Sık Sık Deja Vu Yaşayanların Beynindeki Ortak Özellik
Bir anı daha önce yaşamış gibi hissettiğiniz o tuhaf deja vu anları, kimilerinde daha yaygın görülebilir. Merak etmeyin, sık sık deja bu yaşamak kötü bir özellik değil. Hatta aksine, beyninizin sağlıklı çalıştığının işareti olabilir.
St Andrews Üniversitesi'nden psikolog Dr. Akira O'Connor'a göre deja vu bir hafıza hatası değil; tam tersine beynin hatalı bir hatırlamayı düzeltme çabası. Yaş ilerledikçe neden daha az deja vu yaşandığı da bu şekilde açıklanıyor.
Deja vu, beynin gerçeği kontrol eden bölgelerinin işini yaptığını gösteriyor
Fransızca 'önceden görülmüş' anlamına gelen deja vu, yalnızca bir tanıdıklık hissi değil. O'Connor'a göre asıl belirleyici olan, bu hissin yanlış olduğunun farkına varmak: 'Deja vu temelde tanıdıklık hissiyle bu tanıdıklığın yanlış olduğu farkındalığı arasındaki bir çatışma.'
Araştırmalara göre insanların yaklaşık yüzde 60'ı hayatında en az bir kez deja vu yaşıyor. O'Connor, sağlıklı bir insanın ortalama ayda bir kez deja vu yaşadığını tahmin ediyor ve bunun iyi bir şey olduğunu söylüyor. Çünkü bu his, beynin hatalı anıları ayıklayan bölgelerinin düzgün çalıştığını gösteriyor.
Yorgunluk deja vu ihtimalini artırıyor, yaş ise azaltıyor
Deja vu'yu tek başına açıklayan ortak bir model yok. Ancak teorilerin çoğu aynı noktada buluşuyor: Temporal lob gibi bölgeler, beynin ön kısmına bir deneyimin tekrarlandığı sinyalini gönderiyor. Karar veren ön bölgeler 'Buraya daha önce gelmiş miydim?' diye kontrol ediyor. Cevap hayırsa deja vu hissi ortaya çıkıyor.
O'Connor'a göre yorgun ve stresli olduğumuzda nöronlar kendini tam dengeleyemediği için deja vu ihtimali artıyor. Mutluluk hormonu olarak bilinen dopaminin de bu süreçte rol oynadığı düşünülüyor.
Yaş ilerledikçe ise deja vu azalıyor. Gençlerin beyni daha aktif ve 'gerçeği kontrol eden' ön bölgeleri daha sağlıklı çalışıyor. O'Connor, 'Yaşlandıkça hataları fark etme yeteneğiniz azalıyor' diyor.
Her şeyin tanıdık geldiği deja vecu ve tam tersi jamais vu
Bazı insanlar ise deja vu'yu sürekli yaşıyor. 'Önceden yaşanmış' anlamına gelen deja vecu durumunda kişi her anı daha önce yaşamış gibi hissediyor ve bu hissin yanlış olduğunu fark edemiyor. O'Connor, bu kişilerin her bölümü daha önce izlemiş gibi hissettikleri için çoğu zaman televizyon izlemeyi bıraktığını anlatıyor. Bu durum demans hastalarında görülebiliyor ve kötüleşmenin işareti olabiliyor.
Bir de tam tersi var: 'Hiç görülmemiş' anlamına gelen jamais vu, çok tanıdık bir şeyin bir anda yabancı gelmesi. Leeds Üniversitesi'nde 93 kişiyle yapılan bir deneyde katılımcılardan İngilizcedeki 'door' (kapı) kelimesini iki dakika boyunca tekrar tekrar yazmaları istendi. Katılımcıların yüzde 70'inden fazlası sonunda kelimenin doğru yazılıp yazılmadığından, hatta gerçek bir kelime olup olmadığından şüphe etti.
Denemek isterseniz bir kâğıt, bir kalem ve iki dakika yeterli: kapı, kapı, kapı…
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Uykuda Beyniniz Temizleniyor: O Sesin Şaşırtan Etkisi
Yorum Yazın