Marslılar Dünya'ya Saldırıyor! Tarihin En İlginç Kitlesel Panik Olayını Yaratan Radyo Programı: The War of the Worlds

-

Tarihte yanlış anlaşılmadan kaynaklı olarak kargaşaya, kaosa neden olan pek çok olay var ancak belki de bunların en ilginci 1938 yılında Amerika'da yaşanmış...

Akşam üstü arabanızda giderken radyodan ani bir anons geliyor: "Marslıların saldırısına uğradık!" İnanır mıydınız?

1938 yılında radyo dinleyen insanlar tam da bu anonsu duydu: 'Marslılar Dünya'yı işgale başladı!'. Evlerine, ailelerine ulaşmaya çalıştılar: oldukça paniklemiş ve korkmuşlardı.

Daha önceden Mars'ta meydana gelen garip patlamalar ve bir köye düşen büyük bir cisimden bahsediliyordu. Haberlerin aniden kesilmesiyle giren bu haber, kitlesel paniğe yol açtı.

Oysa dinleyenleri oldukça panikleten bu olayın aslı bambaşkaydı: Orson Welles'in yönettiği bir radyo tiyatrosu yarattığı bu panikten habersiz canlı yayına devam ediyordu.

Hem aktörlük hem de yönetmenlik yapan, Yurttaş Kane, Touch of Evil gibi filmlerin unutulmaz oyuncusu Orson Welles'in kurduğu 'The Mercury Theatre on the Air' radyo tiyatrosunun bir oyunu o anda yayındaydı.

Tiyatro, sıradan haberler geçen bir bülten gibi başlamıştı, çoğu dinleyici bunu haber yayını sanıyorken, aniden Marslılar Dünya'ya bir saldırı gerçekleştirdiği haberi girdi.

Öncelikle dünyadan haberler veren program, Mars'ta yaşanan garip patlamalar, bir kasabada bulunan dev bir objeden sıradan bir şekilde bahsetti. Hemen hemen yarım saat bu şekilde devam eden program bir anda kesilerek Marslıların Dünya'ya saldırdığı ve devasa bir uzaylı istilası ile karşı karşıya olunduğu duyuruldu.

Bilim kurgu yazarı H.G. Wells'in yazdığı, Marslıların gezegenimize saldırmasını konu alan 'The War of The Worlds' romanını radyoya uyarlanmıştı. Ancak dinleyiciler bunun bir tiyatro olduğunu anlayamadı.

Bir saat süren programda H.G Wells'in romanını 1939 yılına adapte ederek canlandırılıyordu. Dünyanın ve Amerika ordusunun harekete geçtiği ancak bu saldırı karşısında güçlerinin yetmediği duyuruldu. Ardından Marslıların New York'un göbeğine zehirli gaz attığı haberini girdiler, burada tiyatronun ilk yarısı sonlanacaktı.

Programın ikinci parçası diyaloglardan ve aranan çözümlerden bahsediyordu ve orijinal romanda olduğu gibi, Uzaylıların sonunu insanlar değil, Dünya'dan kaptıkları mikroplar getiriyordu.

Yayın stüdyosundaki 20'den fazla kişi kendilerini kaptırarak oynadıkları rollerinde oldukça başarılı ve fazlasıyla inandırıcı olmuşlar diyebiliriz.

Adaptasyondan sonraki günler içinde, radyo tiyatrosunun haber formatında olması ve bu sebeple toplumda paniğe yol açması medyadan ve yetkililerden büyük eleştiriler aldı.

Radyo Oyunu Ulusu Korkuttu

Hatta Amerika'nın RTÜK'ü gibi çalışan Federal Communications Commission'dan radyo tiyatrolarına düzenleme getirilmesi talep edildi. Programın yarattığı etki ağır eleştirilere maruz kaldı.

Peki bu olay aslında ne kadar büyüktü?

1940 yılında 'The Invasion from Mars' isimli bir çalışma yayınlayan Princeton Üniversitesinde profesörlük yapan Hadley Cantril olayın kaç kişiyi etkilediğini hesaplamaya çalıştı. Çalışmaya göre 6 milyon insan radyo yayınını duymuş ve bunların 1.7 milyon insan bunun oyun değil haber olduğuna inanmış. Dünyanın istila edildiğine inanan insan sayısı ve korkan insan sayısını ise 1.2 milyon olarak hesaplamış. Ancak bu araştırmanın gerçekçiliği tartışılıyor, çünkü 6 milyon dinleyici, programın normal dinleyici sayısının iki katı.

Yıllar sonra başka çalışmalar ve iddialar ortaya kondu. Yayının dönemin gazetelerinin iddia ettiği gibi tüm ulusu değil, küçük bir kitleyi etkilediği söylendi. Ancak yaşanan paniğin boyutu hala tam olarak bilinmiyor.

Bu kaos, Orson Welles'in ününe ün katmaya da yetti, gazeteler biraz esprili biraz eleştirisel bir dille bu olayı günlerce yazdı.

Daha sonradan verdiği bir röportajda yayının bu kadar büyük bir etki yaratacağını tahmin edemediklerini söyleyen Welles'e neden gerçek Amerika şehirleri ve hükumet yetkililerinin isimlerini kullandığı sorulunca inandırıcı olması adına yaptığını söyleyip üzgün olduğunu belirtecekti.

Olay, esasında absürt bir tiyatro oyununun kitlesel bir panik haline dönüşmesi sebebiyle ünlendi ve tarihteki ilginç olaylar listesinde yerini almayı başardı.

Olayın 75. yıl dönümüne özel hazırlanmış bir CD.

Queen'in Radio Ga Ga şarkısına kulak verelim biz en iyisi:

You gave them all those old time stars
Through wars of worlds invaded by Mars
You made 'em laugh, you made 'em cry
You made us feel like we could fly 

Günümüzde insanlar gerçekten Marslılar tarafından saldırıya uğrasak bile inanmayabilir gibi duruyor. Gerçeklik ile bağımız daha mı güçlü artık ya da daha mı zekiyiz? Yoksa hepsi teknoloji yüzünden mi? Fikirlerinizi yorumlarda bizimle paylaşmayı unutmayın!

Eğer yayının tamamını merak edip dinlemek isterseniz tam kaydınız buraya bırakalım!

Şansa Yaşıyoruz: İnsanlığın Yok Olmanın Eşiğine Geldiğini Gösteren Korkunç Anlar! - onedio.com
Şansa Yaşıyoruz: İnsanlığın Yok Olmanın Eşiğine Geldiğini Gösteren Korkunç Anlar! - onedio.com
Avengers: Endgame İlk Haftasında 1.2 Milyar Dolarlık Gişe Yaptı: Ancak Asla 1939 Yapımı Bir Film Kadar Kazanamayacak! - onedio.com
Avengers: Endgame İlk Haftasında 1.2 Milyar Dolarlık Gişe Yaptı: Ancak Asla 1939 Yapımı Bir Film Kadar Kazanamayacak! - onedio.com

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
secretaryinlab

Bu tamamıyla dönemin gazetelerinin radyoların güvenirliliğini bozmak için uydurduğu bir şey. Bu War of Worlds radyo şovunu çok az Amerikalı dinlemiş ve kitlesel panik yaşanmamış. Fakat gazeteler günlerce kitlesel panikle ilgili uydurma haberler yazarak insanların radyoya olan güvenini bozmuşlar ki bu güven bozukluğu yüzünden Amerikalılar olaydan seneler sonra radyodan yayınlanan Pearl Harbor saldırı haberine bile inanmamışlardır. Lütfen içerik yazarlarınızdan ve editörlerinizden kaynak isteyin.

ahmetbeybi

Merhabalar, İlgili radyo tiyatrosunun efektini çeşitli kaynaklardan derledim, kaynakları da ekleyeceğim. Eğer göz attıysanız olayın etki boyutunu tartıştığım başlıkta da belirttiğim gibi, iddia edilenden daha minimal bir panik havası yaşanmış, yine de farklı çalışmalar var, gel gelelim hikayeyi derlemekteki amacım bu tartışmalardan ziyade, bu trajikomik olayın hikayesine parmak basmak. Yine de bu radyo tiyatrosunun bir 'Kitlesel Panik' yarattığını dile getirmek, yanlış olmaz. Bahsettiğiniz diğer tartışmaları da okudum, sayenizde biraz daha derinlere de indim. Bu konudaki iddiaları belki başka bir başlıkta derlemeyi çok isterim. Teşekkürler.

lucinda-yumi-kane

Amerikalılar, uzaylıdan korkar, ülkelerini onların yönettiğini düşünür, 51. Bölge ile onları incelediğine ve onları yenebilecek silahlar yaptığına inanır. Palyaçolardan korkar, IT filmini deli gibi izler ve kitabı bir numara olur - gerçi zaten korku o-, Joker'e tapar. Hangi mantıkla çalışıyorlar anlamadım ki :D Gerçi bizim Gulyabani de pek farklı değil.

Görüş Bildir