Araştırmaya Göre Kötü Davranışlar Daha Kolay Yayılıyor
Amsterdam Üniversitesi'nden Lucas Molleman ve ekibinin yaptığı deney, başkasının kuralı çiğnediğini görmenin insanları da kural dışına itebildiğini gösterdi. Kurala uyan birini görmek ise davranışları neredeyse hiç değiştirmedi.
Deneye 2024 ABD başkanlık seçimi öncesinde 750 kişi katıldı ve kurala uymakla daha fazla para kazanmak arasında seçim yapmaları istendi.
Katılımcılar internet üzerinden 100 kareden oluşan bir ızgarada kayan bir yıldız animasyonu izledi. Görevleri en parlak yanan kareyi işaretlemekti ve kurala uyanlar gerçek para ödülü aldı.
Araya bir de cazip seçenek kondu. Daha sağdaki kareleri seçen katılımcı fazladan para kazanabiliyordu. Kısacası kurala uymak ile kendi çıkarını kollamak karşı karşıya geldi.
Katılımcıların yaklaşık yarısı Cumhuriyetçi, yarısı Demokrattı. İlk seçimlerin yaklaşık yüzde 23'ü ek para için kuralı çiğnedi.
Kuralı ağır biçimde çiğneyen birini gören katılımcılar ikinci seçimde daha sık kural dışına çıktı.
İlk seçimden sonra katılımcılara daha önce oynamış, kimliği gizli bir kişinin ne yaptığı gösterildi. Gösterilen kişi ya kurala uymuş, ya kuralı biraz esnetmiş ya da açıkça çiğnemişti. Katılımcılar onun hangi partiden olduğunu da gördü, ardından ikinci seçimlerini yaptı.
Ağır ihlal görenlerde kural çiğneme belirgin biçimde arttı. Etki, kuralı çiğneyen kişi katılımcıyla aynı partidense daha da güçlendi. Kurala uyan birini görmekse davranışı neredeyse hiç etkilemedi.
Küçük ihlalleri gören bazı katılımcılar onları taklit etmekle kalmadı, bir adım ileri gitti.
Hafif bir ihlal gören katılımcıların çoğu aynı şeyi yaptı. Vakaların yaklaşık yüzde 4'ünde ise katılımcılar gördüklerinden daha büyük bir pay almaya yöneldi. Araştırmacılar buna tırmanma diyor.
Ekibin bilgisayar simülasyonlarında tırmanma hesaba katıldığında sınırlı sayıdaki küçük ihlal hızla toplu bir kural çiğnemeye dönüştü. Bulgular Proceedings of the Royal Society B dergisinde yayımlandı.
Ekip, küçük ihlallerin taklit edilmeye davet çıkardığını ve zaman zaman tırmanmayı tetikleyebildiğini söylüyor. Yine de her küçük ihlalin bastırılması gerektiğini düşünmüyor. Alışılmış kalıpların dışına çıkmanın yaratıcılığı ve öğrenmeyi besleyebileceğini hatırlatıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Oturuş Şekliniz Ruh Halinizi Etkileyebilir
Psikoloji Araştırması Sıkılmamızın Karanlık Yüzünü İnceledi!
Kendimizi Çekici Bulup Bulmamamız Zekamızla İlişkili Olabilir
Yorum Yazın