen kanamalı ateş salgını

Meksika ise önce 1545-1548 yılları arasında, daha sonra ise 1576 yılında iki kanamalı ateş salgını geçirmişti. Salgınlardan önce 22 milyona dayanan Meksika nüfusu, 1576 sonrası 2 milyona kadar düşmüştü. İlk salgının 5 ila 15 milyon arasında insanı öldürerek halkın %80'inin etkilediği, ikincisininse 2 ila 25 milyon insanı etkileyerek nüfusun %50'sini öldürdüğü düşünülüyor.

1. Günümüzde dünyanın çeşitli ülkelerini etkileyen Koronavirüs

2020 yılıyla birlikte Çin'de başlayarak dünyanın çeşitli ülkelerine yayılan Koronavirüs (Covis-19), şu ana kadar on binlerce insana bulaştı, binlerce insansa hastalıktan dolayı hayatını kaybetti.

Koronavirüs hakkındaki bilgilendirici içeriklerimizi okumak isteyebilirsiniz:

Dünya Sağlık Örgütü Koronavirüs İçin Risk Seviyesini 'Çok Yüksek' Seviyesine Çıkardı - onedio.com
Dünya Sağlık Örgütü Koronavirüs İçin Risk Seviyesini 'Çok Yüksek' Seviyesine Çıkardı - onedio.com
Dünya Genelinde Koronavirüs Salgını: Son 24 Saat İçinde Koronavirüsle İlgili Ne Gelişmeler Yaşandı? - onedio.com
Dünya Genelinde Koronavirüs Salgını: Son 24 Saat İçinde Koronavirüsle İlgili Ne Gelişmeler Yaşandı? - onedio.com
Hız Kesmeden Yayılıp Sınırlarımıza Kadar Gelen Koronavirüs'ün Yaş, Cinsiyet ve Hastalıklara Göre Öldürücülük Oranları - onedio.com
Hız Kesmeden Yayılıp Sınırlarımıza Kadar Gelen Koronavirüs'ün Yaş, Cinsiyet ve Hastalıklara Göre Öldürücülük Oranları - onedio.com
Koronavirüs Salgını İran'a Kadar Ulaştı: Virüsle İlgili Neler Biliyoruz, Korunmak İçin Ne Önlem Almalıyız? - onedio.com
Koronavirüs Salgını İran'a Kadar Ulaştı: Virüsle İlgili Neler Biliyoruz, Korunmak İçin Ne Önlem Almalıyız? - onedio.com

Bu Haber ile İlgili Linkler

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
ancient_guy

Hepsi tamam ama bu 2. maddedeki kanamalı ateş olayı yalandır. Tamamen Avrupalıların Amerika'da, günümüzde "coğrafi keşifler" diye okullarda öğretilen katliamlarını örtbas etmek için uydurulmuş bir şey. Öyle bir salgın düşünün ki sadece Amerika'yı etkilesin. Burada asıl salgın beyaz ırkın ta kendisidir.

looktothetabela

tebrikler!!! büyük resmi görmüşsünüz. yarın gelin ödülünüzü alın.

basar-demirsoy

Kardeşim, yorum yazarken keşke bu konu hakkında bir bilgim var mı diye düşünsen. Sıtma ve uyku hastalığı mesela bunun tam tersidir; sadece Avrupalılar ve Uzak Doğulular üzerinde etkilidir. Orta Doğu ve Afrika kökenlilerde ölüm oranları %1'in altında iken, Avrupalılarda ve Uzak Doğulularda %50'leri bulur. Nedeni virüsün kökeni, bağışıklığın evrimi ve populasyon genetiği.

ancient_guy

Çok teşekkür ederim beni düşünmeye sevk ettiğin için, hiç yapmadığım şeydi aydınlandım sayende. Dur gideyim de doktoramı iptal ettireyim bir daha yapayım, sana ithaf edeyim.

basar-demirsoy

Yardımcı olabildiysem ne mutlu!

feyk

bu salginlardan sadece amerikan yerlilerinin bu kadar sert etkilenmesinin nedeni hastaliklari getirenlerin avrupalilar olmasi. avrupalilar genel olarak eski dunya halki bu hastaliklarin icinde yasadiklari icin bagisikliklari var ama yeni dunya halki bu hastaliklarla ilk defa karsilasiyor. ha tersi niye olmamis, amerikan hastaliklari neden avrupalilari vurmamis, amerikadan eski dunyaya gelen bir frengi var. nedeni ciftlik hayvanlari. eski dunyada evcillestirilmis sayisiz ciftlik ve binek hayvani var ve insanlar bunlarla icice yasadiklarindan son korona virus vakasindaki gibi hayvandan insana gecen hastaliklar oluyorki, en tehlikeli tip hastaliklar bunlardir. buna karsin amerika kitasinda evcillestirilmis hayvan cok az. bir lama var oda frengi hastaliginin muhtemel kaynagi.

ancient_guy

Bunlar bu Jared Diamond denen arkadaşın ürettiği Tüfek Mikrop Çelik teorisinin saçmalamaları. O kitabın ve belgeselin amacı tamamen beyaz ırkın dünyaya geçmişte vermiş olduğu zararı haklı göstermek. Çünkü bizim gibi kalkınmakta olan doğu ülkelerini Ermeni soykırımı gibi yalanlarla vurarak karıştırıp kendi sistemlerini devam ettirmeleri lazım ama asıl soykırımlar kendi tarihlerinde mevcut. Daha bundan 70 küsür kadar yıl önce koskoca bir milleti fırınlarda yakarak yok etmeye çalışan, Afrika'da milyonlarca insanı göz göre göre katleden, Kuzey Amerika yerlilerini sistematik bir şekilde yerinden yurdundan sürüp nüfuslarını onda bire indiren bu varlıklar Aztek, Maya ve İnka gibi kültürlere hiç dokunmadılar da herkes eceliyle mi öldü yani? Tapınakların üstüne dikilmiş kiliseler bugün hala orada durur gidin bakın. Koskoca bir kültür 50 yıldan az sürede silindi gitti, insanları da köle yapıldı. Bunlar gerçektir ve yaşanmıştır.

feyk

hernan cortes 800 kisi ile gelip on milyonlarca tebasi olan aztek imparatorlugunu cokertiyor. ne kadar atesli silahlari olursa olsun o devirdeki silahlar otomatik makinali degil, boyle bir sey mumkun olabilir mi? milyonlarca insani mobilize edebilen organize imparatorluklar varken ana karandan bu kadar uzakda bir kac gemi insanla fetih yapabilir misin? cotes'inki sira disi sans desek, tipatip aynisini 180 adam ile pizarro inka imparatorluguna yapiyor. yapabildiler cunku avrupalilarla gelen hastaliklar amerikalilari sinek gibi oldurdu, koca medeniyetlerin devlet duzenni cokertti, cogu amerikali tek bir avrupali gormeden oldu. avrupalilarda onlerinde bulduklari bos topraklara yerlesip amerikali oldu.

feyk

avrupalilar afrikayida kolonilestirdi, afrikada benzeri buyuk imparatorluklar olmadigi, avrupalilarin artik maxim gun makinali tufekleri olmasina ragmen neden afrika beyazlasmasi. ki avrupalilar afrikada da ayni sekilde acimasiz kiyimlar yaptirlar. cunku hastalik ibresi bu sefer tersine dondu, afrikanin tropik hastaliklari beyaz insanalri olduruyordu. bu yuzden guney afrikanin kuzeyinde tropik bolgede kalici beyaz yerlersimleri olamadi.

basar-demirsoy

Dostum, doktoranı hangi dalda yaptığını bilmiyorum; ama biyoloji bilginin lise düzeyinde olduğu belli. Variola poxviridae familyasından Afrika kökenli kemirgen adenovirüslerinden yaklaşık 16000 yıl önce evrimleşti. Zaten poxviridae familyasından olan pek çok virüs 50000-16000 yıl önce arasındaki dönemde pek çok yerde rastlanılan hafif ateşli salgınlar şeklinde görülmüştür. Yine Variola major ve Variola minor, insan Erb-1 proteinine bağlanıp tirosin fosforilasyonunu engelleyerek insanı öldürür. Tüm Avrupalılar, Afrikalılar ve Çinlilerde Erb-1 tanımlayıcı T-lenfositleri bulunmaktadır; ancak buna rağmen ölüm oranı %30'lardadır.

basar-demirsoy

Bununla birlikte Amerikan yerlileri ise Bering Boğazı'ndan 25000- 18000 yıl önce geçiş yaptılar. Yani virüs ile karşılaşma ihtimali arasında yaklaşık 2000 yıllık bir zaman dilimi var. Bununla birlikte Hiçbir Amerika yerlisinde Erb-1 proteini tanımlayıcı bir T-lenfositi yoktur. Bu genetik olarak Amerikan yerlileri için ayırt edici özelliktir. Bu nedenle hastalığın ölüm oranı Amerikan yerlilerinde %99'lara ulaşmaktadır. Kendimi tekrar etmek istemiyorum ama, keşke biraz biyoloji bilip yazsan bu yoruma. Ve eğer doktoranın biyoloji üstüne olduğunu iddia edeceksen de hakikaten bana söylediğin gibi o doktorayı yırtıp at, tekrar baştan başla. Zira bu olmamış.

looktothetabela

Bilgiler için Başar Demirsoy ve Feyk adlı kullanıcılarına teşekkür ederim.

looktothetabela

Sen bilmezsin belki yazayım yine de. Tropikal bir ülkede yaşayan bir hayvan seni ısırdığında, bilmediğin bir şeyi araştırmadan yediğinde, hiç tanımadığın bilmediğin bir yerde yüzeyim derken ölmeyebilirsin. Ancak ağır bir hastalık geçirebilir, hava yoluyla başkasına veya başka yollarla bir salgın başlatabilirsin. Adamların bayıla bayıla yediği bir şey seni kustura kustura yorgun düşürebilir. Başıma gelen bir olayı anlatayım: Filipinler'e gitmiştim 3 sene önce. Orada pitaya denen bir meyve vardı. Tadı çok hoşuma gitti. Bir porsiyonu gayet yeterli. Yedikten 5-10 dakika sonra sokağın ortasında öyle bir kustum ki bayılmışım ve gözlerimi derme çatma bir hastanede açtım. Kasıklarımda büyük sivilceler oluştu. Doktorun dediği şey; geçmesi 5 gün sürer ve ülkene dönemezsin dedi ve orada yatırdılar beni. Genetik yapım soğuk iklime göre ve öyle bir ülkeye gitmeyi düşünmek bile hataydı aslında. Neyse ki sigortam vardı. Yani komplo teorileriyle bir yere varılmaz.

ancient_guy

Anlaşılan burada kendini beyaz ırktan zanneden üç ırkçı internet filozofuyla karşı karşıya kaldım. Biri gelmiş biyoloji dersi veriyor sanki bu dediğimin tek kanıtı mikropların bulaşmasıyla ilgiliymiş gibi. Neyse ne siz takılın kafanıza göre, arada üç kuruş denkleştirip İtalya'ya İngiltere'ye falan gider aşağılık kompleksiyle bundan 100 ila 500 sene önce sömürge paralarıyla yapılmış heybetli binalara imrenir bizimki de medeniyet mi be diye hayıflanır, buraya geldiğinizde de ben aslında Girit göçmeniyim Türk sayılmam falan dersiniz.

karelahana

Yaptığınız tartışma yüzünden insanlar yoruma girip bi arkadaşa bakıp geri çıkıyor. zalımlar:)

vortia

sana bir bok anlatılmaz verilen onca bilgiye rağmen kafa çalışmayınca olmuyor demek ki

malik-gurdogan

Çok doğru kardeşim türlü katliamlar yapan Avrupa pişkin pişkin bizi "Ermeni Katliamıyla " suçluyor.

Görüş Bildir