6 Bin Panel Yerleştirip Yağmuru Kestiler: Orman Ayakta Kaldı Ama Bedeli Ağır Oldu
Deney, Brezilya'nın Pará eyaletindeki Caxiuanã Ulusal Ormanı'nda yapılıyor.
Brezilyalı ve İngiliz bilim insanlarının 2000 yılında başlattığı Esecaflor projesinde paneller, futbol sahası büyüklüğündeki alanın kenarlarında yerden 1 metre, ortasında 4 metre yükseğe kuruldu. Toplanan yağmur suyu oluklarla alanın çevresindeki hendeklere aktarıldı.
Hemen yanındaki aynı büyüklükteki alan ise karşılaştırma için olduğu gibi bırakıldı. İki alanda da toprak nemi, hava sıcaklığı ve ağaçların büyümesi sürekli ölçüldü.
Orman ilk yıllarda kuraklığa dayanıklı görünüyordu.
Ancak yaklaşık sekizinci yıldan itibaren tablo değişti ve en büyük ağaçlar art arda ölmeye başladı. Alan, bitki örtüsünün ve içinde depolanan karbonun yaklaşık yüzde 40'ını kaybetti.
Bu dönemde orman, karbon depolayan bir alan olmaktan çıkıp atmosfere karbon salan bir alana dönüştü. Büyük ağaçların çoğu deneyin ilk 15 yılında öldü.
Hayatta kalan ağaçlara daha fazla su kaldı.
Büyük ağaçların ölmesiyle kalan ağaçlar arasındaki su rekabeti azaldı. Yapılan testler, hayatta kalan ağaçların kuraklık uygulanmayan ormandaki ağaçlardan daha fazla susuzluk stresi yaşamadığını gösterdi.
Böylece orman çökmedi, daha az ağaçlı yeni bir düzende dengelendi. Daha önceki model çalışmalarının öngördüğü gibi savanaya da dönüşmedi. Hayatta kalan ağaçlar şimdi yeniden az da olsa karbon depoluyor.
Paneller kaldırıldı, şimdi ormanın toparlanıp toparlanmayacağı izleniyor.
Panellerin çoğu Kasım 2024'te söküldü. Projenin koordinatör yardımcısı meteorolog João de Athaydes, 'Orman zaten uyum sağladı. Şimdi sırada ne olduğunu anlamak istiyoruz' dedi.
Araştırmacılar, ormanın yeniden canlanıp deneyin başladığı andaki hâline dönüp dönemeyeceğini inceliyor. Projenin henüz bir bitiş tarihi yok.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın