article/comments
article/share
Haberler
8 Dakikada Bir Tekrarlayan Uzay Sinyalinin Kaynağı Bulundu: Güneş Benzeri Bir Yıldızın Yanındaki Ölü Yıldız

8 Dakikada Bir Tekrarlayan Uzay Sinyalinin Kaynağı Bulundu: Güneş Benzeri Bir Yıldızın Yanındaki Ölü Yıldız

google-g-white cross-white onedio-o-white
Onedio’yu Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin plus-blue

Batı Avustralya'daki bir radyo teleskopu, yaklaşık sekiz dakikada bir kendini tekrarlayan gizemli bir sinyal yakaladı. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışmaya göre GPM J071507−114153 adlı sinyalin kaynağı, 5 bin ışık yılından fazla uzaktaki bir beyaz cüce ile Güneş benzeri bir yıldızdan oluşan ikili sistem. Benzer sinyaller daha önce yalnızca kırmızı cüce gibi daha küçük ve soğuk eşlikçileri olan beyaz cücelerde görülmüştü.

Kaynak: CNN Brasil, ICRAR, Nature Astronomy

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Sinyali ilk kez Batı Avustralya çölündeki Murchison Widefield Array yakaladı.

Sinyali ilk kez Batı Avustralya çölündeki Murchison Widefield Array yakaladı.

Sinyal ilk olarak 4 Aralık 2024'te, Curtin Üniversitesi tarafından yönetilen Murchison Widefield Array'in (MWA) verilerinde fark edildi. Her biri 4 saniyeden kısa süren radyo darbeleri yaklaşık 474 saniyede, yani 7 dakika 54 saniyede bir tekrarlıyordu. Aralık 2024 ile Eylül 2025 arasında toplam 214 darbe kaydedildi.

Darbeler her zaman görünmüyor. Sinyal yaklaşık 6 saat boyunca tekrarlandıktan sonra bir günden uzun süre tamamen sessizleşiyor. Bu tür kaynaklar bilim dünyasında uzun periyotlu radyo geçici olayları (LPT) olarak adlandırılıyor. İlk örnek 2021'de aynı ICRAR ekibi tarafından bulunmuştu, o tarihten bu yana yaklaşık 12 tane daha tespit edildi.

Çalışmanın baş yazarı Dr. Samuel McSweeney, araştırmayı ICRAR'ın Curtin Üniversitesi birimindeyken yaptı ve şu an Square Kilometre Array Gözlemevi'nde (SKAO) görev yapıyor.

Güney Afrika'daki MeerKAT, sinyalin geldiği noktayı çok daha hassas biçimde belirledi.

Güney Afrika'daki MeerKAT, sinyalin geldiği noktayı çok daha hassas biçimde belirledi.

Güney Afrika'daki Meerkat Ulusal Parkı'nda bulunan 64 antenli MeerKAT, sinyalin gökyüzündeki konumunu çok daha ince ayarla belirlemeyi mümkün kıldı. Avustralya'daki Pawsey Süper Bilgisayar Araştırma Merkezi ise 100 saatten fazla radyo verisini işledi.

Bu analiz sayesinde ekip, darbeleri üreten beyaz cücenin yörünge hareketini doğrudan izleyebildi. McSweeney'in ifadesiyle, darbelerin beyaz cücenin yakınındaki bir bölgeden, hatta belki doğrudan beyaz cücenin kendisinden geldiği anlaşıldı.

McSweeney, 'Darbelerin yörüngedeki beyaz cüceyi görebilecek kadar net olduğu ilk durum bu' diyerek bulgunun yeniliğine dikkat çekti. Sistemin yörünge süresi yaklaşık 1,35 gün olarak hesaplandı. Yani sekiz dakikalık ritim beyaz cücenin kendi etrafındaki dönüşünden, yaklaşık 32,5 saatlik döngü ise iki yıldızın birbirinin etrafındaki turundan geliyor.

Hawaii'deki Keck Gözlemevi, beyaz cücenin yanındaki yıldızın Güneş benzeri bir G tipi yıldız olduğunu gösterdi.

Hawaii'deki Keck Gözlemevi, beyaz cücenin yanındaki yıldızın Güneş benzeri bir G tipi yıldız olduğunu gösterdi.

Hawaii'deki W.M. Keck Gözlemevi'nin görünür ışık gözlemleri sistemin ikinci üyesini ortaya çıkardı: Güneş'e benzeyen bir G tipi yıldız. Yıldızın kütlesi Güneş'in yaklaşık yüzde 94'ü, yüzey sıcaklığı ise 5.500 Kelvin civarında.

Beyaz cüce, yani Güneş gibi bir yıldızın yakıtı bitince geriye kalan yoğun çekirdek, görünür ışıkta o kadar sönük ki doğrudan gözlenemiyor. Varlığı yalnızca radyo darbelerinden ve yörünge hareketinden çıkarılabiliyor.

Bu, uzun periyotlu radyo geçici olaylarında bir ilk. Daha önce beyaz cücelerle eşleştirilen bu sinyal kaynaklarının eşlikçileri hep kırmızı cüce gibi daha küçük ve soğuk yıldızlardı. Gizmodo'nun aktardığına göre bilinen 12 uzun periyotlu sinyalden en az dördü beyaz cüce ile kırmızı cüce ikilisi.

Ekip, 5 bin ışık yılından fazla uzaktaki eşlikçi yıldızda olası patlamalar ve bir prominans tespit etti.

Ekip, 5 bin ışık yılından fazla uzaktaki eşlikçi yıldızda olası patlamalar ve bir prominans tespit etti.

Beyaz cücenin radyo ışınları, eşlikçi yıldızın sıcak ve manyetik plazmayla dolu koronasından geçerken polarizasyonu değişiyor. Bu değişim, Güneş benzeri yıldızın 'uzay havası' hakkında bilgi veriyor. Ekip bu sayede yıldızda olası patlamaları, ayrıca beyaz cücenin güçlü manyetik alana sahip bir bölgenin arkasından geçtiği anı yakaladı. Bu bölgenin büyük olasılıkla bir yıldız prominansı, yani yüzeyden yükselen plazma yapısı olduğu düşünülüyor. Benzer olaylar Güneş'te Dünya'daki kutup ışıklarıyla ilişkilendiriliyor.

Ortak yazar Doç. Dr. Natasha Hurley-Walker, 'Radyo dalga boylarını kullanarak 5.000 ışık yılından fazla uzaktaki bir yıldızdaki fırtınaları tespit edebilmemiz inanılmaz' ifadesini kullandı.

Darbelerin tam olarak nasıl üretildiği ise hâlâ kanıtlanmış değil. Öne çıkan olasılık, beyaz cücenin manyetik alanı ile eşlikçinin gönderdiği maddenin etkileşiminin yüklü parçacıkları hızlandırması.

Yeni nesil SKA teleskoplarıyla bu tür sistemlerin sayısının hızla artması bekleniyor.

Yeni nesil SKA teleskoplarıyla bu tür sistemlerin sayısının hızla artması bekleniyor.

Avustralya'daki SKA-Low ve Güney Afrika'daki SKA-Mid gibi yeni nesil teleskopların devreye girmesiyle bu türden sistemlerin sayısının hızla artması bekleniyor. Hurley-Walker'ın ekibi MWA ile Avustralya'dan görülebilen Samanyolu'nu tarıyor, SKA ise bu taramayı çok daha derine taşıyacak.

McSweeney konuyla ilgili olarak 'Daha kaç yıldız sistemi bulabileceğimizi bir düşünün' dedi.

Bu arada ekibin hazırladığı çalışmanın görsel anlatımı, aşağıdaki videoda:

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!

category/test-white Test
category/gundem-white Gündem
category/magazin-white Magazin
category/video-white Video
Yorumlar ve Emojiler Aşağıda chevron-right-grey
Reklam
2007 yılında başladı medya sektörü maceram, 2009 yılında İstanbul Aydın Üniversitesi İnternet Gazeteciliği ve Yayıncılığı bölümünden mezun olunca daha da perçinlendi. Türkiye’nin en büyük medya kuruluşlarında stajyer, editör, haber müdürü ve danışmanlık gibi görevler aldıktan sonra 2022 yılından bu yana Onedio’dayım. ‘Eşik bekçiliğidir’ diye ustalarımızdan öğrendiğimiz gazeteciliğin ‘etik’ değerlerine inanarak ve sadık kalarak Türkiye ve dünya gündemini en sıcak haliyle size iletmeye çalışıyorum.
Tüm içerikleri
right-dark
category/eglence BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
Yorumlar Aşağıda chevron-right-grey
Reklam
ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?
Yorum Yazın