EKONOMİ

JP Morgan, Türkiye'de enflasyondaki yükselişin 'sürpriz bir şekilde' yükseldiğini belirterek yıl sonu enflasyon beklentisini koruduğunu açıkladı. Enerji fiyatlarındaki gerilemenin kalan tüm fiyatlardaki baskıyı azaltmadığına ise dikkat çekti.

Her ay enflasyon gerçekleşmeleri sonrasında Merkez Bankası tarafından açıklanan Fiyat Gelişmeleri Raporu açıklandı. Merkez Bankası bu ay beklentilerin altında kalarak yüzde 80 sınırını koruyan TÜİK'in TÜFE verisi için TCMB, temel mal ve hizmet gruplarına dikkat çekti.

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, Aralık 2021'de göreve geldiğinden bu yana iletişime önem veren bir isim olarak ekranlarda sıklıkla göründü. Nebati'nin renkli ve neşeli kişiliği her yayında başka bir söylemini öne çıkararak adeta viral oldu. Gözlerdeki ışıltı, maaşınızdan başka kaybedecek neyiniz var, enflasyonun kültürel olması, Fed'i yöneten aileler, enflasyonla büyümeyi tercih etmek ve her ay güncelleme yapılan enflasyonda düşüş tarihi gibi sözleri çok tepki çekince bir süredir ekranlar görünmüyordu. Dün akşam uzun zaman sonra bir yayına katılan Nebati yine nevi'i şahsına münhasır açıklamalar yaptı, yine gündem oldu ve yine tepki çekti.

Dünyada jeopolitik risklerin bir miktar gevşemesi ile açıklanan bilançoların ve verilerin pozitif görünmesi ile piyasalarda bir rahatlama görülüyor. Gündemde İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz kararı ve veriler bulunurken, Merkez Bankası içeride yakından izlenecek. Borsa zirve seviyelerde kalmaya devam ederken, altın fiyatlamalarında gündem takip ediliyor. Dolar/TL'de dün 18 seviyesi görülürken, sonrasında gerileyen kur bugün yeniden 17,95 seviyelerinde hareket ediyor.

Yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB) enflasyon değerlendirmesi ve reel kur endeksinin takip edileceği yeni günde, yurt dışında İngiltere Merkez Bankası(BoE) faiz kararına odaklanılacak.

Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, katıldığı canlı yayında ekonomiye dair açıklamalarda bulunurken, uzun zamandır ekranlarda görünmeyen Bakan'ın açıklamaları özellikle enflasyonla ilgili olanlar ilgi çekti.

Yeniden Değerleme Oranı (YDO), Vergi Usul Kanununun 298. maddesinde ilgili yılın ekim ayında önceki yılın Yurtiçi Üretici Fiyatları Genel Endeksi’nin (Yİ-ÜFE) artış oranıdır. Ekim ayı enflasyonu ile hesaplanan oran, vergi, ceza, harç, tarife ve benzer kalemlerde tutarların yıllık artışlarını etkiliyor. YDO'da cepleri yakarken, enflasyonu direkt etkilemiyor ama dolaylı etkiliyor.

Ünlü iktisatçı Dr. Mahfi Eğilmez son yazısında atasözlerini ele aldı. Tabi kendi uzmanlığı ile yorumladığı atasözleri ekonomi yorumlarına mazhar oldu. Biz de bu atasözlerine neler ekleyebiliriz diye biraz Türk Dil Kurumu sözlüklerini karıştırdık. Çok zor olmadı. Mahfi Hoca'dan aldığımız bayrağı size devretmeye geliyoruz. Önce bizim etabımıza bir bakalım 👇

Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Temmuz ayında geçen yılın aynı ayına göre; ihracat %13,4, ithalat %40,8 artarken, Ocak-Temmuz döneminde ise ihracat %19,1, ithalat %40,7 arttı. Kaynak: Ticaret Bakanlığı

Kısaca pandeminin Vuhan'ı minvalinde girişimizi yapalım. Son 1 yıldır ne diyorduk? Eylül 2021'de başlayan faiz indirimlerinin yanlış zaman yanlış insan gibi Kış Güneşi tadında etkisi, dolar/TL'de bir fırlatma rampasına dönüştü. Uzaydan KKM ile döndürdüğümüz kurun gözüyse hep yükseklerdeydi. Yani Eylül 2021'e yüzde 19'la başlayan politika faizi 16 Aralık 2021'de 14'e inince, 8,3054 seviyesinden 20 Aralık'ta 18,40'a yol buldu. KKM geldi 18,40'tan 3 günde 10,23'e geriledi. 7 günde 13,94'e çıktı. 7 ayda da 17,96 seviyesine ulaştı. Daha kısa anlatamazdık ama bunu daha farklı anlatanlara da bakalım istedik.

Son yıllarda Türkiye'deki enflasyon artışını küresel olgularla açıklamaya çalışanları görüyoruz. Küresel derken, dış güçlerden bahsetmiyoruz. 'Dünyada da enflasyon var', adeta kavgada yumruk saymayanlar gibi 'Sen bir de onları gör yeğenim' ya da 'Avrupa bildiğiniz Avrupa değil' gibi olanlardan bahsediyoruz. Ekonomiden bir nebze anlıyorsak ki anlıyoruz, doğruluk payı olduğunu biliyoruz. 'Ama' dememek için 'Ancak' diyerek cümlelerimizi başlatma gayretiyle diyoruz ki arada çok farklar var. Enflasyonun yapısından şekline, hızından cinsine, çok farklıyız. Alım gücümüz farklı, ekonomik yapılarımız farklı, enflasyon nedenlerimizde dahi kesişim kümemiz çok farklı.

Birkaç yılda üç katına artan kur, hiperenflasyona ramak kalan veriler elbette herkesin belini büktü. Hepimizin yaşam standartları birkaç kat düştü. Enflasyonun en çok etkilediği kesimlerden biri de araç sahipleri. Çünkü bir yıl içinde zorunlu trafik sigortalarında yüksek artışlar söz konusu. Zorunlu olmayan ama olası bir kaza durumunda iş gören kaskolarda ise durum daha kötü. Birkaç yıl öncesinin araç fiyatlarına aracınızı kaskolatabiliyorsunuz.

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Tayvan'ı ziyaret ederek Çin ile gerilimi artırınca piyasalarda da oynaklık arttı. Dünyada gündem bu konu etrafında şekillenirken, yurt içinde enflasyon ana gündemde. TÜİK'in açıkladığı enflasyon verileri piyasalarda karşılık bulmazken, global gelişmeler fiyatlamalar üzerinde daha etkili oluyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), geçen yılın sonralarında reşit olarak ayrı eve çıkan sonra da biraz rayından çıkan Tüketici Fiyatları Endeksi olarak da tabir edilen TÜFE olarak kısaltılan enflasyon verisi çok hızlı büyüdü. Günler nasıl geçti anlamadık ama ne olduysa son 1 yılda oldu ama enflasyon yüzde 80 olmadı.

Haziran 2023'te yapılması planlanan Türkiye'de genel seçimler için anketlerin sıklığı ve yoğunluğu giderek artıyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 100. yılında yapılacak olan seçimlere tüm siyasi aktörler ekstra önem verirken, bir kırılım noktası olarak görülerek seçim atmosferine erkenden girdik. Ancak seçim hesabı yapanları hem dünyada hem de içeride hızla gelişen hesaplanamayan bir sorun bekliyordu: Ekonomi. 90'larda siyaset ve ekonomide sorunlu yıllar geçiren Türkiye'de eski Cumhurbaşkanlarından Süleyman Demirel'in dediği gibi, 'boş tencerenin yıkamayacağı iktidar yoktur' mu? Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dediği gibi yılbaşından sonra düzlüğe ulaşmak mı? Anketler ne diyor?