Para İçin Dünyayı Zehirleyen Adam: Tek Buluşu 170 Milyon Kişinin IQ'sunu Düşürmüş
1920'lerde General Motors'ta çalışan mühendis Thomas Midgley Jr., motorlardaki vuruntu sorununu çözmek için benzine kurşun katmayı önerdi. Kurşunlu benzin yaklaşık bir asır boyunca dünyanın dört bir yanında kullanıldı. Duke Üniversitesi ve Florida Eyalet Üniversitesi araştırmacılarının 2022 tarihli çalışmasına göre bu yakıt, yalnızca ABD'de yaklaşık 170 milyon kişinin çocuklukta yüksek kurşun düzeylerine maruz kalmasına yol açtı ve toplamda 824 milyon IQ puanının kaybedilmesine neden olmuş olabilir.
Detaylar 👇
General Motors mühendisi Thomas Midgley Jr., benzine kurşun katılmasının motor vuruntusunu azalttığını ortaya koydu.
Midgley, otomobil motorlarındaki vuruntu sorununa çözüm ararken benzine tetraetil kurşun katmanın bu sorunu belirgin şekilde azalttığını gördü. Kurşunlu benzin 1923'te satışa sunuldu ve kısa sürede otomobil endüstrisinin vazgeçilmezi haline geldi. Midgley'in daha sonra soğutucu gazlarda kullanılan CFC bileşiklerinin geliştirilmesinde de rol aldığı biliniyor ve bu gazlar ilerleyen yıllarda ozon tabakasındaki incelmeyle ilişkilendirildi.
Kurşunun zararlarına dair ilk uyarılar ise çok erken geldi. 1924'te bir Standard Oil rafinerisinde çalışanlar hastaneye kaldırıldı ve beş kişi hayatını kaybetti. Buna rağmen kurşunlu benzin kullanımı yaygınlaştı ve 1970'lere kadar dünyadaki neredeyse tüm benzinin içinde kurşun bulundu.
Kurşun, özellikle çocukların gelişmekte olan beyninde kalıcı hasara yol açabilen nörotoksik bir madde olarak biliniyor.
Araştırmacılara göre kurşun için bilinen güvenli bir maruziyet düzeyi bulunmuyor. Kan-beyin bariyeri tüm toksik maddeleri engelleyemediği için kurşun beyne ulaşabiliyor ve çocukluk döneminde alındığında etkileri ömür boyu sürebiliyor. Kurşun maruziyeti, beyin hacminde azalma, ruhsal hastalık olasılığında artış, kalp ve damar hastalıkları ile beynin daha hızlı yaşlanması gibi risklerle ilişkilendiriliyor.
Çocuklar kurşuna otomobil egzozu, toz, yutma yoluyla ve su aracılığıyla maruz kaldı. IQ'daki küçük bir düşüş bile, zihinsel yetersizlik eşiğine yakın olan kişiler için büyük bir fark yaratabiliyor.
PNAS dergisinde yayımlanan araştırmaya göre ABD'de yaklaşık 170 milyon kişi çocuklukta endişe verici kurşun düzeylerine maruz kaldı.
Duke Üniversitesi'nden Aaron Reuben ile Florida Eyalet Üniversitesi'nden Michael McFarland ve Mathew Hauer'in hazırladığı çalışma, çocukluk dönemi kan kurşun düzeyleri, kurşunlu benzin kullanımı ve nüfus verilerini bir araya getirdi. Ekip, 2015'te hayatta olan herkesin ömür boyu kurşun yükünü tahmin etti. Sonuçlara göre 170 milyondan fazla Amerikalı, çocuklukta klinik açıdan endişe verici kan kurşun düzeylerine sahipti ve en yüksek maruziyet yaşayan çocuklarda bu düzey bugünkü eşiğin yaklaşık sekiz katına ulaştı.
Araştırmacılar, toplamda 824 milyon IQ puanının kaybedildiğini tahmin ediyor. Bu da kişi başına ortalama yaklaşık 3 puan anlamına geliyor. 1960'ların ortası ve sonlarında doğanlarda kayıp 6 puana kadar çıkarken, kan kurşun düzeyi en yüksek olan çocuklarda ortalama 7 puanın üzerinde olabilir. Kurşunlu benzin kullanımı 1960'ların başında hızla arttı ve 1970'lerde zirve yaptığı için bu iki on yılda doğan neredeyse herkesin yüksek düzeyde maruz kaldığı düşünülüyor. Araştırmada siyah çocukların beyaz çocuklara kıyasla daha sık ve daha yüksek miktarda maruz kaldığı da belirtiliyor.
Kurşunlu benzin 2021'de dünya genelinde tamamen sona erdi ve BM'ye göre her yıl 1,2 milyondan fazla erken ölümü önlüyor.
ABD'de otomobiller için 1996'da yasaklanan kurşunlu benzin, dünya genelinde çok daha geç bırakıldı. UNEP'in 2002'de başlattığı kampanyanın ardından 30 Ağustos 2021'de Cezayir'in kurşunlu benzin kullanan son ülke olduğu ve stoklarının bir ay önce tükendiği duyuruldu. Yaklaşık 20 yıl önce 100'den fazla ülke kurşunlu benzin kullanıyordu.
UNEP İcra Direktörü Inger Andersen, yasağın başarıyla uygulanmasını küresel sağlık ve çevre için büyük bir dönüm noktası olarak nitelendirdi. Kuruma göre kurşunlu benzinin sona ermesi her yıl 1,2 milyondan fazla erken ölümü önleyecek ve küresel ekonomiye yıllık yaklaşık 2,4 trilyon dolar tasarruf sağlayacak. UNEP ayrıca çocukların IQ'sunun artacağını ve suç oranlarının azalacağını belirtti.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Yapay Zeka İçin 330 Hektarlık Ormanı Yok Ettiler: Tüm Ülke Ayağa Kalktı
Türkiye'nin Sır Dolu 'Ölü' Denizi: Batan Gemiler Binlerce Yıl Çürümüyor
Yorum Yazın