Ortamda Satılacak Bilgi: Eargasm Nedir?
Dinlediğin bir sesin veya şarkının vücudundaki etkilerini gözlemledin mi? Her yerde ve her zaman dinlemek istediğin ve kulaklığı ya da hoparlörü kafanın içine sokmak istediğin anlardan bahsediyoruz.
Aslında şarkı sende 'Eargasm' yaşatıyor olabilir. İyi de nedir bu olay?
Temel soru: Eargasm nedir?
Eargasm, bilimsel ve psikolojik literatürdeki adıyla müzikal frisson (ürperme), dinlediğin bir sesin veya müziğin vücudunda yoğun bir fiziksel tepki yaratması durumudur. Sevdiğin bir şarkının en vurucu anında tüylerinin diken diken olması, ensenden aşağı inen ani bir karıncalanma hissi ve gözlerinin dolması eargasm yaşadığının en net göstergeleridir.
Tam olarak neden eargasm yaşıyoruz?
Bu his tamamen beyninin beklenti ve ödül mekanizmasıyla ilgili. Beyin müzik dinlerken sürekli olarak bir sonraki notayı, ritmi veya sözü tahmin etmeye çalışır. Şarkı senin beklentini aşacak kadar iyi bir geçiş yaptığında veya aniden farklı bir yöne saptığında, beynindeki striatum bölgesi yoğun miktarda dopamin salgılar. Bu kimyasal patlama da o fiziksel ürperme hissini tetikler.
Nelerin tetiklediğine bir bakalım mı?
Beklenmedik hacim değişiklikleri eargasm yaşatır. Sakin giden bir parçada vokalin veya enstrümanların aniden patlaması gibi. Ya da armonik geçişler varsa, seslerin çok katmanlı bir şekilde üst üste binip zenginleştiği frekanslar mevcutsa eargasm yaşarsın. Ayrıca kayıpsız (lossless) formatta yüksek çözünürlüklü bir müziği iyi bir kablolu kulaklıkla dinlerken miksteki çok ince bir detayı (arkadaki bir nefes alma sesini, gizlenmiş bir synth oyununu veya vokalin titremesini) net olarak duyduğun o anda eargasm yaşarsın.
Bu durumun ilginç bir detayı var.
İlginç bir detay da şu: İnsanların sadece %50'si ile %70'i arası bu hissi fiziksel olarak deneyimleyebiliyor. Yani bir parçayı dinlerken tüylerin diken diken oluyorsa beyninin işitsel korteksi ile duygusal merkezleri arasında normalden çok daha güçlü bir bağ var demektir.
Prodüktörlerin bilerek yaptığı bir şey bu. Biraz derine dalalım.
Prodüktörler beynin o 'beklenti ve ödül' mekanizmasını hacklemek için stüdyoda bazı özel numaralar kullanıyor. Aslında her şey zıtlıklar yaratmak, boşlukları yönetmek ve sesin mekansal algısıyla oynamak üzerine kurulu.
Dinamik Kontrast (Tansiyon ve Çözülme) dediğimiz olayı yapıyorlar.
En klasik ve etkili yöntemdir. Şarkı belli bir ritimde ilerlerken bir anda vokalin arkasındaki tüm müzik susar. Beyin o boşlukta ne olacağını beklerken birkaç saniye sonra tüm enstrümanlar çok daha yüksek bir ses seviyesi ve yoğunlukla geri döner (beat drop). Bu ani hacim değişimi dopamin salınımını zirveye çıkarır. Charli xcx'in bu şarkısında olduğu gibi.
Aynı zamanda Aşırı Geniş Stereo İmajı (Panning) olayına da bakmak gerek.
Sesin sadece sağdan veya soldan gelmesi değil beyninin içinde dönüyormuş gibi hissettirmesidir. Bazı ses efektleri, ziller veya arka plan vokalleri sağ kulaktan sol kulağa hızla geçirilir. Özellikle kaliteli bir kulaklıkla dinlendiğinde beyin bu yönsel hareketi fiziksel bir dokunuş gibi algılar ve tüyler diken diken olur. SOPHIE bunu çok güzel yapıyordu.
Huzurla uyu 🕊️
Vokal Katmanlama (Harmoni Duvarları) da var ama ne demek bu?
Tek bir ana vokalin arkasına aynı sesin farklı perdelerden (pitch) veya hafif gecikmeli (delay) onlarca kopyası eklenir. Şarkının en vurucu yerinde bu vokallerin hepsi birleşip devasa bir koro etkisi yaratır. Ses frekanslarının bu kadar zenginleşip üst üste binmesi işitsel korteksi aşırı uyarır. Billie Eilish bunu yapmış şarkısında.
Sub-Bass frekanslarının aniden girmesi durumuna en güzel bir örnek de bu şarkı.
İnsan kulağının duyabildiği en alt sınırdaki (20-60 Hz arası) bas frekanslarıdır. Bu frekansları kulaklarından ziyade göğüs kafesinde veya midende hissedersin. Parçanın tam kırılma noktasında bu alt frekansların aniden devreye girmesi vücutta doğrudan fiziksel bir titreme yaratır.
Artık dinlerken etkilendiğiniz şarkılarda "Eargasm" yaşadığınızı söyleyip bu bilgiyi ortamlarda satabileceksiniz!
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın