Kontrol Etmeden Duramıyor musun? Obsesif Kompülsiflik Seviyeni Ölçüyoruz!
Hepimizin zaman zaman tekrar tekrar kontrol ettiği şeyler, aklından çıkaramadığı düşünceler ya da içi rahat etsin diye yaptığı küçük rutinler olabilir. Peki, bunlar senin günlük hayatında ne kadar yer kaplıyor? 15 soruda alışkanlıklarını, belirsizlikle baş etme biçimini ve kontrol ihtiyacını mercek altına alıyoruz.
Bakalım yanıtların hangi sonuca işaret edecek?
1. Evden çıktıktan sonra kapıyı kilitleyip kilitlemediğini hatırlayamadığında ne yaparsın?
2. Çalışma masan veya odan dağınık olduğunda nasıl hissedersin?
3. Aklına istemediğin, rahatsız edici bir düşünce geldiğinde ne yaparsın?
4. Bir mesaj gönderdikten sonra yazdığını tekrar okur musun?
5. Bir karar vermen gerektiğinde nasıl ilerlersin?
6. Ellerinin kirli olabileceğini düşündüğünde ne yaparsın?
7. Bir işi tamamladıktan sonra nasıl hissedersin?
8. Planların son dakika değiştiğinde ne olur?
Esnek ve rahat bir zihin
Belirsizlik karşısında genellikle yoluna devam edebiliyor, her ayrıntıyı kontrol etme ihtiyacı duymadan günlük hayatını sürdürebiliyorsun. Düzen, temizlik ve planlama senin için önemli olsa bile bunların hayatının merkezine yerleşmesine çoğunlukla izin vermiyorsun. Bir hata yapma ihtimalini tamamen ortadan kaldırmanın mümkün olmadığını kabul etmek, zihinsel esnekliğini destekliyor olabilir. Bu, hiçbir zaman endişelenmediğin veya hiçbir şeyi tekrar kontrol etmediğin anlamına gelmez. Önemli bir mesajı yeniden okumak, kapıyı kontrol etmek ya da özel bir günde daha titiz davranmak son derece yaygın deneyimlerdir. Burada öne çıkan nokta, bu davranışların genellikle ihtiyacınla sınırlı kalması ve seni tekrar tekrar aynı noktaya döndürmemesidir. Kendine hatırlatabileceğin şey şu: Her şeyin kusursuz olması gerekmiyor. Bazen küçük belirsizlikleri çözmeden de devam edebilmek, gündelik hayatı kolaylaştırır. Elbette bu sonuç bir kişilik değerlendirmesidir; tek başına herhangi bir psikolojik durum hakkında kesin bilgi vermez.
Detaycı ve temkinli
Sen ayrıntıları fark eden, bazı konularda güvence arayan ve işlerini mümkün olduğunca doğru yapmaya çalışan biri olabilirsin. Önemli bir mesajı göndermeden önce kontrol etmek veya planlarını önceden netleştirmek sana güven veriyor olabilir. Bu yaklaşım, günlük hayatında işine yaradığı sürece bir sorun olmak zorunda değildir. Ancak ne zaman duracağını belirlemek, zaman zaman düşündüğünden daha zor hâle gelebilir. Zihnin özellikle belirsizliğin yüksek olduğu durumlarda daha fazla çalışıyor olabilir. Bir konuşmayı tekrar değerlendirmek, olası hataları gözden geçirmek ya da bir kararın sonuçlarını düşünmek sana kontrol hissi verebilir. Burada ayırt edici soru, bu düşüncelerin sana gerçekten yardımcı olup olmadığıdır: Bir kez düşündükten sonra ilerleyebiliyor musun, yoksa aynı konuya tekrar tekrar dönmek zorunda mı hissediyorsun? Kendine küçük bir alan açmak için bazı rutinlerini bilinçli olarak sadeleştirmeyi deneyebilirsin. Her ayrıntıyı önceden çözmeden de bir işe başlayabileceğini, hata yapmanın insan olmanın bir parçası olduğunu hatırlamak faydalı olabilir. Bu puan aralığı OKB olduğun anlamına gelmez; yalnızca yanıtlarında temkinlilik ve kontrol ihtiyacının bir miktar öne çıktığını düşündürür.
Düşüncelerine takılıp kalabiliyorsun
Yanıtların, bazı durumlarda düşünceleri zihninde tekrar tekrar ele alma veya bir şeyden emin olmak için yeniden kontrol etme eğilimin olabileceğini gösteriyor. Bir işi bitirmiş olsan bile hata yapmış olma ihtimali aklına gelebilir; bir konuşmanın ardından ne söylediğini tekrar değerlendirebilirsin. Bu döngüler kısa süreliğine rahatlama sağlasa bile şüphe yeniden ortaya çıktığında aynı davranışa dönmek yorucu olabilir. Burada önemli olan, düzenli olmayı sevmen ya da ayrıntılara dikkat etmen değil; bu alışkanlıkların ne kadar zamanını aldığı ve ne ölçüde seçimin dışında geliştiğidir. İstemediğin düşüncelerle karşılaşmak, onları benimsemek veya gerçekleştirmek istediğin anlamına gelmez. Bir düşüncenin zihne gelmesiyle o düşünceye göre hareket etmek arasında fark vardır. Kendini yalnızca aklına gelen düşünceler nedeniyle yargılamamaya çalış. Eğer bu tekrarlar seni yoruyor, günlük işlerini geciktiriyor veya rahatlamak için belirli davranışları yapmak zorundaymışsın gibi hissettiriyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek yararlı olabilir. Obsesif kompülsif bozukluk, yalnızca titizlik veya kontrol etme alışkanlığıyla açıklanamaz; belirtilerin niteliği, yarattığı sıkıntı ve günlük yaşama etkisi birlikte değerlendirilir. Bu sonuç bir tanı değil, kendi deneyimlerine daha yakından bakman için bir başlangıç noktasıdır.
Kontrol ihtiyacı seni zorluyor olabilir
Yanıtların, belirsizlikle karşılaştığında yoğun bir huzursuzluk yaşayabileceğini ve rahatlamak için bazı düşünceleri veya davranışları tekrar etme ihtiyacı hissedebileceğini düşündürüyor. Kontrol ettiğin bir şeyden yeniden şüphe duymak, zihninde aynı ihtimalleri döndürmek ya da bir işi tamamlamış olsan bile içinin rahat etmemesi yorucu olabilir. Böyle durumlarda mesele yalnızca düzeni sevmek değil, kontrol etme isteğinin ne kadar baskın hâle geldiğidir. Bu deneyimleri yaşıyorsan kendini suçlaman veya bunları iradesizlik olarak yorumlaman gerekmiyor. İstenmeden gelen düşünceler ve bunların oluşturduğu sıkıntı, kişinin karakterini ya da niyetlerini tek başına tanımlamaz. Ayrıca bu testten yüksek puan almak, obsesif kompülsif bozukluğun olduğu anlamına gelmez; farklı kaygılar, stresli dönemler veya başka etkenler de benzer deneyimlere yol açabilir. Tanı koymak için bu kısa test yeterli değildir. Düşünceler veya tekrarlanan davranışlar önemli miktarda zamanını alıyor, ilişkilerini ya da günlük sorumluluklarını etkiliyor veya belirgin sıkıntı yaratıyorsa bir psikolog ya da psikiyatristten destek almayı düşünebilirsin. OKB için etkili psikoterapi yöntemleri ve gerektiğinde başka tedavi seçenekleri bulunmaktadır. Yardım istemek, kontrolü kaybetmek değil, yaşadığın döngüyü anlamak ve hayatında daha fazla alan açmak için atılmış bir adımdır.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlgini çekebilir:
Evet/Hayır Testine Göre Karakterin Baskın mı Uyumlu mu?
Yorum Yazın