Kereste Kalmayınca Denize Yöneldiler: Yaptıkları 40 Tonluk Çatılar 300 Yıldır Ayakta
Danimarka'daki Læsø Adası'nda ortaçağdan beri süren tuz üretimi, ormanları büyük ölçüde tüketti. Ağaç bulmakta zorlanan ada halkı, evlerini batık gemi enkazlarından çıkardığı keresteyle ve kıyıya vuran deniz bitkileriyle inşa etti. Bu benzersiz çatılar bugün UNESCO'nun Geçici Dünya Mirası Listesi'nde yer alıyor.
Detaylar 👇
Ortaçağdan beri süren tuz üretimi, adanın ormanlarını yakacak odun uğruna tüketti.
UNESCO'nun aktardığına göre Læsø'de yaklaşık 1150 ile 1950 yılları arasında tuz ve deniz çayırı etrafında şekillenen bir kültürel peyzaj ortaya çıktı. Adanın güneyinde, 12. ve 16. yüzyıllar arasına tarihlenen yaklaşık 1.700 tuz üretim kulübesi kalıntısı bulunuyor. Tuz, özellikle ringa balığının saklanması için büyük önem taşıyordu.
Tuzlu suyun kaynatılması için yerel ağaçların yoğun biçimde kesilmesi, adada uzun süren bir ekolojik ve ekonomik çöküşe yol açtı. Ev yapacak malzemeye ulaşmakta zorlanan ada halkı, çareyi deniz kıyısında aradı.
Kereste yerine batık gemi enkazlarını, çatı için ise kıyıya vuran deniz çayırını kullandılar.
1600 ile 1950 yılları arasında adada yaklaşık 300 çiftlik evi inşa edildi. Yarı ahşap iskeletli bu yapılarda, adayı çevreleyen resiflerden ve sığ sulardan çıkarılan batık gemi keresteleri kullanıldı. Duvarlar ise yerel moloz taş ve kille örüldü.
Çatılar için kış fırtınalarının ardından kıyıya vuran deniz çayırı toplandı. UNESCO'ya göre bu bitkiyi toplayanlar ve çatı yapım tekniğini geliştirenler kadınlardı. Kırk ila elli kişilik gruplar halinde çalışan kadınlar, kalınlığı 2 metreye, ağırlığı 35 ila 40 tona ulaşan çatıları inşa etti.
Tuz oranı yüksek bu çatılar çürümeye ve yangına dayanıklı olduğundan yüzlerce yıl ayakta kaldı.
UNESCO'nun açıklamasında, deniz çayırının yüksek tuz içeriğinin malzemeyi zararlılara ve çürümeye karşı koruduğu, ayrıca yangına karşı doğal bir direnç sağladığı belirtiliyor. Hava geçirgen yapısı sayesinde evler kışın sıcak, yazın serin kalıyor. Saman ise hayvan yemi olarak değerli olduğu için çatıda tercih edilmedi.
Bu yöntemle yapılan çatılar 300 yıl ve daha uzun süre dayanabiliyor. Bir zamanlar yaklaşık 300 olan bu evlerin bugün 30 kadarı ayakta kalırken, bunlardan 12'si en iyi korunmuş örnekler olarak 2023'te Danimarka tarafından UNESCO Geçici Listesi'ne önerildi.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Yorum Yazın