Kırmızı Boyaya Takıntıları Yüzünden Felaketi Yaşadılar: Asırlarca Kendilerini Zehirlemişler
Meksika'nın Yucatan Yarımadası'ndaki iki Maya dönemi gölünün tortulları, antik Mayaların sevdiği kırmızı pigmentin ağır bir bedeli olduğunu gösteriyor. Auburn Üniversitesi'nden araştırmacılar, bu göllerde yüzyıllarca modern güvenlik sınırlarının çok üzerinde cıva bulunduğunu ve su yaşamının çöktüğünü tespit etti.
Detaylar 👇
Kaynak: 1
Araştırmacılar Cobá Gölü ve Xcach Senotu'ndan aldıkları tortul örneklerinde çok yüksek cıva düzeyleri buldu.
Auburn Üniversitesi'nden Matthew Waters liderliğindeki ekip, Mayıs 2023'te Yucatan'daki Cobá Gölü ve Xcach Senotu'ndan tortul karotları aldı. İki su kütlesi de Maya kalıntılarının yanında yer alıyor ve bilinen herhangi bir cıva kirliliği kaynağına uzak. Cobá kentinin Klasik dönemde on binlerce kişiye ulaşan bir nüfusu olduğu tahmin ediliyor. Xcach ise yaklaşık 100 metre genişliğinde bir obruk gölü.
Cobá'da doğal cıva düzeyi gram başına yaklaşık 0,02 mikrogram. Değerler MS 40 civarında yükselmeye başladı ve MS 250 ile 300 arasında yaklaşık 2,3 mikrograma çıktı. Xcach'ta ise üç ayrı sıçrama görüldü. Bunların en ağırı yaklaşık MS 535 ile 820 arasında sürdü ve MS 720 civarında 18 mikrogramlık bir okumaya ulaştı.
Cıva düzeyleri modern sınırların çok üzerine çıktı ve sudaki canlı yaşamı bundan ağır biçimde etkilendi.
Modern yönergeler gram başına 1,06 mikrogramı zarar riskinin başladığı, 2,0 mikrogramı ise yaban hayatı için ağır hasarın beklendiği eşik olarak kabul ediyor. Xcach'ta değerler yaklaşık MS 535 ile 810 arasında, yani neredeyse üç yüzyıl boyunca 2,0'ın üzerinde kaldı. Araştırmacılar, Klasik dönemde cıva birikiminin her iki gölde de diğer dönemlerin yaklaşık 10 katı olduğunu belirtiyor.
Aynı katmanlarda alglere, mavi-yeşil bakterilere ve mor kükürt bakterilerine ait pigmentler azaldı. Cobá'nın zehirli dönemine ait tortullarda kabuklu canlılara ve salyangozlara ait kabuk bulunmadı. Xcach'ta ise böcek larvaları belirgin biçimde azaldı. Waters, bunun cıvanın besin zincirinin birden fazla basamağına ulaştığını gösterdiğini söylüyor.
Maya çöküşünde cıvanın rolü net değil ancak araştırmacılar bunu eklenen bir stres etkeni olarak görüyor.
Araştırmacılar, Mayaların kırmızı pigment olarak kullandığı zincifrenin yakındaki göllere taşındığını, erozyonun da bu cıvayı sulara karıştırdığını düşünüyor. Zincifre Yucatan'da doğal olarak bol bulunmadığı için ticaretle getirilmiş olabilir. Polol ve Chichancanab gölleri ise cıva artışı göstermedi, bu da kirliliğin uzaktan rüzgarla gelmediğine işaret ediyor.
Ekip, canlılar için en zararlı biçim olan metil cıvayı ölçmedi. Yine de balık ve kabuklu canlıların Maya beslenmesinde yer alması, göl kıyısında yaşayanların onlarca yıl ya da yüzyıllar boyunca risk altında kalmış olabileceğini düşündürüyor. Çalışmanın ortak yazarı Savanna Wooten, araştırmanın cıvayı Klasik dönem kentlerinin yıkılışıyla doğrudan ilişkilendirmediğini, ancak kuraklık ve ormansızlaşma gibi baskılara bir etken daha eklediğini belirtiyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Yorum Yazın