Türkiye'de Bu Kış Nasıl Geçecek? Kutup Girdabında Erken Alarm!
Kuzey Kutbu'nun üzerindeki dev hava sistemi kutup girdabı, bu yıl alışılmışın çok dışında bir takvimle zayıflamaya başladı. Severe Weather Europe'un analizine göre stratosferde yaşanan ani ısınma, kayıtlardaki en erken örneklerden biri olmaya aday. Avrupa için aralık ayında soğuk ve kar sinyali veren gelişme, Türkiye'de de 'Bu kış nasıl geçecek?' sorusunu yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı.
Kutup girdabındaki kırılma 3 hafta erken başladı.
Kutup girdabı, Kuzey Kutbu'nun üzerinde atmosferin yüksek katmanlarında dönen geniş ölçekli bir hava dolaşımı olarak biliniyor. Sistem güçlü olduğunda kutuptaki dondurucu havayı adeta bir çemberin içinde tutuyor ve bu soğuğun güneydeki enlemlere taşmasını zorlaştırıyor. Normalde kış ilerledikçe güçlenmesi beklenen girdap, bu yıl daha kasım ayının başında ters yöne evrildi.
Avrupa merkezli hava tahmin platformu Severe Weather Europe'un değerlendirmesine göre stratosferdeki rüzgârların hızı sıfıra yaklaşacak, ardından yön değiştirecek. Meteoroloji literatüründe 'ani stratosferik ısınma' (SSW) olarak adlandırılan bu olay, modellerde görüldüğü şekilde gerçekleşirse kayıtlara geçen en erken örneklerden biri olacak. Önceki benzer vakalarla kıyaslandığında takvimin yaklaşık üç hafta öne kaydığı belirtiliyor. Bu tablo, 2026-2027 kışının nasıl geçeceğine dair tartışmaları da alevlendirdi.
Stratosferde sıcaklık ve basınç hızla yükseldiğinde girdap zayıflıyor, rüzgârlar yavaşlıyor, hatta tersine dönebiliyor. Böyle bir durumda kutuptaki soğuk hava kütlelerinin güneye inme ihtimali artıyor; normalde daha ılık geçen bölgelerde soğuk hava dalgaları ve kar yağışı görülebiliyor. Ancak girdabın bozulması her yerde aynı sonucu doğurmuyor. Soğuğun hangi bölgeye yöneleceğini, atmosferdeki diğer basınç sistemleri belirliyor.
21 benzer senaryo incelendi: Aralıkta Avrupa'nın büyük bölümünde sıcaklıklar mevsim normallerinin altına inebilir.
Severe Weather Europe, erken stratosferik ısınmanın olası etkilerini görmek için binlerce iklim modeli simülasyonunu taradı. Güçlü El Niño ve pozitif QBO koşullarının sürdüğü, kutup girdabının da kasım başında çöktüğü 21 benzer senaryo yan yana konularak karşılaştırıldı.
Ortaya çıkan tablo, aralık ayında kıtanın geniş bir kesiminde mevsim normallerinin altında sıcaklıklara işaret ediyor. Simülasyonlarda Avrupa'nın doğusu ve kuzeyinde alçak basınç alanları, batısında ise yüksek basınç etkisi öne çıkıyor. Bu dizilimin, kuzeydeki soğuk havanın kıtanın iç kesimlerine taşınmasının önünü açabileceği değerlendiriliyor.
Kar haritaları da benzer bir yöne bakıyor: Aynı dönem için Avrupa'nın büyük bölümünde normalin üzerinde kar sinyali görülüyor. Yine de bu çıktılar kesinleşmiş bir hava tahmini değil. Haritalar yalnızca erken stratosferik ısınmanın, diğer atmosfer koşullarından bağımsız olarak yaratabileceği etkiyi gösteriyor.
Bu kış nasıl geçecek? Türkiye'ye çok kar yağacak mı?
Avrupa'da beliren soğuk hava sinyali, Türkiye açısından da yakından izlenmesi gereken bir gelişme. Kıtanın doğusunda oluşabilecek alçak basınç alanları ve kuzeyli hava akımları, sistemlerin konumuna göre Balkanlar ve çevresindeki hava dolaşımını etkileyebilir. Bu hareketin Türkiye'ye kadar uzanması halinde kış aylarında soğuk hava dalgalarının etkili olma ihtimali gündeme gelebilir.
Ne var ki mevcut simülasyonlar Türkiye için doğrudan bir soğuk hava ya da kar yağışı tahmini içermiyor. Soğuğun Balkanlar üzerinden Türkiye'ye ilerleyip ilerlemeyeceği, önümüzdeki haftalarda şekillenecek basınç sistemlerine bağlı. Analizdeki bir başka ayrıntı da dikkat çekiyor: Aralıkta görülen soğuk sinyal ocakta aynı güçte sürmüyor. Ocak ayında soğuk etki Avrupa'nın batı, kuzey ve orta kesimlerinde öne çıkarken doğuya gidildikçe sıcaklıkların normalin üzerine çıkabildiği bir tablo görülüyor.
Denklemin bir diğer parçası ise Pasifik'te güç kazanan El Niño. Tropikal Pasifik'te deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla oluşan bu iklim olayı, basınç dağılımını ve jet akımlarının rotasını değiştirerek dünyanın farklı bölgelerinde sıcaklık ve yağış düzenini etkiliyor. Severe Weather Europe'a göre güçlü El Niño, kutup girdabının zayıflamasından doğabilecek soğuk hava etkisini bazı bölgelerde sınırlayabilir. İki sistemin birbirine zıt yönde çalışması kış tahminlerini daha da karmaşık hale getiriyor. Uzmanların şimdi takip ettiği asıl soru, stratosferdeki bu erken kırılmanın önümüzdeki haftalarda atmosferin alt katmanlarına ne ölçüde yansıyacağı.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
4 Kentte Yılın İlk Karı Yağdı
İstanbul-Ankara Yolunda Kar Alarmı: Ekipler Hareket Geçti
Yorum Yazın