İstanbul'un Göbeğindeki Polonezköy: Çoğu Kişinin Bilmediği 184 Yıllık Polonya Köyü
Beykoz'daki Polonezköy, 1842'de Polonyalı göçmenlerin kurduğu bir yerleşim olarak tam 184 yıldır ayakta. Taksim'den arabayla yaklaşık 30 dakika uzaklıktaki köy, İstanbul'un ilk tabiat parkının da içinde yer alıyor ama pek çok İstanbullu burayı hâlâ sadece hafta sonu kahvaltı adresi olarak biliyor.
Kaynak: Sözcü
Köyün hikâyesi 1842'de, başarısız Kasım Ayaklanması'nın ardından yurdunu terk eden Polonyalıların Beykoz'a yerleşmesiyle başladı.
Polonezköy'ün temelleri, Polonya'daki Kasım Ayaklanması'nın bastırılmasından sonra yurtlarından ayrılmak zorunda kalan göçmenlerle atıldı. Osmanlı topraklarına sığınan grup, Prens Adam Jerzy Czartoryski'nin Beykoz'da kiraladığı arazide 1842'de yerleşti. Köyün ilk adı da prensin adından geliyordu: Adampol, yani Adam'ın Köyü.
Bugünkü ismi ise Fransızca 'polonaise' (Polonyalı) sözcüğüyle Türkçe 'köy'ün birleşiminden doğdu. Aradan geçen 184 yılda Polonezköy, İstanbul'un ortasında kalmış küçük bir Polonya hatırası olarak anılır oldu.
Kuruluşunda Adampol adını taşıyan köyün ahşap evleri, bugün Polonyalı ailelerin geçmişine tanıklık ediyor.
Köyün sokaklarında ilk göçmenlerden kalan ahşap yapılar hâlâ görülebiliyor. Bu evlerden biri, Polonyalı vatansever Wincenty Ryzy'nin kızı Zofia'nın 'Zosia Teyze'nin Evi' olarak bilinen, köyün kültür merkezine dönüşen evi.
Antoni Dochoda gibi köyün tarihini anlatan altıncı kuşak sakinler, göçün izini de dile getiriyor. Dochoda, 'Zor şartlar yüzünden birçok aile yurt dışına, çoğunlukla Avustralya ve Kanada'ya göç etti' diyor. Beşinci kuşaktan Dilara Biskupski ise akrabalarının neredeyse hepsinin mahalleden ayrıldığını, birçoğunun Polonya'ya döndüğünü anlattı.
1970'lerde başlayan turizm hareketi köyü İstanbul'un hafta sonu rotasına soktu, restoranlar ve pansiyonlar birbiri ardına açıldı.
Köyün ekonomisi 1920'lerin sonunda turizme kaymaya başladı, asıl patlama ise 1970'lerde yaşandı. Bugün Polonezköy'de Karçma Kriha gibi Polonya usulü kır lokantalarından geniş bahçeli restoranlara, ev yapımı lezzetleriyle bilinen pansiyonlara kadar pek çok mekân var. 'Karçma', Lehçede kırsal han anlamına geliyor.
Baharda ve sonbaharda hafta sonları yüzlerce araç köye çıkıyor. Muhtar Daniel Ohotski, 'Arabanız varsa buraya ulaşmak çok kolay' diyor, ilgi azlığından da yakınmadıklarını söylüyor.
1994'te tabiat parkı ilan edilen köy, yaklaşık 3 bin hektarlık ormanıyla ilin alan olarak en büyük tabiat parkına ev sahipliği yapıyor.
Polonezköy Tabiat Parkı, 1994'te koruma statüsü kazandı ve İstanbul'un ilk tabiat parkı oldu. Yaklaşık 3.004 hektarlık alanda çam, meşe, kestane ve doğu kayını gibi türler yetişiyor. Parkta yürüyüş, bisiklet ve koşu için yaklaşık 5 kilometrelik bir güzergâh, gözlem kuleleri, piknik ve kamp alanları bulunuyor. Geyik ve sülün çiftlikleri de parkın içinde.
Ziyaretçileri her mevsim ağırlayan köyün asıl sorusu ise nüfus. Mahalle nüfusu 2022 itibarıyla 346'ya kadar düşmüş durumda. Dochoda'nın 'Biz zaten tamamen Türkleşmiş durumdayız' sözü, Polonya kökenli toplulukla birlikte kültürün de zamanla silinmesi riskini hatırlatıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bilecik'teki Emekliler Köyünü Görenler Avrupa Sanıyor
Yorum Yazın