Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Aramıza Yeni 'Cahiller' Katılmasın: 15 Aydınlatıcı Maddede Cehaletin Bilimi 'Agnotoloji'

Sanat-

Cehalet, tüm dünyada büyük bir sorun. Peki cehaletin kimi grupların çıkarı uğruna bilinçli olarak yayılıyor olduğunu hiç düşündünüz mü?

Eğer düşünmediyseniz, size cehalet bilimi "Agnotoloji"yi tanıtmak istiyoruz!

1. Agnotoloji sözcüğünün kökenleri ile başlayalım. Sözcük, Yunanca’da "agnosis" (bilgisizlik), "ontoloji" (varlık felsefesi) köklerinden türetilmiş durumda.

Agnotoloji ise maddî ve/veya siyasî bir çıkar elde etmek için kasıtlı olarak kafa karışıklığı ve yalan bilgi yaymanın incelenmesi anlamını taşıyor.

2. 1979’da sigara ve tütün şirketlerinin kullandığı gizli bir talimat gün yüzüne çıkmıştı.

Bir tütün şirketinin kaleme aldığı "Sigara ve Sağlık Önerileri" başlıklı bu yazıda, sigara karşıtı kampanyaların üstesinden gelmek için büyük tütün şirketlerinin uyguladığı taktiklerden söz ediliyordu.

3. Bu bilgilerin ortaya çıkması üzerine Stanford Üniversitesi’nden bilim tarihçisi Robert Proctor tütün şirketlerinin uygulamaları ve sigara içmenin kansere yol açıp açmadığı konusunda kafa karışıklığı yaratma girişimlerini araştırmaya başladı.

Proctor, kasıtlı olarak cehalet yayma konusunun incelenmesini agnotoloji olarak adlandırdı. Yani agnotoloji, "cehalet "ya da "bilgisizlik" bilimi demek.

4. Araştırmalara göre bu bilgisizlik çoğunlukla dengeli tartışma görüntüsü altında yayılıyor.

İki farklı görüşün her zaman rasyonel bir sonuca ulaşmayacağı fikri yaygındır. Bu nedenle, tütün şirketleri bilimi kullanarak kendi ürünlerini zararsız göstermek için birtakım çalışmalar yaptırmasının ardında da bu düşünce yatıyordu.

5. Aslında köklü bir cehalet döneminde yaşıyoruz. Bilginin kolay "erişilebilir" olması, "gerçek" bilgiye ulaşıldığı anlamına gelmiyor. Bu açıdan cehaletin yayılmasında İnternet ve sosyal medyanın rolünü de es geçemeyiz.

Yanlış ya da eksik bilgilerin, hatta düpedüz yalanların kol gezdiği dijital mecralara ulaşımın kolaylığını göz önünde bulundurursak, buralardan "bilgi" edinen insanlar "yanlış" ya da "eksik" bilgilerine karşın birer uzman kesilebiliyorlar. Üstelik bunu her alan için yapabiliyorlar. 

Bu durum cehaleti kasıtlı olarak yaymak isteyen çıkar gruplarının ağzını sulandırıyor âdeta. Bu insanlar, çıkar grupları için birer av hâline gelebiliyor.

6. Buradaki sorun, insanların akıl yürütme veya kendi sonuçlarını çıkarma yeteneğini yitirmesinden ziyade, yukarıda değindiğimiz gibi herkesin kendini birer "uzman" zannetmesi.

Yani, sonuç çıkarmanın bir bakıma çok kolay hâle gelmesi. Buradan meydana gelebilecek yanlışları düzeltmek ise doğru bilgiye ulaşmaya çalışmak, uzmanlığa önem vermek ve başka insanların fikir ve görüşlerine açık olmak ile mümkün olabilir.

7. Bugün çıkarları gereği küresel iklim değişikliğinin olmadığını öne sürenler de bilimsel verilere karşı aynı yöntemi kullanıyor.

Bu tarz bir cehaleti yayabilmenin temelinde iki koşul bulunuyor: 

1. İnsanların bir olguyu anlamaması.  

2. Ticarî ya da siyasî açıdan nitelikli özel çıkar gruplarının bir konu hakkında kafa karışıklığı yaratmaya çalışması.

8. Cehaleti yaymak isteyenlerin yöntemleri incelendiğinde 6 adımlı bir strateji uyguladıklarını gözlemleniyor.

9. 1- Karşı tarafın doğru bilgi sahibi olmasını istemeyin.

Agnotolojide temel amaç hedef kitlenizin gerçeğe ulaşmasını engellemeye çalışmaktır. Bunun için "doğru" ve "sağlıklı" bilgiye ulaşımın önüne set çekilmeye çalışılır. Toplumun kafasının karışması, yalan-yanlış bilgi ile zihninin koşullanması istenir.

10. 2- Çıkar elde etme amacı güdün.

Eğer yayacağınız bilgi gerçek ve doğru bilgisiyle,  tek çıkarınız karşı tarafın aydınlanması olacaktır. (Tabii bunun çıkar olarak kabul ederseniz).

Çıkarlarınız için ise yapmanız gereken, gece gündüz demeden cehalet yaymaya devam etmektir.

11. 3- Anlaşılamayan bir olgu bulun.

Konunun bam telinin belki de burası olduğunu söyleyebiliriz. Cehalet yaymak adına, insanların kafasını kurcalayan, aklına takılan bir olgu bulmanız gerekiyor.

12. 4- Dengeli tartışma zemini yaratın

Tartışılan, gündeme gelen konudaki argümanınız ne kadar temelsiz olsa da, verdiğiniz yanıtlar, ortada dengeli bir tartışma ortamı varmış gibi görünmesine yol açmalı.

13. 5- Kendi başınıza uzman olun.

"En iyi ben bilirim" diyecek bir öz güvene sahip olmanız gerekiyor. Psikoloji, biyoloji veya tıp bilme gerekliliği gibi bir kısıt sadece gerçek bilgiyle hareket edenleri bağlar. Menfaat için cehalet yayan asılsız bilgi tüccarları için ise böyle bir zorunluluk yok.

14. 6- Büyük resme bakmaya gerek duymayın.

Son yıllarda en çok gündemimizde olan sözcüklerden biri "büyük resim". Herkes büyük resmi gördüğünü iddia ediyor. (Herkesin "uzman" olması tanıdık gelmiştir). 

Peki gerçekten büyük resim görülüyor mu? İşsizlik, yoksulluk, gelir dağılımındaki dengesizlik, adalet sistemindeki sorunlar, çarpık kentleşme, rant için yok edilen doğal alanlar, eğitim, cehaletin kitleselleşmesi gibi sorunlar ne kadar gündemimizde?

15. Evet artık mekanizmaları öğrenmenize yardımcı olduğumuza göre, kendinizi cehalet biliminden koruyabilirsiniz veya bu adımları takip ederek siz de cehalet tüccarı olabilirsiniz. Tercih sizin...

Siz cehaletin bilinçli olarak yayıldığını düşünüyor musunuz?

Evet, düşünüyorum.
Hayır, düşünmüyorum.
Çekimserim.

Kaynaklar

1 2 3 

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
yeni_id

Düşünceme göre "her yeni nesil bir öncekine oranla daha cahil doğmakta" çünkü her nesil bir öncekine oranla daha fazla bilme yükümlülüğüne sahip olduğu bir dünyaya geliyor... bu mantıkla cehalet, 1000 yıl öncesinden yaygın bence..hangi uğraşla eyliyor olursanız olun canınızı, geçmiştekinden fazlayı gözetmekle yükümlüsünüz...1000 yıl önce 1000 kişilik topluluğa hükmeden biri iseniz sorumluluklarınızın listesi birkaç sayfadan ibaretken (ütopik) çağdaşlığın yılmaz savunucusu siz sevgili hükümdarım günümüzde haklarını adilane gözettiğiniz kesimlerin, isimleri toplamı bile ansiklopedi doldurur.. anlatabildimmi bilemedim..

yeni_id

sonuç : son yıllarda bilgiye ve bilmeye inancı sarsırmış bir insan olarak, tüm ideolojik hatta rasyonel yaklaşımları hor gören eğilimler sergilemekteyim..maddelerde bahsi geçen katlanılmaz cehaletin mutluluğunu hayıflanmaktayım..nie yazdım bunları..üşenmeyip düşünce, tepki vs paylaşımı olurda yazarsanız... bi anahtar bi ışık..umut işte

yeni_id

Ama nerdee

delirium

"Nedense" bu yazı bana Türkiye'yi hatırlattı.

goofy

Klasik bir " EVETÇİ " profilinden bahsetmiş

basar-demirsoy

Cehaletin bilinçli olarak yayıldığını düşünenlerin yarısı evrimi reddediyor, en azından üçte biri çevreyi nasıl kirlettiği sorusuna cevap veremiyor, beşte birlik kısmı etin insan doğasına aykırı olduğunu zannediyor ve neredeyse hepsi bir olay yaşandığında ardında dış mihrak arıyor. Yeni anayasa önergesine "evet" diyenleri söylemiyorum bile.

yigit-sonmez2

hüloğğğğğğ

Başlıklar

BilimİşsizlikTercih
Görüş Bildir