Psikolojiye Göre Anket Sonucu Ne Söylüyor? Garanti 1 Milyon TL mi Yoksa Yüzde 50 İhtimalle 50 Milyon TL mi?
İngiltere ve ABD'de binlerce kişiye yöneltilen 'Garanti 50 bin sterlin mi, yoksa yüzde 50 ihtimalle 1 milyon sterlin mi?' sorusu, insanların paraya bakış açısını çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. Çoğunluğun hayal kurmak yerine güvenli limanı seçmesi, aslında vizyonsuzluktan değil; insan beyninin kaybetme korkusuyla nasıl başa çıktığını gösteren Davranışsal Ekonomi'nin kusursuz bir işleyişinden kaynaklanıyor.
Okuyacağınız içeriğin sonunda biz de sizlere soruyoruz: Garanti 1 milyon TL mi yoksa yazı tura sonucu yüzde 50 ihtimalle 50 milyon TL mi?
Uluslararası veri analizi şirketi YouGov'un binlerce kişiye yönelttiği sıra dışı bir ikilem, insanların finansal kararlar alırken mantıktan ziyade psikolojik reflekslerle hareket ettiğini çarpıcı bir şekilde ortaya koydu.
Araştırmacılar, 4600'den fazla yetişkine hemen şimdi alabilecekleri kesin 50 bin sterlin ile yazı tura atarak yarı yarıya şansla kazanabilecekleri 1 milyon sterlin arasında bir seçim yapmalarını istedi. Ortaya çıkan tablo, insanların büyük çoğunluğunun risk almaktan kaçındığını net bir şekilde gösterdi. Katılımcıların yüzde 73'ü anında alabileceği 50 bin sterlini cebe indirmeyi seçerken, şansını devasa bir servetten yana kullananların oranı sadece yüzde 21'de kaldı. Kalan yüzde 6'lık kesim ise bu zorlu soru karşısında kararsızlık yaşadı.
Anketin detaylarına inildiğinde, risk alma eğiliminin cinsiyet ve yaş gruplarına göre ciddi farklılıklar gösterdiği anlaşıldı. Kadınların yüzde 82 gibi ezici bir çoğunluğu riske girmeden garanti parayı almayı tercih ederken, erkeklerde bu güvenli seçeneği tercih edenlerin oranı yüzde 63 oldu. Yaş faktörüne bakıldığında ise gençlerin hayata karşı çok daha cesur bir duruş sergilediği ortaya çıktı. 18-24 yaş aralığındaki gençlerin yaklaşık üçte biri 1 milyon sterlin için yazı tura atmayı kabul ederken, 65 yaş ve üzeri grubun sadece yüzde 11'i bu büyük riski göze alabildi. Başlangıçta sadece İngiliz halkının riskten kaçındığı, hatta sosyal medyada 'yeryüzündeki en garantici toplum' oldukları yönünde tartışmalar başlasa da, aynı anketin ABD'de tekrarlanıp birebir benzer sonuçlar vermesi, meselenin kültürel değil tamamen evrensel insan doğasıyla ilgili olduğunu kanıtladı.
Pek çok kişi masadaki devasa fırsatı tepip küçük parayı almanın basit bir mantıksızlık olduğunu düşünse de, uzmanlar durumun hiç de öyle olmadığını belirtiyor.
BBC ekonomi editörü Faisal Islam'ın da dikkat çektiği üzere, çoğunluğun kesin meblağı seçmesi Davranışsal Ekonomi'de 'Karar Teorisi' olarak adlandırılan çok temel bir kavrama dayanıyor. İsviçreli matematikçi Daniel Bernoulli'nin yüzlerce yıl önce ortaya koyduğu kurala göre, paranın kağıt üzerindeki matematiksel değeriyle hayatımızdaki kişisel değeri aynı işlemiyor. Sıfırdan 50 bin sterline çıkmak sıradan bir insanın hayatında devasa ve somut bir rahatlama sağlarken, 950 bin sterlini olan birinin 1 milyona ulaşması aynı etkiyi yaratmıyor. Özellikle günümüz ekonomik şartlarında 50 bin sterlinin ortalama bir çalışanın yıllık maaşından bile çok daha yüksek bir rakam olması, bu garanti parayı reddedilemez bir teklife dönüştürüyor.
İnsanları milyoner olma hayalinden vazgeçiren asıl güçlü duygu ise 1979 yılında literatüre kazandırılan 'Beklenti Teorisi' ile açıklanıyor. Bu teoriye göre insanoğlu için kaybetme korkusu, kazanma zevkinden her zaman çok daha ağır basıyor. Karar verirken cebimizdeki sıfır noktasına göre değil, masadaki hazır teklife göre pozisyon alıyoruz. Eğer 1 milyonluk şansı seçer ve kaybederseniz, beyniniz size aslında elinizin altındaki hazır 50 bin sterlini çöpe attığınızı, yani büyük bir kayıp yaşadığınızı söylüyor. İnsanların mevcut finansal güvencelerini ve psikolojilerini koruma içgüdüsü, masadaki belirsiz bir servet ihtimalinden her zaman daha baskın çıkıyor.
Şimdi biz de size soruyoruz: Garanti 1 milyon TL mi yoksa yazı tura sonucu yüzde 50 ihtimalle 50 milyon TL mi?
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Çayın Bilimsel Olarak Kanıtlanan 5 Faydası
Yorum Yazın