Dağın 1000 Metre Altına Süper Dedektör Kurdular: Yıldızların İzini Arıyorlar
Japonya'da bir dağın 1000 metre altında, 50 bin ton ultra saf suyla dolu dev bir tank bulunuyor. Super-Kamiokande adındaki bu dedektör, evren tarihi boyunca patlayan bütün yıldızlardan kalan nötrinoların ilk işaretine rastladı. Sonuç henüz kesin bir keşif sayılmıyor, ama araştırmacılar projenin başından beri bu sinyali arıyordu.
İşte detaylar...
Dev tankın duvarları yaklaşık 13 bin ışık sensörüyle kaplı.
Dedektör, Gifu iline bağlı Hida kentinin Kamioka bölgesinde bulunuyor ve 1996'dan beri çalışıyor. 39,3 metre çapında, 41,4 metre yüksekliğinde paslanmaz çelik bir silindirden oluşuyor. İç duvarlardaki 11 bin 129 sensörün her biri yaklaşık 50 santimetre çapında; bu, türünün dünyadaki en büyük örneği.
Tankın tavanı kubbe şeklinde yapıldı. Böylece üstündeki 1000 metrelik dağın ağırlığı dağıtılıyor.
Nötrinolar suyla etkileştiğinde çok zayıf bir ışık ortaya çıkıyor.
Bir nötrino suyla etkileştiğinde elektrik yüklü bir parçacık oluşuyor. Bu parçacık suda ışığın sudaki hızından daha hızlı ilerlerse Çerenkov ışığı adı verilen zayıf bir ışık yayıyor. Duvarlardaki sensörler bu ışığın miktarını ve geliş zamanını ölçüyor, böylece parçacığın enerjisi ve yönü hesaplanıyor.
Ölçümün hassas olması için tanktaki su sürekli arıtılıyor. 2020'den beri suya nadir toprak elementi gadolinyum da ekleniyor. Bu element, süpernovalardan gelen nötrinoları diğer sinyallerden ayırt etmeyi kolaylaştırıyor.
Patlayan yıldızların izi yaklaşık 5 bin günlük veride bulundu.
Araştırmacılar, 2008-2020 arasındaki saf su döneminden 3 bin 349 günlük ve 2020'den bu yana gadolinyumlu dönemden 1653 günlük veriyi birlikte inceledi. Aranan sinyal, evrenin doğuşundan bu yana patlayan bütün büyük yıldızlardan yayılıp birikmiş nötrinoların toplamı. Uzaklardan gelen bu sinyal çok zayıf olduğu için yakalanması bugüne kadar mümkün olmadı.
Sonuç, yüzde 99,5 güven düzeyine karşılık gelen 2,6 sigma anlamlılıkta. Rastlantıyla açıklanamıyor, ama bir buluşun kesinleşmesi için gereken 5 sigma eşiğinin altında kalıyor. Bu yüzden şimdilik keşif değil, 'ilk işaret' olarak tanımlanıyor. Sonuçlar 25 Haziran 2026'da ABD'de düzenlenen Neutrino 2026 konferansında sunuldu.
Süpernovalar, vücudumuzdaki elementlerin de başlıca kaynağı sayılıyor.
Kütlesi Güneş'in yaklaşık 8 katından fazla olan yıldızlar, ömürlerinin sonunda çöküp patlıyor. Bu patlamalar, yıldızın içinde oluşan karbon, oksijen, silisyum ve demir gibi elementleri uzaya saçıyor. Sonucun, yıldız oluşumu tarihini ve nötron yıldızlarıyla kara deliklerin nasıl oluştuğunu anlamaya katkı sağlaması bekleniyor.
Deneyin sözcüsü, Tokyo Üniversitesi'nden Doç. Dr. Hiroyuki Sekiya, bu işaretin projenin başından beri beslenen bir hedef olduğunu söyledi. Sekiya, kesin sonuç için daha fazla veri gerektiğini de ekledi. Gözlemler, Super-Kamiokande'nin halefi olacak Hyper-Kamiokande dedektörüyle birlikte sürdürülecek.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
22 Yıl Boyunca Evreni İzleyen Teleskop Şimdi Dünya'ya Düşüyor
Yorum Yazın