Türk Bilim İnsanlarından İlk Işınlama Deneyi: 20 Yıllık Güneş Etkisi 1 Dakikada Test Edilecek
'Işınlama' deyince aklınıza bilim kurgu filmleri geldiyse, durun! Türkiye'nin kendi imkanlarıyla kurduğu parçacık hızlandırıcısı TARLA'da ilk ışınlama deneyi başarıyla gerçekleştirildi. Cam ve pleksiglas örnekleri, hızlandırılan elektronlardan elde edilen gama ışınlarıyla test edildi. Sonuçlar ise uydulardan kanser araştırmalarına kadar pek çok alanda yeni bir kapı aralıyor.
İşte detaylar.
TARLA'da İlk Işınlama Deneyi
TARLA, yani Türk Hızlandırıcı ve Işınım Laboratuvarı, Ankara Üniversitesi öncülüğünde kuruldu ve üniversitenin Gölbaşı yerleşkesinde bulunuyor. Laboratuvarı farklı kılan en önemli özellik ise elektronları süperiletken modüllerle hızlandırması. Türkiye'de bu yöntem ilk kez burada kullanılıyor.
YÖK'ün açıklamasına göre ilk ışınlama deneyi geçtiğimiz Mayıs ayında yapıldı, sonuçlar ise 20 Ekim'de kamuoyuyla paylaşıldı. TARLA Müdürü Dr. Özlem Karslı, bu adımın önemini şöyle anlattı:
'Bu ışınlama deneyleriyle Türkiye, aslında bilimsel camiada önemli bir eşiği geçmiş oldu.'
Cam Renk Değiştirdi, Pleksiglas Çatladı
Peki deneyde ne oldu?
Ekip, cam ve pleksiglas örneklerini gama ışınlarına maruz bıraktı. Işınlamanın ardından camın rengi değişti, pleksiglasta ise yapısal değişimler ve kırılmalar görüldü.
Karslı'ya göre beklenen bu sonuçlar, deneyin başarıyla tamamlandığını gösteriyor. TARLA Hızlandırıcı Birim Yöneticisi Barış Yıldırım Demir de deneyi laboratuvar için bir kilometre taşı olarak değerlendirdi:
'Çünkü ülkemizde ilk defa süperiletken modülleri kullanarak elektronları hızlandırdık.'
Uydulardan Savunma Sanayisine...
Bu tür deneyler, farklı sektörlerde kullanılan malzemelerin radyasyona ne kadar dayandığını anlamaya yardımcı oluyor. Örneğin uzayda zamanla bozulan uydu camları ve kamera lensleri, bu çalışmalar sayesinde daha dayanıklı hâle getirilebilir.
Savunma sanayisindeki optik sistemlerden otomobillere, hatta cebimizdeki telefonlara kadar pek çok ürünün dayanıklılık testinde de bu teknolojiden yararlanılabileceği belirtiliyor.
1 Dakikada Güneşin 20 Yıllık Etkisi
İşin en dikkat çekici kısmı ise hız! Barış Yıldırım Demir, bir malzemenin yıllar içinde güneşten göreceği etkiyi çok kısa sürede ölçebildiklerini söylüyor:
'Bir dakika ışınlamayla biz, güneşin verdiği 20 yıllık etkiyi bir dakikada öğrenebiliriz.'
Laboratuvarda ileride tıbbi görüntüleme ve kanser tedavisinde kullanılabilecek izotoplar üzerine ön araştırmalar yapılması da planlanıyor. Ancak bu çalışmaların henüz başlangıç aşamasında olduğunu ve klinik bir uygulama anlamına gelmediğini hatırlatalım.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Diyarbakır'da 9 Bin Yıllık Madencilik Atölyesi Bulundu
Yorum Yazın