Kelimeler Yok, Islıkla Konuşuyorlar: Dünyanın En Sıra Dışı Dillerinden Biri
Bildiğiniz bütün dilleri unutun! Çünkü İspanya'nın Kanarya Adaları'ndaki La Gomera'da insanlar yüzyıllardır kelimeler yerine ıslıklarla iletişim kuruyor. Dağlar ve derin vadiler arasında gelişen Silbo Gomero, bugün hâlâ kullanılan, okullarda öğretilen ve UNESCO tarafından koruma altına alınan sıra dışı bir iletişim sistemi.
İşte detaylar!
Kelimeleri Islığa Çeviren Sıra Dışı Dil
İlk duyduğunuzda sıradan bir ıslık sesi gibi gelebilir ama La Gomera'da sadece bir ıslık bile önemli bir kelime hatta bir cümle olabilir. Silbo Gomero, konuşulan İspanyolcanın seslerini ıslıklarla ifade eden gerçek bir iletişim sistemi.
Üstelik bu sistem öylesine belirlenmiş basit işaretlerden oluşmuyor. UNESCO'ya göre İspanyolcadaki beş sesli harf iki farklı ıslıkla, sessiz harfler ise dört temel ıslıkla ifade ediliyor. Islıkların perdesi, süresi ve kesilme biçimi değiştirilerek farklı sesler birbirinden ayrılıyor. Böylece eğitimli kişiler, ıslıklarla kelimeler ve cümleler oluşturabiliyor.
Peki insanlar neden konuşmak yerine ıslık çalmaya başladı?
- Cevap, La Gomera'nın sıra dışı coğrafyasında saklı.
Her Şey Adanın Dağlarında Başladı
La Gomera; derin vadileri, sarp yamaçları ve engebeli arazisiyle iletişimi yüzyıllar boyunca zorlaştırdı. Bir vadinin karşısındaki kişiye ulaşmak için bağırmak yeterli değildi. Islıkların yüksek ve keskin sesi ise dağların arasında çok daha uzak mesafelere taşınabiliyordu.
Bu nedenle çobanlar, çiftçiler ve ada sakinleri ıslıkları uzun mesafeli iletişim için kullanmaya başladı.
La Gomera'nın resmi turizm kaynaklarına göre Silbo Gomero, uygun koşullarda kilometrelerce uzaktan duyulabiliyor. Böylece insanlar birbirlerine haber verebiliyor, günlük ihtiyaçlarını aktarabiliyor ve vadilerin ayırdığı mesafeyi sesle aşabiliyordu.
Kısacası, telefonların olmadığı bir dönemde La Gomera halkı dağların arasına doğal bir iletişim ağı kurmuştu.
İspanyolcadan Bile Eski
Silbo Gomero'nun hikayesi İspanyolcanın adaya gelişinden de eskiye uzanıyor. Sistemin, Kanarya Adaları'nın İspanyol fethinden önce yaşayan yerli halkının kullandığı dille bağlantılı olduğu düşünülüyor. İspanyolcanın zamanla adada yaygınlaşmasıyla birlikte ıslık sistemi de yeni dile uyarlanarak varlığını sürdürdü.
Yani konuşulan dil değişti ancak ıslıkla iletişim kurma geleneği kaybolmadı.
Bu özelliği Silbo Gomero'yu yalnızca eski bir iletişim yöntemi olmaktan çıkarıyor. Sistem, yüzyıllar boyunca değişen dile uyum sağlayarak bugüne ulaşan yaşayan bir kültürel miras niteliği taşıyor.
Bu Dil Okullarda Öğretiliyor!
Modern iletişim araçlarının yaygınlaşması, Silbo Gomero'nun günlük hayattaki önemini azaltmaya başladı. Telefonların hayatın her alanına girmesiyle kilometrelerce uzaktan ıslıkla haberleşmeye duyulan ihtiyaç ortadan kalktı.
Birçok geleneksel ıslık dili zaman içinde yok olurken, La Gomera'daki sistemin korunması için önemli adımlar atıldı. 1999'dan itibaren Silbo Gomero okullarda öğretilmeye başlandı. Böylece yeni nesiller bu sistemi yalnızca geçmişten kalan bir gelenek olarak değil, öğrenilen ve kullanılabilen bir iletişim biçimi olarak devraldı.
UNESCO da 2009 yılında Silbo Gomero'yu İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne aldı. Bugün yaklaşık 22 bin kişinin sistemi doğru biçimde kullanabildiği belirtiliyor.
Peki İnsan Beyni Islığı Nasıl “Dil” Olarak Algılıyor?
Silbo Gomero yalnızca kültürel açıdan değil, bilimsel açıdan da oldukça ilginç. Bilim insanları, bu dili bilen insanların ıslıklarla aktarılan mesajları dinlerken beyinlerinin nasıl çalıştığını araştırdı.
Nature dergisinde yayımlanan bir çalışmada, Silbo Gomero bilen kişilerin ıslık dilini dinlerken konuşma ve dil işlemeyle ilişkilendirilen beyin bölgelerinin aktifleştiği görüldü. Silbo Gomero'yu bilmeyen kişilerde ise aynı aktivasyon aynı şekilde ortaya çıkmadı.
Bu sonuç, beynin dili yalnızca konuşulan kelimeler üzerinden işlemediğini gösteriyor. İnsan beyni, öğrendiği iletişim sisteminin biçimi değişse bile onun arkasındaki dilsel yapıyı çözebiliyor. Başka bir deyişle, La Gomera'da insanlar yalnızca ıslık çalmayı öğrenmiyor. Beyinleri, o ıslıkların arkasındaki dili anlamayı öğreniyor.
Bugün Hâlâ Vadilerde Yankılanıyor
Bugün La Gomera'da telefonlar ve internet hayatın bir parçası. Ancak Silbo Gomero tamamen geçmişte kalmış bir gelenek değil. Okullarda öğretiliyor, kültürel etkinliklerde yaşatılıyor ve adanın kimliğinin önemli parçalarından biri olarak korunuyor.
Bir zamanlar dağların birbirinden ayırdığı insanları birbirine bağlayan ıslıklar, bugün geçmiş ile gelecek arasında bir köprü kuruyor. Çünkü La Gomera'da bazı diller kelimelerle değil, ıslıklarla yaşamaya devam ediyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Kitap Tercihleriniz Sizi Ele Veriyor: Neden O Kitabı Seçiyorsunuz?
Yorum Yazın