Sosyal Medyada Rezil Olmamak İçin Bilmeniz Gereken 12 Çok Basit Dil Bilgisi Kuralı

 > -
4 dakikada okuyabilirsiniz

Sosyal medyada yapılan imla yanlışları, tüyleri diken diken etme özelliğine sahiptir. Biz de bu yanlışları ve yanlışları yapmamanız için ufak tüyoları derledik. Siz siz olun bu yanlışları aman diyeyim yapmayın!

1. Bağlaç olan "De/Da" ayrı yazılır!

Sağda solda gördüğümüz ve en sık yapılan hata budur. Bunun daha kötüsü bir çekim eki olan -de/-da'nın ayrı yazılmasıdır. Kuralı ise şudur:

  • De/Da bir bağlaç yani kendi başına bir sözcüktür. Bu yüzden ayrı yazılması gerekir. Tamam ayrı yazdınız diyelim; ama asla ünsüz benzeşmesine sokmayın bunu. 

Örnek: Gelip te konuşma! (Yanlış), Gelip de konuşma! (Doğru)

  • Bu bağlaç olan De/Da'yı anlamanın aslında çok basit bir yolu var:

Cümleye ikinci bir "de" getiriyoruz. Ortaya, anlamsız saçma sapan bir şey çıkıyorsa ayrı; anlamlı bir şey çıkıyorsa bitişik.

Örnek: "Ben de özledim." > "Ben de (de) özledim." Anlamsız olduğu için ayrı yazılıyor!

Örnek 2: "Bende kal bugün." > "Bende (de) kal bugün." Anlamlı olduğu için bitişik.

Kolay değil mi? :)

2. Bağlaç olan Ki ayrı yazılır!

Bağlaç olan de/da'nın amcaoğluna geldi sıra. Bağlaç olan ki ayrı yazılır, burası kesin! Ancak çekim eki olan -ki yazılmaz. Bunu da ayırt etmenin çok basit bir yolu var. Şöyle ki:

Bu sefer sadece kelimeye getirilen bir "-ler" ekiyle durum netleşiyor. Eğer ortaya anlamsız, saçma sapan bir şey çıkıyorsa ayrı, anlamlı bir şey çıkıyorsa bitişik!

Örnek: "Duydum ki unutmuşsun." > "Duydum ki (ler)" çok saçma olduğu için ayrı!

Örnek 2: "Bu ara bizimki de kafayı yedi iyice." > "Bizimki(ler)" anlamlı olduğu için bitişik!

3. SOM BAHÇEM

Bağlaç olan ki sadece şu hallerde bitişik yazılır:

  • Sanki

  • Oysaki

  • Mademki

  • Belki

  • A

  • Halbuki

  • Çünki>Çünkü

  • E

  • Meğerki

SOM BAHÇEM yani!

4. "Mi" soru edatı ayrı yazılır!

Bunların içinde ayrı yazılması en kolay olanı "mi" soru edatıdır. Kuralı falan da yok! Tek sıkıntı olumsuzluk ekiyle karıştırılmasıdır. Şöyle ki:

Örnek: "Gelmiyormusun" yazacağız. Ama nereden ayıracağımız konusunda çelişkide kaldık. Eğer iki tane "mi"li şey görürsek ve nereden ayıracağımızı bilmiyorsak sondakini ayırıp işin içinden çıkabiliriz. Yani soru edatı olan "mi, mı, mu, mü" her zaman sondadır.

Yani doğrusu: "Gelmiyor musun?"

5. Ünsüz Benzeşmesi/Ünlü Yumuşaması

Fıstıkçı Şahap çok delikanlı bir abimizdir, onu abimiz sayıp en azından bayramlarda hatırlarsak benzeşme ve yumuşama ile ilgili yanlış yapmayız!

  • Kural şu: Eğer bir sözcük, sert ünsüzle bitiyor ve ünlüyle başlayan bir ek alıyorsa yumuşar!

Örnek: Kitabımı versene! "Kitap-ı" olduğu için p>b olmuş!

  • Kural 2: Eğer bir sözcük sert ünsüzle bitiyor ve buna yumuşak ünlüyle başlayan bir ek geliyorsa, o ek sertleşir/benzeşir!

Örnek: Kitaptan üçüncü sayfayı açın! "Kitap-dan" olduğu için benzeşmiş!

Son bir not: Özel isimler yumuşamaz.

6. Şey belgisiz zamiri ayrı yazılır!

Şey her daim ayrı yazılır: 

Bir şey, çok şey, her şey, birkaç şey...

7. "Hiçbir" bitişik yazılır!

En ama en çok yapılan yanlışlardandır! Birkaç da var!

8. "Herhangi" de bitişik!

Zaten "herhangi bir şey"i doğru yazabiliyorsanız, bu iş bitmiş demektir ;)

9. Noktalama işaretinden sonra bir boşluk bırakın. Lütfen!

Yazınızın yukarıdaki gifteki gibi görünmesini istemiyorsanız, lütfen noktalama işaretinden sonra bir boşluk bırakın. Aksi halde, isterseniz Çalıkuşu'nu yazın, o, çöp oluyor, okunmuyor. Sonra adınız kargacık, burgacık olarak kalıyor. Aman ha!

Örnek: Ben,keyfim,kahyası bugün yatmak istiyor. (Çirkin, evde kalmış)

Örnek: Ben, keyfim, kahyası bugün yatmak istiyor. (Yakışıklı, karizmatik)

10. Kesme işaretinin kullanımı:

En genel kuralı özel isimlerden sonra kullanılması. Bunun dışında iki tane kuralı var:

1. Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:Türkiye Büyük Millet Meclisine, Bakanlar Kurulunun...

2. Eğer bir özel isim yapım eki almışsa, ondan sonra gelen çekim ya da yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz: Bursalı, Türkçede, Türklüğün...

11. "Dünya"nın yazımı:

Dünya eğer terim anlamında yazılıyorsa büyük, geri kalan anlamlarında küçük harfle yazılır!

1- Ay, Dünya'nın uydusudur! (Büyük)

2- Verme dünyaları alsan da bu cennet vatanı. (Küçük)

12. Son olarak, telefonunuzun ya da internet sitelerinin sizi düzeltmesine izin verin!

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

FACEBOOK YORUMLARI

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
asim-oguz-erdem

Dikkat etmek doğru yazmak gerekir ama ben ne yapsam da dil bilgim - 10 falan dikkat edeyim diyorum 2 3 ediyorum 4. kafa gidiyor ulan bu de ayrımıydı bitişik miydi diye

ender-bora

Noktalı virgül kullanımı bizim kanayan yaramız aslında. Ona da değinilseymiş keşke.

tulay-ustun-tetik

1. örnek yanlış,gelipte ayrı yazılmaz,gelip de diye olmaz yani,pçtk ünsüzleriyle biten kelimeler ek aldığında ünsüz sertleşmesi olur,ayrı yazılan de-da eki -dahi -anlamı taşır,ben de geldim cümlesinde ki -de- eki yerine ben dahi geldim yazınca anlam kaybı olmuyorsa de ayrıdır

lara-acar

Oradaki "de" ek değil, bağlaç. Yani yeni bir kelime. Yani "gelip de" şeklinde yazılır, dolayısıyla 1. örnek doğru. Ünsüz yumuşamasından bahsetmeniz için oradaki şeyin bağlaç değil ek olması gerekir. Zaten eklerle, bağlaçlarla sorununuz olduğu, neyin ek neyin bağlaç olduğunu ayırt edemeğiniz, "cümlesindeki" yazarken "ki ekini" bağlaç sanıp ayrı yazmanızdan da belli oluyor :)

usuk

Yanılıyorsunuz Tülay Hanım. "-de" eki sadece dahi anlamı katmaz

tulay-ustun-tetik

bilgilendirdiğiniz için teşekkürler lara acar,evet zaman zaman karıştırdığım doğrudur,kesin emin olmadan yorum yapmamalı insan ama kabul edin sizin yüzünüzü güldürdüm(yanılmıyorsam bu gülme işareti,yanılıyorsam düzeltin lütfen)

tulay-ustun-tetik

hüseyin altundaş zarif uyarınız için teşekkürler

onur-bicer

Bağlaç olan de, da eklerinin te, ta şekli yoktur. O yüzden sertleşme olmaz, ayrı yazılırlar.

sercan-omruuzun

Facebook da Türkçe öğretmenlerimin hepsi ekli ve onlar bile bu kurallara bırakın uymayı, yanından bile geçmiyorlar. İkiside derdimizi kolayca anlatmaya yetmiyormu. Türkçeyi çok laçkalaştırarak konuşan penguenlere lafım yok. Onlar öğrensin bir zahmet.

gri-en-soguk-renktir

Noktalama işaretlerinden önce boşluk bırakmayın. Bir de iki noktalama işaretini yan yana koymayın. Harika.! gibi mesela. "Birisi" değil, "biri" yazın/deyin; "Dünyanın en iyi üniversitelerinden biri olan" tarzı cümlelerde özellikle. "Ya da" şeklinde ayrı, "veya" şeklinde birleşik yazın. Bence en sinir bozucusu, lütfen, "TABİKİ DE" demeyin! Doğrusu "Tabii ki" şeklindedir, "ki" zaten bağlaçtır arkasından bir de sakın "de" eklemeyin çok sevimsiz oluyor ve cehalet kokuyor.

cem-ertugrul

Cehalet çok kötü bir şeydir ve ne yazık cahil olanlar asla cahil olduklarını bilmezler ama hayatları boyunca "Neden bazı insanlar kadar başarılı olamıyorum?" ya da "Onun neden var da, benim yok?" diye hayıflanır dururlar. Mesela düşünüyorum da bana iş başvurusu için gelen biri CV'sine diyer konular diye yazsa, hemen odamdan kovarım. :)

Başlıklar

Kitap
Görüş Bildir