Gençlerin Uykusunu Bozan Alışkanlık Ortaya Çıktı: Yatmadan Önce Yapılan Bu Hata Uykudan Çalıyor!
Gece yatmadan önce telefonla biraz vakit geçirmek çoğumuzun alışkanlığı hâline geldi. Sosyal medyada gezinirken, video izlerken veya arkadaşlarımızla mesajlaşırken zamanın nasıl geçtiğini fark etmeyebiliyoruz. Ancak özellikle gençler için bu alışkanlığın uyku üzerinde düşündüğümüzden daha belirgin etkileri olabilir. ABD’de yapılan yeni bir araştırma, gece geç saatlerde telefon kullanan gençlerin daha geç uykuya daldığını ve toplam uyku sürelerinin kısaldığını gösterdi. Üstelik telefonla geçirilen sürenin yanı sıra cihazın tam olarak ne zaman kullanıldığı da önemli. Araştırmanın sonuçları, yatmadan önceki son birkaç dakikanın bile uyku düzeniyle bağlantılı olabileceğini ortaya koyuyor.
Araştırmaya Göre Gece Telefon Kullanan Gençler Daha Az Uyuyor
ABD’deki Columbia Üniversitesi, Stony Brook Üniversitesi ve Seattle’daki araştırmacıların imzasını taşıyan çalışma, 19 Ekim 2026’da JAMA Pediatrics dergisinde yayımlandı. Araştırmada yaş ortalaması yaklaşık 15 olan 425 gencin telefon kullanımı ve uyku alışkanlıkları incelendi. Katılımcıların akıllı telefon aktiviteleri bir uygulama aracılığıyla takip edilirken uyku süreleri ve gece boyunca yaşanan uyanmalar Fitbit cihazlarıyla ölçüldü. Böylece araştırmacılar, yalnızca gençlerin kendi beyanlarına dayanmak yerine telefon kullanımını ve uyku düzenini doğrudan kaydedilen veriler üzerinden karşılaştırabildi.
Toplam 7.591 gecelik verinin incelendiği araştırmada, saat 22.00’den sonra telefon kullanımının arttığı gecelerde gençlerin daha geç uykuya daldığı görüldü. Ayrıca bu gecelerde toplam uyku sürelerinin de azaldığı belirlendi. Araştırmacılar, özellikle uykuya geçmeden hemen önce telefonla ilgilenmenin gece içindeki uyanmalarla ilişkili olduğunu tespit etti.
Telefonda Geçirilen Fazladan 30 Dakika Uykudan Yaklaşık 13 Dakika Eksiltiyor
Araştırmanın en önemli bulgularından biri, telefon kullanımındaki küçük artışların bile uyku süresiyle bağlantılı olması. Elde edilen sonuçlara göre gençlerin saat 22.00’den sonraki telefon kullanımlarının kendi normal alışkanlıklarına kıyasla 30 dakika artması, ortalama 26 dakika daha geç uykuya dalmalarıyla ilişkiliydi. Aynı artışın yaklaşık 13 dakika daha az uyku ve 11 dakika daha geç uyanmayla bağlantılı olduğu görüldü.
Üstelik bu durum yalnızca gece boyunca telefonda saatler geçiren gençleri ilgilendirmiyor. Araştırmada, telefonlarını her zamankinden daha fazla kullandıkları gecelerde gençlerin ortalama 20 dakika daha az uyuduğu da belirlendi. Ancak bu sonuçlar, telefon kullanımının tek başına uyku kaybına neden olduğunu kanıtlamıyor. Araştırma, iki alışkanlık arasında bir ilişki bulunduğunu gösteriyor.
Yatmadan Önceki Son 5 Dakika da Önemli Olabilir
Araştırmacılar, gençlerin telefonlarını tam olarak ne zaman bıraktıklarını da inceledi. Özellikle uykuya dalmadan önceki son beş dakikada telefon kullanılması, gece içindeki uyanık kalma süresinin artmasıyla ilişkili bulundu. Bu etkinin daha çok uykuya daldıktan sonraki ilk 30 dakikada görüldüğü belirlendi. Dolayısıyla yalnızca telefonla geçirilen toplam süre değil, cihazın uykuya ne kadar yakın bir zamanda kullanıldığı da önemli olabilir.
New York Post’a değerlendirmelerde bulunan çocuk ve ergen psikiyatristi Dr. Daniel Bigman, telefonların uyumaya hazırlanan beyni uyarabildiğini belirtiyor. Sosyal medya paylaşımları, videolar, mesajlar ve bildirimler zihnin dinlenmeye geçmesini zorlaştırabiliyor. Ekrandan yayılan ışık da vücudun doğal uyku-uyanıklık döngüsünü etkileyebiliyor. Bigman’a göre uyku öncesinde zihni sürekli meşgul eden aktiviteler yerine daha sakin alışkanlıklara yönelmek faydalı olabilir.
Gençler Gece En Çok Sosyal Medyada Vakit Geçiriyor
Araştırmanın sonuçlarına göre akşam saatlerinde telefon kullanımının önemli bir bölümünü sosyal medya oluşturuyor. Gençlerin en çok kullandığı uygulamalar arasında YouTube, TikTok, Snapchat ve Instagram bulunuyor. Özellikle saat 22.00’den sonra sosyal medya kullanımının gecelik ortalaması yaklaşık 24 dakikaya ulaşıyor. Telefon kullanımının diğer kategorilerinde ise bu süre oldukça düşük kalıyor.
Sosyal medya uygulamalarının sürekli yeni içerik göstermesi, yatmadan önce geçirilen sürenin uzamasına neden olabiliyor. Birkaç video izlemek için telefonu eline alan biri, farkında olmadan çok daha uzun süre ekrana bakabiliyor. Üstelik arkadaşlardan gelen mesajlar ve bildirimler de telefonu bırakmayı zorlaştırabiliyor. Araştırmacılar bu nedenle özellikle geç saatlerdeki telefon kullanımının sınırlandırılmasının gençlerin uyku düzenine yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Peki Gençler Gece Kaç Saat Uyumalı?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine (CDC) göre 13-18 yaş arasındaki gençlerin günde 8 ila 10 saat uyuması öneriliyor. Yeterli uyku, dikkat ve öğrenme becerilerinin yanı sıra fiziksel ve ruhsal sağlığın korunmasında da önemli rol oynuyor. Düzenli olarak yeterince uyuyamayan gençler, gün içinde derslerine odaklanmakta zorlanabiliyor ve kendilerini daha yorgun hissedebiliyor. Bu nedenle uyku süresinin kısalması, yalnızca sabah yataktan kalkmayı zorlaştıran bir durum olarak görülmemeli.
Uzmanlar, yatmadan önceki zamanı daha sakin geçirmek için telefon kullanımını azaltmayı öneriyor. Kitap okumak, rahatlatıcı müzikler dinlemek veya düzenli bir uyku saati belirlemek, denenebilecek alışkanlıklar arasında bulunuyor. Özellikle telefonun yatağın dışında bir yerde bırakılması, gece boyunca bildirimlere bakma isteğini azaltabilir. Elbette her gencin uyku düzeni birbirinden farklı ancak araştırmanın sonuçları, gece telefonla geçirilen süreyi gözden geçirmenin faydalı olabileceğini gösteriyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Uykuları Gelse Bile Telefonu Bırakamıyorlar: Gece Uyumak Bilmeyen 3 Burç
Yorum Yazın