article/comments
article/share
Haberler
Osmanlı Hafiyeleri Kadıköy'deki Lastik Topu 18 Yıl Boyunca Neden Takip Etti?

Osmanlı Hafiyeleri Kadıköy'deki Lastik Topu 18 Yıl Boyunca Neden Takip Etti?

google-g-white cross-white onedio-o-white
Onedio’yu Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin plus-blue

Osmanlı Arşivi'nin katalog kayıtlarında 'futbol' kelimesi Cumhuriyet'in eşiğine kadar neredeyse hiç geçmiyor. Devlet bu oyuna 'top oyunu', 'lastik top' ya da 'maç talimi' diyordu ve oynandığı her yerde bir zaptiye memuru not tutuyordu. Malum 2. Abdülhamid şüpheci biriydi ve o dönem dışarıdan gelen her şeye aşırı şüpheli bakılırdı. Futbol topu da onlardan biriydi.  Kadıköy'deki çayırlarda oynayan İngilizlerin kimlerle buluştuğu, olaysız dağılıp dağılmadığı dosya dosya Yıldız Sarayı'na gitti. Osmanlı Arşivi'nde duran bu raporları tarih sırasıyla derledik.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Kasım 1890: Kadıköy'de İngiliz gençlerinin "top oyunu" Saray'a bildirildi.

Kasım 1890: Kadıköy'de İngiliz gençlerinin "top oyunu" Saray'a bildirildi.

Zaptiye Nezareti'nin 23 Kasım 1890 tarihli raporu, Moda'da oturan İngilizlerin her cumartesi Kuşdili Çayırı'nda lastik bir topla oynadığını yazıyor. Raporda oyunun 'önceki yıllarda olduğu gibi' oynandığı da geçiyor. Yani top Kadıköy'de 1890'dan önce de yuvarlanıyordu. Arşivde futbolla ilgili bulunan en eski kayıtlardan biri bu.

Ocak 1893: Beyoğlu'na gelen top tek tek muayene edildi.

Ocak 1893: Beyoğlu'na gelen top tek tek muayene edildi.

Osmanlıcada silah topu ile oyun topu aynı kelimeyle anılıyordu. Beyoğlu'na oyun için getirilen top incelendi, sonunda 'oyuna mahsus' olduğuna karar verildi. Aynı yıllarda bir tiyatro oyunu için İzmir'den getirilen tunç top da yasak silah sayılıp geri gönderilmişti.

Nisan 1893: Beyoğlu'nda bir "maç talimi" kulübü kuruldu, hemen kapatıldı.

Nisan 1893: Beyoğlu'nda bir "maç talimi" kulübü kuruldu, hemen kapatıldı.

Tütün tekelini işleten Reji İdaresi'nin müdürü Mösyö Forni ve arkadaşları, Beyoğlu'nda 'maç talimi' yapmak için bir kulüp kurdu. Haber zaptiyeye ulaşınca padişahın iradesiyle kulübün 'münasip bir şekilde' kapatılması istendi. Belgede oyunun adı geçmiyor, yalnızca 'maç' deniyor.

Haziran 1893: Kulüp yeniden kurulmak istendi, yasak bu kez kesinleşti.

Haziran 1893: Kulüp yeniden kurulmak istendi, yasak bu kez kesinleşti.

İki ay sonra kulübün yeniden açılmaya çalışıldığı duyuldu. Bâbıâli'nin 30 Haziran 1893 tarihli yazısı açık: kulüp 'katiyen' men edilecek ve bu, padişahın tekrar eden iradesi. Aynı kulüp için arşivde dört ayrı yazışma var.

Ekim 1895: Mondros'taki İngiliz tayfalar izin alarak top oynadı.

Ekim 1895: Mondros'taki İngiliz tayfalar izin alarak top oynadı.

Limni Adası'ndaki Mondros'ta bulunan İngiliz savaş gemilerinin tayfaları izin alarak lastik topla talim yaptı. Bu da Saray'a rapor edildi.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Temmuz 1897: Kadıköy'den yüze yakın kişi top oynamak için Göksu'ya gitti.

Temmuz 1897: Kadıköy'den yüze yakın kişi top oynamak için Göksu'ya gitti.

Hafiye, Kadıköy'den çıkıp Anadolu yakasındaki Göksu mesiresine giden grubun yüze yakın kişi olduğunu yazmış.

Ağustos 1897: Şattülarab kıyısında İngilizlerin top sahası sorun oldu.

Ağustos 1897: Şattülarab kıyısında İngilizlerin top sahası sorun oldu.

Takip yalnızca İstanbul'da değildi. Şattülarab'ın karşı yakasında İngilizlerin top oynamak için yaptığı alanda bazı İngilizlerin geceyi geçirmesi güvenlik açısından sakıncalı bulundu ve bunun tekrarlanmaması istendi.

Ekim 1897: Kuşdili Çayırı için resmî izin çıktı.

Ekim 1897: Kuşdili Çayırı için resmî izin çıktı.

Kuşdili Çayırı, padişahın şahsi mülklerini yöneten Hazine-i Hassa'ya aitti. Bazı İngiliz gençlerinin çayırda top oynamasına bu kurum izin verdi. Takip ise bitmedi.

Eylül 1898: Kadınlı erkekli bir İngiliz grubu Kuşdili'nde lastik top oynadı.

Eylül 1898: Kadınlı erkekli bir İngiliz grubu Kuşdili'nde lastik top oynadı.

Beyoğlu ve Moda'da oturan İngilizlerle 'İngiltere ileri gelenlerinden' kadın ve erkeklerden oluşan bir grup çayırda buluştu.

Haziran 1901: İngiliz sefaret memurlarının maçı önceden haber alındı.

Haziran 1901: İngiliz sefaret memurlarının maçı önceden haber alındı.

İngiliz Sefareti çalışanları Kandilli'de oturan İngilizlerle Küçüksu Çayırı'nda top oynayacaktı. Zaptiye bunu maç oynanmadan öğrenip yazmıştı. Dört gün sonra bu kez Üsküdar'daki İtalyan kız okulunun öğrencileri Göksu'da top oynarken kayda geçti.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Şubat 1902: Moda'daki İngiliz kulübünde çocukların maçı bile rapor edildi.

Şubat 1902: Moda'daki İngiliz kulübünde çocukların maçı bile rapor edildi.

Moda'da 'Rudin Kulübü' diye anılan İngiliz kulübünde İngiliz çocuklarının top oynayacağı haber alındı ve Saray'a iletildi. Raporların dili hep aynı: kim oynadı, olay çıktı mı, nasıl dağıldılar.

Ocak 1904: Kuşdili'nde maç sırasında bir askerin başına sopayla vuruldu.

Ocak 1904: Kuşdili'nde maç sırasında bir askerin başına sopayla vuruldu.

Moda'daki İngiliz okulunun öğrencileri ve sefaret görevlileri Kuşdili'nde oynarken çayırdan Selimiye Kışlası'nın topçu binbaşısı Galib Bey'in maiyeti geçiyordu. Binbaşının maiyetindeki bir askerin başına sopayla vuruldu.

Şubat 1904: Fransız ve Rum okullarının öğrencileri de top oynuyordu.

Şubat 1904: Fransız ve Rum okullarının öğrencileri de top oynuyordu.

Oyun artık yalnızca İngilizlerin değildi. Moda'daki Fransız okulunun ve Kadıköy'deki Rum okulunun öğrencileri de raporlara girdi.

Şubat 1908: Sıra Galatasaray Mekteb-i Sultanisi'ne geldi.

Şubat 1908: Sıra Galatasaray Mekteb-i Sultanisi'ne geldi.

Mekteb-i Sultani öğrencilerinin, Beyoğlu ve Moda Jimnastik Kulübü'ne üye İngilizlerle top oynaması Maarif Nezareti'nde sağlık açısından ele alındı. Birkaç ay sonra II. Meşrutiyet ilan edildi. Ardından kulüpler hızla çoğaldı.

Kaynak

Osmanlı Arşivi, Y..PRK.ZB.. 6/89, 19/73, 21/119, 27/59, 27/76, 32/18, 33/87, 34/38; Y..PRK.ASK. 87/110, 107/17; BEO 190/14199, 190/14240, 227/16975, 227/17012; HH.İ.. 225/95; HR.TH.. 199/57; MF.MKT. 1039/78.

Yorumlar ve Emojiler Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!

category/test-white Test
category/gundem-white Gündem
category/magazin-white Magazin
category/video-white Video
category/eglence BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
Yorumlar Aşağıda chevron-right-grey
Reklam
ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?
Yorum Yazın