Suyu Tükenen İlk Modern Kent Olabilir: Kabil'in Son 4 Yılı Kaldı, Kuyuların Yarısı Kurudu
Afganistan'ın başkenti Kabil, 2030'a kadar suyu tamamen tükenen ilk modern kent olma riskiyle karşı karşıya. CNN'in aktardığı Prosper Global verilerine göre kentin yeraltı su seviyesi son on yılda yaklaşık 30 metre düştü, kuyuların yaklaşık yarısı kurudu ve 6 milyonluk nüfus giderek kirlenen bir kaynağa mahkûm kalıyor.
Nüfus 1 milyondan 6 milyona çıktı, yeraltı suyu on yılda yaklaşık 30 metre çekildi.
2001'de 1 milyonun altında insanın yaşadığı Kabil'in bugünkü nüfusu 6 milyonu buluyor. Taliban'ın 2001'deki düşüşünün ardından başlayan geri dönüşlere son dönemde İran ve Pakistan'ın Afganları sınır dışı etmesi, bir de kırsaldan kente iç göç eklendi. Çok katlı binalar da hızla çoğalıyor ve sınırlı kaynak üzerindeki baskı artıyor.
Rakamlar ortada: yeraltı su seviyesi son on yılda yaklaşık 30 metre (100 feet) geriledi, yıllık su açığı 1,55 milyar fit küpü aşıyor ve kentteki kuyuların yaklaşık yarısı çoktan kurudu. Şebeke suyuna ise nüfusun yalnızca beşte biri ulaşabiliyor; geri kalan yüzde 80 akiferlere ve derin kuyulara bağımlı. Al Jazeera'nın aktardığına göre kentte kayıt dışı yaklaşık 120 bin kuyu bulunuyor ve 500'den fazla içecek ile maden suyu şirketi de aynı kaynaktan çekiyor.
Afganistan Su ve Çevre Profesyonelleri Ağı araştırmacısı Necibullah Sadid, yaşananın geçici bir kriz olmadığını, bir 'su iflası' olduğunu söyledi. Geri dönüşü mümkün olmayan bir kaynağın tükendiğini vurgulayan Sadid, sonun yaklaştığını bildiklerini de ekledi. Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü Öğretim Üyesi Prof. Mohd Faizee ise kentin bir insani felaketle karşı karşıya olduğunu, önlem almak için çok az zaman kaldığını belirtti.
Yoksul aileler gelirinin yüzde 30'unu suya veriyor, BM'nin önerdiği üst sınır yüzde 3.
Ülke genelinde altı yıldır aralıksız süren kuraklık, tabloyu daha da ağırlaştırıyor. BM verilerine göre Afganistan'da geçen yıl sonu itibarıyla kar yağışı son 25 yılın en düşük seviyesine indi; 2014 ile 2020 arasında kar seviyesinde yaklaşık yüzde 20'lik düşüş kaydedilmişti. Yağmur yağdığında bile geçirimsiz şehir yüzeyleri suyu akiferlere ulaştırmak yerine ölümcül sellere dönüştürüyor.
Eldeki su da temiz değil: kentin mevcut yeraltı sularının yüzde 80'e varan kısmı lağım suları ve arsenik gibi doğal maddeler yüzünden kirlenmiş durumda. Şebekeden mahrum kalan Kabil sakinleri cami avlularındaki el pompalarından ya da özel su tankerlerinden su almaya çalışıyor. Birçok aile, yüksek maliyet ve kirlilik nedeniyle suyu kaynatarak tüketmek zorunda kalıyor.
Analistlerin hesabına göre BM standartlarında hane gelirinin en fazla yüzde 3'ünü oluşturması gereken su harcaması, Kabil'deki yoksul ailelerde toplam gelirin yüzde 30'una kadar çıkıyor. Yani bir ailenin kazancının üçte biri doğrudan suya gidiyor.
Şahtut Barajı durdu, Pencşir'den gelecek boru hattı ise henüz etüt aşamasında.
Taliban yönetiminin 2021'de iktidara gelmesinin ardından uluslararası yardımların kesilmesi, krize karşı atılabilecek adımları da kısıtlıyor. Kabil Nehri üzerinde kurulması planlanan ve 2 milyon kişiye su sağlaması öngörülen Şahtut Barajı projesi, Hindistan'ın finansman desteğini çekmesi ve Pakistan'ın suyunun azalacağı gerekçesiyle karşı çıkması yüzünden durdu. Pencşir Nehri'nden Kabil'e su taşımayı hedefleyen 124 millik (yaklaşık 200 kilometrelik) boru hattı ise henüz etüt aşamasında.
Afganistan Enerji ve Su Bakanlığı Sözcüsü Matiullah Abid, baraj inşası ve yeraltı sularını besleyecek kuyular açma yönünde çalıştıklarını söyledi. Abid, 2024'te 20 bin haneyi besleyecek Şah ve Arus Barajı'nı tamamladıklarını, ancak bu tür projelerin zaman ve kaynak gerektirdiğini ekledi.
Hollanda merkezli IHE Delft Su Eğitimi Enstitüsü'nden Susanne Schmeier ise uluslararası toplumun krizi önlemek yerine yalnızca izlediğini, halkın da sessizce sıkıntı çekmeye devam ettiğini dile getirdi.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın