Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Işığa Baktığınızda Neden Kontrolsüz Bir Biçimde Hapşırmaya Başladığınızı Biliyor musunuz?

-
3 dakikada okuyabilirsiniz

Bir sinema salonundan ya da karanlık bir odadan çıkıp güneş ışığına maruz kaldığınızda kontrolsüz bir hapşırık krizine tutulduğunuzu daha önce fark etmiş miydiniz? Eğer cevabınız evet ise, siz de toplumun %20-35'inin sahip olduğu bir durumun kurbanısınız...

Söz konusu duruma "fotik hapşırma refleksi" adı veriliyor.

Antik Yunan filozofu Aristoteles, M.Ö. 350 yılı civarında kaleme aldığı "Problemler" isimli kitapta şu soruyu sorar: "Güneşin ısısı niçin hapşırığı tetikler?" Bu soru, fotik hapşırma refleksi üzerine tarihte sorulan ilk sorudur. Aristoteles bu durumu kitabında kendince açıklamaya çalışır. Ona göre güneşin ısısı nem oluşumuna yol açarak ağız ve burnumuzun içinde terlemeye sebep olur ve bizler de bu nemden kurtulmak için hapşırmak durumunda kalırız. Fena bir teori değil...

Bundan yirmi yüzyıl sonra ise ünlü filozof Francis Bacon aynı konu üzerine düşünür.

Bacon'a göre Aristoteles'in teorisi doğru değildir çünkü gözleri kapalıyken güneşe baktığında hapşırmadığını fark etmiştir. Ona göre ışığın hapşırmayı tetiklemesinin sebebi ise güneşe çıktığımızda gözlerimizin sulanması ve bu suyun burnumuza geçip hapşırmaya neden olmasıdır. Bu teori de tıpkı Aristoteles'inki gibi iyi bir tahmin olsa da doğru değildir.

Bacon'dan sonra konu üzerine uzun zaman çalışılmadı.

Taa ki 1964 yılında gerçekleştirilen bir deneye kadar. Bu deney sonucunda fotik hapşırma refleksinin genetik olarak aktarılan bir fenomen olduğu kaydedildi. Deneye göre refleks tek bir ebeveynden geçebiliyordu ve bu sebeple ebeveynlerinden biri fotik hapşırma refleksine sahip olan çocuklarda aynı durumun görülme olasılığı %50'ydi.

Zürih Üniversitesi'nden profesör Nicholas Langer, bu durumun sebebini ortaya çıkarmak üzere bir EEG çalışması yürüttü.

Deney kapsamında yirmi katılımcıyla çalışan Langer, fotik hapşırma refleksine sahip olan ve olmayan insanların beyinlerinin ışığa nasıl tepki verdiğini inceledi. Elde ettiği sonuçlar ise bu durumun diğer refleksler gibi yalnızca beyinsapı ve omurilikle ilgili bir tepki olmadığını, beynin diğer kortikal alanlarını da etkilediğini gösterdi.

Langer, ulaştığı sonuçlar neticesinde fotik hapşırma refleksinin sebebine dair iki farklı teori üretti.

Bunlardan bir tanesi, bu reflekse sahip olanların gözlerinin ve beyinlerinin görüntü işleme merkezinin diğer insanlara göre daha hassas olmasıydı. Bu kişilerde yüksek ışığa maruz kalmak beynin belirli bölümlerinin, özellikle de hapşırmamızı kontrol eden somatosensori sistemin uyarılmasına sebep oluyordu.

İkinci teori ise Aristoteles ve Bacon'ın düşünmüş olduklarıyla benzerlik gösteriyordu.

Bu teoriye göre fotik hapşırma refleksinin sebebi burnun bir şekilde irite olmasıydı ancak tarihin iki önemli filozofunun öne sürdüğü gibi bu durumun nemle hiçbir ilişkisi yoktu. Burundaki bu rahatsızlığı yaratan, yüzümüzün duyarlılığından ve motor kontrolden sorumlu olan trigeminal sinir adı verilen beyin bölgesiydi.

Peki bu iritasyonun sebebi tam olarak nedir?

Az önce sözünü ettiğimiz trigeminal sinir, beyinde optik sinirlerin yanında bulunmaktadır. Karanlık bir ortamdan güneşe çıktığımızda ve âni ve yoğun bir ışığa maruz kaldığımızda ise retinamız optik sinir aracılığıyla beyne sinyal göndererek gözbebeğimizi küçültmesi gerektiğini bildirir. Ancak bu sinyal kimi zaman optik sinirin yanında bulunan trigeminal sinir tarafından algılanabilir ve sinyaller karışarak beynimiz burnumuzun irite olduğu mesajını alabilir.

Kısacası olay yalnızca bir sinyal karışıklığından kaynaklanıyor olabilir.

Fotik hapşırma refleksi için elimizde bulunan en sağlıklı açıklama da budur. Netice olarak bu durum kesinlikle genetik olarak aktarılmakta, kişilerde bir ya da çoğu zaman birkaç kez art arda hapşırmaya sebep olmakta ve beyindeki bir sinyal karışıklığından kaynaklanmaktadır. İlginç, değil mi?

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

FACEBOOK YORUMLARI

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
theravenwoman

bende hapşıramayınca refleks olarak ışığa bakıyorum

alp_er

bende yokk.

Başlıklar

SinemaYunanistanolay
Görüş Bildir