Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Kafa Yorayım Derken Şalterleri Attıran Ünlü Bir Paradoks: Theseus'un Gemisi

-

Özdeşlik ve maddi bileşimle ilgili ünlü paradokslardan olan "Theseus'un gemisi", tüm parçaları değiştirilmiş bir nesnenin aynı şey olup olmadığının tartışıldığı bir paradokstur. 17. yüzyılın siyaset felsefecisi Thomas Hobbes (1588-1679) tarafından tartışılan paradoksa yakından bakalım.

Plutark'ın aktardığı Yunan efsanesine göre, Atina'nın efsanevi kurucusu Theseus, Girit Adasındaki Minotaur'u tek başına öldürüp bir gemi ile eve dönmüştü.

img02.deviantart.net

Bu kahramanca zaferi onurlandırmak için Atinalılar 1000 yıl boyunca gemiyi titizlikle limanda tuttular ve her yıl Theseus'un yolculuğunu tekrarladılar.

Theseus'un gemisi yıllar içinde bakım yapıldıkça tahtaları birer birer değiştirildi. Öyle ki, bir gün geminin değiştirilmedik hiçbir parçası kalmadı.

Soru 1: Bu durumda gemi hala Theseus'un gemisi sayılır mı, yoksa başka bir gemi haline mi geldi?

Bu paradoks tarih boyunca tartışılan paradokslardan biridir ki çözümü için ünlü filozofların yöntemleri öneri olarak sunulmuştur.

"Aynı ırmakta iki kez yıkanılmaz" diyen Heraklitos, varlıkların sürekli değişim halinde olduğunu söyler.

Bu düşünceye göre bu bir paradoks değildir ve Theseus'un gemisi her günün ertesinde farklı bir gemi olmuştur.

Aristo'ya göre ise varlığı tanımlayan 4 neden vardır. Şekilsel neden, maddesesel neden, nihai neden ve etkin neden.

Şekilsel neden; geminin görünüşü, tasarımıdır. 
Maddesel neden; geminin neyden yapıldığıdır. 
Nihai neden; geminin parçaları değişse de taşıma işini gerçekleştirebilmesidir. 
Etkin neden; bir şeyin kim tarafından ve nasıl yapıldığıyla ilgilidir. Yani gemiyi yapan ustalar ve onların aletlerinin, gemiyi onaranlarla aynı olmasıdır.

Bu 4 neden, geminin hala Theseus'un gemisi olduğunu öne sürer.

Geminin hala Theseus'un gemisi olduğunu söyleyenlere karşı ikinci bir soru daha ortaya atılmıştır:

Soru 2: Yıllar içinde çıkarılan tüm parçalar kullanılarak ikinci bir gemi yapılsa, bu Theseus'un gemisi olur mu?

Yani tüm parçaları değiştirilen gemiye A, çıkarılan parçalardan yeniden yapılan gemiye B dersek. Theseus'un asıl gemisi A mı yoksa B gemisi mi olurdu?

Günümüze uyarlayacak olursak geminin tahtaları hiç değişmeden sigorta yaptırıldığını varsayalım. Bu süreç sonrası sigorta şirketi tüm parçaları değişen A'dan mı yoksa çıkarılan parçalardan yapılmış B gemisinden mi sorumlu olacaktı?

Bu paradoksun belki de doğru bir yanıtı yok. Belli bağlamlarda bir yanıt doğru gözükebilir aynı şekilde diğer bağlamlarda da doğru gözükecek yanıtlar olacaktır.

Size göre Theseus'un asıl gemisi hangisidir?

Tüm parçaları değiştirilen gemi.
Çıkarılan parçalardan yapılan gemi.
Değişim süreklidir o yüzden ikisi de değil.

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
deryadrn

Başka bir kaynak farklı anlatıyor bu paradoksu! Bu haliyle paradoks olmuyor zaten... Parçaları değişiyor ama hepsi değişmiyor, ve 'Asıl gemiden alınan parçalar da kullanılarak yapılan ikinci gemi de Theseusun Gemisi sayılır mı' paradoks! Yanlış okudu ve anladıysam düzeltin. Çünkü şu durumda var olan geminin her parçasını değiştirmek maddesel olarak değişim gerçekleştirmek oluyor. Aslı kalmayana kadar değiştirmek yani... Ama destanı yürütmek adına aha bu o gemi denilebilir. Teknik olarak tüm parçaları değişen gemi asıl gemi değildir. İlki yani aslından alınan tüm parçalarla yeniden yapılmış gemi asıl gemi olarak çıkar karşımıza diye düşünüyorum.

gamze-maden2

Yorumlara bakıyorum da herkes gemi Theseusun mu değil mi onu tartısıyor. Asıl soru şu bi cisim restorasyona uğradığında hala aynı cisim midir? Theseusun gemisi örnek olarak kullanılmış. Restorasyona uğrasa bile hala Theseusun kullandığı gemi midir değil midir bunu soruyor. Bence öyledir...

emrec

Theseus öldüğüne göre mirasçısı yoksa gemi devletindir. !

erlik

Müdür ben ruhsata bakarım. Şase no değişmiş mi ? Ruhsatta hala Theseus mu yazıyor ? tamamdır o zaman sorun yok.

halid-said-islam

Bir insanın istisnasız bütün hücreleri en az 9 yılda bir kesinlikle yenilenir. Örneğin 10 yıl sonra gördüğünüz bir arkadaşınızın hiçbir hücresi aynı değildir. Ancak o kişi arkadaşınız sayılır. Bence yukarıdaki "Bu durumda gemi hala Theseus'un gemisi sayılır mı, yoksa başka bir gemi haline mi geldi?" sorusu hatalı. Çünkü bu geminin başka bir gemi haline gelmiş olması gemini Theseus'un gemisi olmasına mâni değil. Tıpkı hücreleri veya fikirleri değişmiş bir insanın hâlâ aynı isimle çağrılması gibi.

FACEBOOK YORUMLARI

Başlıklar

Yunanistan
Görüş Bildir