Toprağın Altına Kablo Döşediler, Ormanı 37 Yıl Isıttılar: Karbon Kaçmaya Başladı!
ABD'nin Massachusetts eyaletindeki Harvard Forest'ta bilim insanları, toprağın altına elektrik kabloları döşedi ve zemini yıllar boyunca normalden 5 derece daha sıcak tuttu. Amaç, iklim değişikliğinin toprağa neler yapacağını önceden görmekti. Dünyanın en uzun süreli toprak ısıtma deneylerinden biri olan çalışmanın yaklaşık 40 yıla yaklaşan sonuçları ise endişe verici. Isınmaya dayanıklı olduğu düşünülen 'kalıcı' karbon da çözülmeye ve atmosfere karışmaya başladı.
İşte detaylar.
Dünyanın En Uzun Süreli Toprak Isıtma Deneyi
Deney, Harvard Üniversitesi'ne ait Harvard Forest'taki Prospect Hill bölgesinde yürütülüyor. Marine Biological Laboratory'den (MBL) ekolojist Jerry Melillo ve farklı üniversitelerden araştırmacıların yer aldığı ekip, 1991'den beri belirli toprak alanlarını çevredeki zeminden sürekli olarak 5 derece daha sıcak tutuyor.
Bunun için toprağın yaklaşık 10 santimetre altına direnç kabloları yerleştirildi. Araştırmacılar yıllar boyunca toprak solunumunu, karbon ve azot döngülerini, mikrobiyal toplulukları ve toprak organik maddesindeki değişimleri takip etti.
Neden Toprak?
Toprak, dünyadaki en önemli karbon depolarından biri. Küresel ölçekte topraklarda yaklaşık 3.500 milyar ton karbon bulunduğu tahmin ediliyor.
Bu da demek oluyor ki bilim insanlarına göre toprağın üst iki metresinde atmosferdekinin 2 ila 3 katı karbon bulunuyor. Bu karbonun küçük bir kısmının bile havaya karışması, ısınmayı hızlandırabilir.
Önce Hızlı Kayıp, Sonra Sessizlik, Sonra Yeniden Kayıp
Deneyin önceki sonuçları, topraktaki karbon kaybının düz bir çizgide ilerlemediğini ortaya koymuştu. 2017'de Science dergisinde yayımlanan 26 yıllık sonuçlara göre ısıtılan alanlarda karbon kaybı özellikle ilk 10 yılda arttı. Daha sonra birkaç yıl boyunca ısıtılan ve kontrol alanları arasında belirgin bir karbon kaybı farkı görülmedi.
Ardından karbon kaybı yeniden hızlandı. 26 yılın sonunda ısıtılan alanların, toprağın üst 60 santimetresinde başlangıçta bulunan karbonun yaklaşık yüzde 17'sini kaybettiği hesaplandı.
Mikroplar Değişiyor, Karbon Kaçıyor
Melillo'ya göre bu dalgalanmanın arkasında topraktaki mikroplar var. Isınma, mikrop topluluklarını yeniden şekillendiriyor ve topraktaki karbon kaybını hızlandırabiliyor.
Dördüncü On Yılda Beklenmedik Sonuç: Kalıcı Karbon da Çözülüyor
2026'da Science of The Total Environment dergisinde yayımlanan yeni çalışma, deneyin dördüncü on yılına odaklanıyor. Bulgulara göre bugüne kadar ısınmaya dayanıklı olduğu düşünülen kalıcı toprak organik maddesi de parçalanmaya başladı.
Bu karbonun uzun süre toprakta güvenle kalacağı varsayılıyordu. Şimdi ise ısınma sürdükçe onun da atmosfere karışabileceği görülüyor.
Kendini Besleyen Bir Döngü
Bilim insanları bu durumu kendi kendini besleyen bir döngü olarak değerlendiriyor: Isınan toprak daha fazla karbondioksit salabiliyor, bu da atmosferdeki sera gazı miktarını artırarak ısınmaya katkıda bulunabiliyor.
Melillo'ya göre etkinin büyüklüğü gelecekteki ısınma düzeyine bağlı ve fosil yakıt kaynaklı emisyonlar ciddi şekilde azaltılırsa bu artış daha sınırlı kalabilir. Kısacası toprak, iklim krizinin sessiz oyuncularından biri olabilir!
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
1 Saatte 1 Milyon Ağaç Dikip Rekor Kırdılar: Sonu Hüsran Oldu
Ford'un 4 Bin Kişilik Fabrikasında Yıllardır Süren Soruna Şahinli Çözüm
Robot Tavşanlarla Piton Avı Başladı: Yılanların Tepkisi de Şaşırtıcı!
Yorum Yazın