Bilim İnsanlarından Müjde: Yaralar İz Bırakmadan Kapanabilir!
Dizleriniz, elleriniz, kollarınız... Sebebini bile bilmediğiniz yara izleriniz canınızı sıkıyor olabilir. Yaralarımızın, anne karnındayken hiç iz bırakmadan kapandığı onlarca yıldır biliniyor.
Peki bu 'yeteneğimiz' geri gelebilir mi?
Stanford Üniversitesi'nden plastik cerrah Dr. Michael Longaker, bu yeteneği yetişkinlikte yeniden açmanın yolunu 40 yılı aşkın süredir arıyor. BBC Science Focus'a konuşan Longaker, 'Bir eşiğin önünde duruyoruz' diyor.
Yara İzi Aslında Fazla Çalışan Bir Tamir Ekibinin İşi
Doğumdan sonra her yara aynı yolu izliyor: Önce pıhtı oluşuyor, ardından bağışıklık hücreleri geliyor, en son da kolajen taşıyan fibroblast hücreleri yarayı yamıyor. Sorun, bu hücrelerin kolajeni normal derideki gevşek örgü yerine sıkı demetler halinde döşemesi.
İnsanda bu süreç gebeliğin yaklaşık 24. haftasında başlıyor; o güne kadar açılan yaralar izsiz iyileşiyor. Dünyada her yıl yaklaşık 100 milyon yeni yara izi oluşuyor.
İzi Başlatan 'Öfkeli' Hücreler Bulundu
Longaker'ın ekibi 2015'te fibroblastların tek tip olmadığını, içlerinden birinin yara izini başlattığını gösterdi. Bristol Üniversitesi'nden Prof. Paul Martin'e göre bu hücrelere 'iz yap' emrini veren, yaraya ilk ulaşan makrofaj adlı bağışıklık hücreleri.
Nitekim bağışıklık hücresi olmayan genetiği değiştirilmiş yetişkin fareler, yaralarını tıpkı embriyolar gibi izsiz kapatıyor.
Bir Göz İlacıyla Domuzlarda İzsiz İyileşme
Ekip, sarı nokta hastalığında zaten kullanılan verteporfin adlı ilacın, deri gerildiğinde fibroblastları harekete geçiren YAP proteinini durdurduğunu buldu. İlaç 2021'de farelerde, 2025'te ise derisi insanınkine çok benzeyen domuzlarda yaraların izsiz kapanmasını sağladı.
Üstelik yeni deride, yara izlerinde normalde bulunmayan kıl kökleri ve ter bezleri de vardı. Domuz çalışması Science Translational Medicine dergisinde yayımlandı.
Sıradaki Adım İnsanlar
Longaker'ın ekibi şimdi insan denemelerinin eşiğinde; ilacın ameliyatla birlikte tek iğne halinde uygulanması planlanıyor. Verteporfin yara izi için henüz onaylı bir tedavi değil. Birmingham Üniversitesi'nde ise yanık hastalarında dekorin proteinli jel pansumanlar deneniyor; izler geç oluştuğu için sonuçlar birkaç yıl sürecek.
Araştırmacılar bu çalışmaların karaciğer sirozu gibi organ hasarlarına da ışık tutabileceğini düşünüyor.
Belki bir gün ameliyat izleri yalnızca anılarda kalacak.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Ölümsüz Canlı Yaralanınca ya da Strese Girince Bebekliğine Dönebiliyor
Şekersiz Ürünlerdeki 6 Tatlandırıcı Beyin Yaşlanmasını Hızlandırabilir!
Yorum Yazın