13 Kasım Cuma Dünya Sona Mı Erecek? 1960'tan Kalma "Kıyamet Formülü" Yeniden Gündemde
13 Kasım Cuma günü dünyanın sonunun geleceğini öne süren paylaşımlar sosyal medyada yeniden dolaşıma girdi. İddianın dayanağı, 1960'ta Science dergisinde yayımlanan ve başlığında tarihi açıkça yazan bir makale: 'Kıyamet: 13 Kasım Cuma, M.S. 2026'. Bilim insanlarına göre ortada bir kehanet yok, kısa sürede gerçekle bağını koparan matematiksel bir egzersiz var.
Kaynak: IBTimes UK, BroBible
Her şey 4 Kasım 1960'ta Science dergisinde yayımlanan tek bir makaleyle başladı.
Makalenin yazarları Illinois Üniversitesi'nden fizikçi Heinz von Foerster ile iki meslektaşı Patricia M. Mora ve Lawrence W. Amiot'tu. Ekip, yaklaşık 2 bin yıla yayılan 24 ayrı nüfus tahminini inceledi ve insan sayısındaki artışın hızlanarak sürdüğünü varsayan bir model kurdu.
Modele göre nüfus eğrisi 2026,87 ± 5,50 yılında sonsuza yaklaşıyordu. Bu noktanın 13 Kasım 2026'ya denk gelmesi dikkat çekti, çünkü tarih Foerster'ın doğum günüyle (13 Kasım 1911) aynıydı. Yazarlar kalabalıklaşan dünyayı şu cümleyle uyarıyordu: 'Büyük torunlarımız açlıktan ölmeyecek. Onlar ezilerek ölecek.'
Formülün temelinde, nüfusun işbirliği ve teknoloji sayesinde sürekli hızlanacağı fikri yatıyordu.
Foerster'a göre insanlar çoğaldıkça birlikte çalışıyor, yeni teknolojiler geliştiriyor ve bu da daha fazla insanın yaşamasına imkân tanıyordu. Bu geri besleme döngüsü sonsuza dek sürerse eğri dikey çıkıyordu. Yani makaledeki 'son', gezegenin yok oluşu değil, matematiksel bir tekillik noktasıydı. Yazarlar çözüm olarak dünya genelinde doğum oranının yarıya indirilmesini önermişti.
Model uzun süre tuttu da. Bilim camiasında eleştirilmesine rağmen tahminler 1970'ler ve 1980'ler boyunca gerçek nüfus rakamlarına şaşırtıcı biçimde yakın seyretti.
Ancak 1993 dolaylarında gerçek nüfus formülün gerisinde kalmaya başladı.
Küresel nüfus artış hızı 1963'te yaklaşık yüzde 2,3 ile zirve yaptı, ardından düştü. Doğum kontrolüne erişimin yaygınlaşması, kadınların eğitim ve iş hayatındaki payının artması ve kentleşme doğurganlığı aşağı çekti. Tarihçi Alan MacEachern'ın The Conversation'da yayımlanan analizine göre bugün dünya genelindeki doğum oranı 1960'ın yarısından da düşük.
Matematiksel biyolog Joel Cohen'in deyişiyle Foerster, resmi tam o resmin doğru olmaktan çıktığı anda doğru çizdi. BM'nin Dünya Nüfus Beklentileri 2024 raporu ise 2024'te 8,2 milyar olan nüfusun 2080'lerin ortasında yaklaşık 10,3 milyara ulaşıp ardından hafifçe azalacağını öngörüyor.
Üstelik MacEachern'a göre Foerster makaleyi bir sihirbaz numarası gibi kurgulamış olabilir.
Foerster'ın aynı zamanda sahne sihirbazı olduğunu hatırlatan MacEachern, makaledeki kurguyu sihirbazlığın klasik yapısına benzetti. Ona göre 13 Kasım 2026 'sıradan bir gün' olacak. Tarihin Cuma 13'e denk getirilmesinin de büyük olasılıkla bir şaka olduğu söyleniyor.
Dünya nüfusu şu an yaklaşık 8,3 milyar ve eğri sonsuza değil, tam tersine yavaşlamaya doğru gidiyor. Cuma günü planlarınızı iptal etmenize gerek yok.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın