Bilim İnsanları Yeni Bir Saat İcat Etti: 30 Milyon Yılda Sadece 1 Saniye Şaşıyor
Avusturya ve Çin'deki iki ayrı bilim ekibi, zamanı atom çekirdeğindeki minik değişimlerle ölçen dünyanın ilk nükleer saatlerini çalıştırmayı başardı.
Toryum-229 ile çalışan bu prototipler, 30 milyon yıl boyunca kesintisiz çalışsa yalnızca 1 saniye şaşıyor. Bilim insanları, bu saatlerin bir gün navigasyondan deprem tahminine kadar pek çok alanı değiştirebileceğini söylüyor!
Bilim İnsanlarından Yeni Bir Saat Türü
Bugün dünyanın resmi saatini belirleyen atom saatleri, sezyum gibi atomlarda çekirdeğin etrafındaki elektronların yaşadığı değişimleri ölçerek çalışıyor. Nükleer saatler ise aynı fikri bir adım öteye taşıyıp doğrudan atomun çekirdeğine bakıyor.
Çekirdek, atomun tamamından on binlerce kat küçük. Bu yüzden dış etkilerden çok daha az etkileniyor ve zaman çok daha ince bir hassasiyetle ölçülebiliyor.
Bu iş için periyodik tablodaki tek uygun aday toryum-229. Çekirdeğindeki enerji sıçraması, lazer ışığıyla tetiklenip ölçülebilecek büyüklükte olan bilinen tek çekirdek bu.
Söz konusu çekirdeğin kullanımı için ilk adım 2024'te atıldı. Viyana Teknik Üniversitesi (TU Wien) ekibi, toryum çekirdeğini lazerle uyarmayı ilk kez başardı.
Çin'deki Saat Viyana'dakinden 6 Kat Daha Kararlı
TU Wien'den fizikçi Thorsten Schumm'un ekibi, toryum-229 içeren kristaller yetiştirip bunları son derece hassas lazerlerin altına yerleştirdi. Nature'da yayımlanan çalışmaya göre saat, kendi kendini dengeleyebiliyor ve 24 saatten uzun süre hiçbir müdahale olmadan kararlı kaldı.
Pekin'deki Tsinghua Üniversitesi'nden Shiqian Ding'in ekibi de aynı hafta kendi prototipini duyurdu. Testler, Çin'deki saatin yaklaşık altı kat daha kararlı çalıştığını gösteriyor.
Prototipler şimdilik en iyi atom saatlerinin gerisinde. Ancak araştırmacılara göre bu hassasiyet; uydu navigasyonundan yer altındaki maden yataklarını yer çekimindeki küçük farklarla bulmaya, yer kabuğundaki en ufak hareketleri izleyip depremleri öngörmeye kadar pek çok alanda kullanılabilir.
Schumm'un hedefi ise çip büyüklüğünde, taşınabilir bir nükleer saat. Ekip, bir yıl içinde Innsbruck'a ikinci bir nükleer saat kurmayı planlıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Zamanda Şimdi Ama Hangi Şimdi?
Yorum Yazın