Antik Roma’nın Gizemli Renk Değiştiren Camı: 1.600 Sonra Sırrı Çözüldü
Britanya Müzesi'nde sergilenen 1.600 yıllık Lykurgos Kupası, normal ışıkta yeşim yeşili, arkadan aydınlatıldığında ise yakut kırmızısı görünüyor. Sheffield Üniversitesi'nden bilim insanları, yüzyıllardır uzmanları şaşırtan bu etkiyi antik bir tarif sayesinde yeniden üretmeyi başardı. Çalışmayı yürüten Dr. Lisa Hollands, sonucu 'bana göre bu bir büyü' sözleriyle özetledi.
Detaylar 👇
Dünyanın yedi cam harikasından biri sayılan Lykurgos Kupası ışığa göre renk değiştiriyor.
Britanya Müzesi'nde bulunan Lykurgos Kupası, ışık kaynağının konumuna göre renk değiştiriyor. Normal aydınlatma altında yeşim yeşili görünen eser, arkadan ışık verildiğinde yakut kırmızısına dönüşüyor. Bu optik başarı, tarihçileri ve cam ustalarını yüzyıllardır şaşırtıyor.
4. yüzyıldan kalan kupanın üzerinde, Homeros'un İlyada destanının altıncı kitabında anlatılan Kral Lykurgos efsanesini canlandıran derin kabartmalı bir friz yer alıyor. Friz, şarap tanrısı Dionysos'un bir asmaya dolanan Lykurgos'a karşı kazandığı zaferi gösteriyor. Eser, 2022'de uluslararası bir kurul tarafından dünyanın yedi cam harikasından biri olarak kabul edildi.
Sheffield Üniversitesi ekibi, altın ve gümüş nanoparçacıklarıyla antik camın optik etkisini yeniden üretti.
Sheffield Üniversitesi'nde teknisyen olarak görev yapan Dr. Lisa Hollands, alanında önde gelen Roma camı uzmanı Prof. Caroline Jackson ile ilk araştırmayı yürüttü. Ekip, Roma dönemine ait özgün bir cam parçasından elde edilen antik tarifi kullandı. Asıl zorluk ise her biri bir kum tanesinden bin kat küçük olan altın ve gümüş nanoparçacıklarını cama yerleştirmekti.
Ekip kalın bir erimiş cam hazırladı. Cam 1.000°C'nin çok üzerindeki sıcaklıktan soğurken, içindeki parçacıkların çevresinde altın ve gümüş nanokristaller büyümeye başladı. Hollands'a göre ışık camın içinden geçtiğinde bu parçacıklar mavi ve yeşil ışığı engelliyor, yalnızca kırmızı ve turuncunun geçmesine izin veriyor. Işık yüzeyden yansıdığında ise parçacıklar ışığı saçarak opak yeşil rengi oluşturuyor.
Uzmanlara göre renk, fırındaki konuma çok duyarlı olduğu için Romalılar büyük şans eseri dengeyi tutturmuş.
University College London'dan emekli arkeolojik malzeme profesörü Ian Freestone, benzer renkte bir camın 1960'larda da üretildiğini belirtiyor. Freestone'a göre Sheffield çalışması ise kupanın gerçek yeşil ve kırmızı tonlarına çok daha yakın. Rengin fırındaki koşullara bağlı olduğu görüldü. Cam fırında farklı bir noktaya konduğunda farklı bir renk ortaya çıkıyordu. Freestone, bu nedenle Romalıların rengi kontrol etmesinin çok zor olduğunu ve Lykurgos camıyla adeta büyük ikramiyeyi tutturduklarını düşünüyor.
Freestone, kırmızı ve yeşilin üzümün olgunlaşmasını simgelediğine dair bir kurama da dikkat çekiyor. Kupadaki sahnede asmalar Lykurgos'u yeraltı dünyasına çekiyor, bu nedenle eserin bir içki töreninde kullanılmış olabileceği ifade ediliyor. Sheffield Üniversitesi, bu etkiyi cam sanatçısı Elliot Walker'a hazırlattığı çağdaş bir heykelde de hayata geçirdi. Heykel 6-15 Kasım'da Millennium Galerisi'nde sergilenecek, ardından Turner Cam Müzesi'nde kalıcı olarak yer alacak.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın