Ülkesi Yok Oldu, O Uzayda Kaldı: 311 Gün Sonra Döndü!
Sovyetler Birliği vatandaşı olarak uzaya çıkan Sergei Krikalev'in döndüğünde artık bir ülkesi yoktu! Mayıs 1991'de görevi başlayan ve beş aylık bir planlama ile Mir Uzay İstasyonu'na gönderilen kozmonot, Mart 1992'de ancak Dünya'ya dönebildi. Peki Sergei Krikalev uzayda unutuldu mu?
İşte detaylar.
Ülkesi Yok Oldu, O Uzayda Kaldı!
18 Mayıs 1991'de Sergei Krikalev, Sovyetler Birliği vatandaşı olarak Dünya'dan ayrıldı. Görevi aslında oldukça sıradandı: Mir Uzay İstasyonu'nda yaklaşık beş ay kalacak, istasyondaki çalışmalarını tamamlayacak ve ardından Dünya'ya dönecekti.
Fakat Krikalev uzaydayken yalnızca kendisinin değil, ülkesinin de kaderi değişti.
Yaklaşık 400 kilometre yukarıda, Dünya'nın yörüngesinde dolaşan kozmonot, aşağıda yaşanan siyasi çöküşü yalnızca telsiz görüşmeleri ve haberler aracılığıyla takip edebiliyordu. Ve birkaç ay içinde harita değişmeye başladı.
Krikalev Uzaydayken Sovyetler Birliği Dağıldı
1991'in sonlarına doğru Sovyetler Birliği'nde siyasi kriz giderek derinleşti. Cumhuriyetler birbiri ardına bağımsızlıklarını ilan ederken, yıllardır dünyanın iki süper gücünden biri olan Sovyetler Birliği de çözülmeye başladı. Ancak bu büyük değişimin Krikalev açısından başka bir sonucu daha vardı.
Sovyetler Birliği'nin ekonomik yapısı çökerken ülkenin uzay programı da ciddi bir finansman kriziyle karşı karşıya kaldı. Krikalev'in yerine Mir'e gönderilmesi planlanan yeni uçuş mühendisinin görevini gerçekleştirebilmesi için gereken kaynak bulunamıyordu.
Kısacası Krikalev'in dönüşü ertelenmeye başladı. Başlangıçta yaklaşık beş ay kalması planlanan kozmonot, artık ne zaman Dünya'ya döneceğini bilmiyordu.
Peki Krikalev Uzayda Mahsur mu Kaldı? Unutuldu mu?
Sergei Krikalev'in hikayesi yıllar içinde 'uzayda unutulan kozmonot' olarak anlatıldı. Hatta bazı anlatımlarda Dünya'ya dönebilmesi için hiçbir yolu olmadığı ve Sovyetler Birliği'nin onu uzayda bıraktığı öne sürüldü.
Ancak gerçek biraz daha farklıydı. Krikalev'in Dünya'ya dönmesini sağlayabilecek bir Soyuz kapsülü Mir'de bulunuyordu. Yani yörüngede tamamen çaresiz değildi. Asıl sorun ise onun ayrılması halinde Mir Uzay İstasyonu'nun deneyimli bir uçuş mühendisinden yoksun kalacak olmasıydı.
Yeni bir kozmonot göndermek için gereken para bulunamayınca Krikalev'in görevi uzatıldı. Üstelik istasyonun çalışır durumda tutulabilmesi için kendisinin de bu durumu kabul etmesi gerekiyordu.
Krikalev böylece planlanan görevinin çok ötesinde uzayda kalmayı kabul etti. Ve aşağıda Sovyetler Birliği tarihe karışırken, o hâlâ Dünya'nın yörüngesinde görev yapıyordu.
Dünya'da Yeni Bir Ülke Kurulurken O Yörüngedeydi
Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla Krikalev'in vatandaşlığı da tarihin en sıra dışı ayrıntılarından birine dönüştü. Çünkü o uzaya çıktığında bir Sovyet vatandaşıydı. Ancak 1991'in sonunda Sovyetler Birliği resmen dağıldı.
Krikalev ise hâlâ Mir'deydi.
Dünya'da sınırlar değişiyor, yeni devletler kuruluyor ve yıllardır değişmeyen siyasi düzen tamamen ortadan kalkıyordu. Krikalev bütün bunları yüzlerce kilometre yukarıdan takip ediyordu. Üstelik dönüş yaptığında karşılaşacağı Dünya da bıraktığı Dünya olmayacaktı.
311 Gün Sonra Dünya'ya Döndü
Krikalev'in uzay görevi sonunda 25 Mart 1992'de sona erdi. Yaklaşık 311 gün boyunca uzayda kalan kozmonot, Soyuz kapsülüyle Dünya'ya döndü. Fakat indiği yer, hikayenin en çarpıcı bölümünü oluşturuyordu. Çünkü Krikalev artık Sovyetler Birliği'ne dönmüyordu.
İndiği topraklar bağımsız Kazakistan'daydı.
Uzaya Sovyetler Birliği vatandaşı olarak çıkan Krikalev, yaklaşık 10 ay sonra başka bir ülkenin topraklarına indi. Üstelik yalnızca ülkesi değişmemişti. Krikalev'in doğduğu Leningrad'ın adı da bu sırada yeniden St. Petersburg olmuştu. Yani kozmonot Dünya'dan ayrıldığında var olan siyasi ve coğrafi düzen, o uzaydayken büyük ölçüde değişmişti.
'Son Sovyet Vatandaşı' Olarak Tarihe Geçti
Bu sıra dışı hikaye nedeniyle Krikalev, uluslararası basında yıllar boyunca 'Son Sovyet Vatandaşı' olarak anıldı. Onun hikayesini ilginç kılan yalnızca 311 gün boyunca uzayda kalması değildi. Krikalev, Dünya'nın yaklaşık 400 kilometre üzerinde görevini sürdürürken aşağıda bir süper güç ortadan kalkmıştı.
Fakat Dünya'ya döndüğünde onu bekleyen şey yalnızca değişmiş bir ülke değildi. Uzun süreli mikro yerçekiminin ardından vücudunun da yeniden Dünya'ya alışması gerekiyordu. Aylarca süren uzay uçuşu kas ve kemik kaybına neden olabildiği için Krikalev'in fiziksel olarak toparlanması zaman aldı. Ama bütün bunlara rağmen uzay kariyeri burada bitmedi.
Sovyetler Birliği Yoktu, Krikalev Uzaya Devam Etti
Krikalev, yaşadığı olağanüstü görevin ardından yeniden uzaya çıktı. 1994 yılında Amerikan Uzay Mekiği Discovery'nin STS-60 görevine katılarak Amerikan Uzay Mekiği'nde uçan ilk Rus kozmonot oldu. Bu uçuş ise Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından ABD ve Rusya arasındaki uzay iş birliğinin de önemli sembollerinden biriydi.
Krikalev birkaç yıl sonra bir başka tarihi görevin parçası oldu.
2000 yılında William Shepherd ve Yuri Gidzenko ile birlikte Uluslararası Uzay İstasyonu'nun ilk uzun süreli mürettebatında yer aldı. Böylece bir zamanlar Sovyetler Birliği'nin uzay programında görev yapan Krikalev, yıllar sonra Rusya ve ABD'nin birlikte kurduğu yeni uzay döneminin de önemli isimlerinden biri haline geldi.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
79 Yıl Önce İstanbul: İsveçli Fotoğrafçıdan Tarihi İstanbul Fotoğrafları
Yorum Yazın