EKONOMİ

Faiz artarsa elimdeki dolar ne olur? Bu kur şak diye gevşer mi sizce? Ya enflasyon o da hemen mi düşer diyorsunuz? Peki 200 baz puanla faiz artışı söylendiği gibi gelirse yeter mi?

Geçen yıl temmuz ayında TÜİK'in açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %1,94 oranında artarak yıllık %17,53 olarak açıklanmıştı(Haziran 2021'e ait enflasyon oranı). Bu yıl aynı dönem enflasyonumuz ise aylık %4,95 artış ile yıllık %78,62 oldu. Aynı dönemde dolar/TL 8,56 olurken, bugün 17,58 seviyesinde. Bu veriler yeterince üzücü görünürken, içinde yaşarken sinirlerimizi bozmamak için görmezden geldiğimiz temel ihtiyaç fiyatlarındaki değişimi de gözünüze sokmak istedik. Çünkü geçen yıl bu ürünlerin KDV'si daha yüksekti. Enflasyonla mücadelede ilk adımlarımızdan olan vergi indirimi o dönem yansıdı yansımadı tartışmalarına maruz kalmıştı. Üretici enflasyonunun ve akaryakıt maliyetleri gibi kalemlerin nasılsa önemi yok diyemeyeceğimizi bu içerik ile daha iyi anlayabiliriz.

Geçen hafta resmi tatil nedeniyle açıklanmayan haftalık verilerde yerli yatırımcıların bayram öncesinde döviz mevduatlarında 1 milyar 59 milyon dolar düşüş görülürken, yabancı yatırımcılar Borsa'da hisse satışına devam etti. Merkez Bankası'nın çok konuşulan rezervlerinde de düşüş devam ederken net rezervlerin 20 yılın en düşük seviyesine gerilediği görüldü.

Enflasyondaki yükseliş TÜİK'e göre yılın ilk altı ayında yüzde 42,35, yıllık 78,62 oranında olurken, gıda enflasyonu ise yüzde 93,93 oluyor. Vatandaşların marketlerde bu enflasyonu daha yüksek hissettiği bilinirken, fiyatları ile ünlü Meclis Lokantası da zamlardan nasibini aldı. Devletin harcamalarındaki artış da enflasyondaki yükselişin etkisini gözler önüne serdi. Yüzde 50'ye varan zamlar gelen lokantada en pahalı yemek ne kadar oldu?

Gelişen teknoloji ile hayatlarımızda belki de hiç olmadığı kadar yoğun yaşıyoruz. Bize yardımcı olacak bir çok uygulama var ama hiç bir şeye vakit bulamıyoruz. Diğer yandan da 2020'de hayatımıza giren pandemi ile evlere kapanmak hayatımızda bazı şeyleri köklü bir şekilde değiştirdi. Evden çalışmaya, sosyalleşmeye, spor yapmaya, eğitilmeye alışırken, ilk çıktıkları noktadan çok çok farklı yerlerde olan e-ticaret siteleri artık ayrılmaz parçamız oldu. Doğal olarak bu konuda eksik görülen alanlarda da yasal bir düzenleme yapıldı. Bu düzenleme ise şimdilerde uzmanların diline düştü. Bakalım neler demişler?

Varlık fiyatlamalarındaki resesyon ve enflasyon korkusu baskısı, ABD'de şirket bilançolarının geçen yıla oranla gerilese de beklentilerin üzerinde kalan karları endişeleri ötelerken, Fed'in temmuz toplantısında beklentiler dahilinde 75 baz puan faiz artışına gideceği ihtimali ile dolar endeksinde düşüş eğilimi sürünce piyasalar derin bir nefes aldı.

Tüketici güven endeksi 68,0'e yükseldi. Geçen ay tüketici güven endeksinde son 10 yılın dip seviyesi görülürken, bu ay görülen yükselişle endeks nisan ve mayıs aylarının da üzerinde gerçekleşti.

Yurt dışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE) yıllık %110,66, aylık %9,18 arttı.

Yurt içinde tüketici güven endeksi ve yurt dışı üretici fiyatları verilerinin izleneceği yeni günde, yurt dışında İngiltere enflasyonu ve ABD ikinci el konut satışları takip edilecek.

Hazine ve Maliye Bakanlığı, haziran ayı bütçe gerçekleşmelerini açıkladı. Bütçede giderler 212,1 milyar TL, gelirler 181 milyar TL ve bütçe açığı da 31,1 milyar TL oldu. Döviz kurlarında yükselişin durdurulması adına Aralık 2021'de devreye alınan KKM'ye Haziran ayında 16 milyar TL ödendi. Martta 11,7 milyar, nisanda 4,55 milyar, mayısta da 4,8 milyar TL ödenen KKM'nin toplam yükü 37 milyarın üzerine çıktı ama dolar başladığı yere döndü.

2020 yılında Merkez Bankası'nın başına atanması akabinde ekonomi yönetiminde büyük değişikliğe neden olduğu kulislerde konuşulan Naci Ağbal, sonrasında yaklaşık 4,5 ay görevde kalmış Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından görevden alınmış yerine de Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu getirilmişti. Ağbal, öncesinde de Maliye Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı yaparken, bugün itibarıyla ise yeni bir göreve adım attı.

Covid-19'un Vuhan'dan çıkması gibi dolar/TL'nin de Eylül 2021 faiz indirimlerinden çıktığını bilmeyen kalmadı. Dolardaki yükselişin tetiklediği enflasyon küresel konjonktürün de desteğini sırtına yükleyince ver elini TÜİK şeklinde tırmandı. İthal bağımlı bir ekonomide yaşadığımızı sokak röportajlarındaki 14 yaşındaki gençlerimiz dahi biliyor. Hatta bir çok yetişkinden daha çok şey biliyorlar ama konumuz o değil. TÜİK verilerine göre TÜFE Haziran 2022'de Aralık 2021'e göre yüzde 42,35 artmış görünüyor. ÜFE ise 61,63 oranında artış göstermiş aralık-temmuz arasında.Fiyatlar ne diyor bakalım mı?

1 yıldan kısa vadeli borçlar ile vadesine 1 yıl ya da daha az kalmış dış borç verilerinin mayıs ayı sonu itibariyle TCMB tarafından açıklandı. Kısa vadeli borç stokunun zirve seviyelere yakın seyrettiği görüldü.

Ekonomi gazetecisi Necmettin Batırel, yıllar önce Merkez Bankası'nın piyasalara 'şaaak' dolar satması fikrinin babası olarak tanınıyor. Bu fikrini sunduğu programda Prof. Dr. Özgür Demirtaş ile yıllardır fenomen olan Batırel, ekonomi konusunda görüşlerini hiç bir çekince duymadan dolar satışı gibi 'şaaak' paylaşıyor. Dolayısıyla görüşleri yer yer dikkat çekiyor. Son olarak perşembe günü yapılacak TCMB PPK toplantısına dair tahminini paylaştı.

TL'nin değer kaybında dış ticaret için rekabetçi söyleminden, dünyadaki enflasyonun fazlasıyla üzerine çıkan Türkiye enflasyonu ile avantaj kaybetmiş olabiliriz. Özellikle bu yıl Rusya ve Ukrayna'da devam eden savaş ile gözünü yeniden Avrupa'ya çeviren turizm sektöründen umulan döviz girişi, Avrupalıların da boğuştuğu ancak Türkiye'de daha da yüksek olan enflasyon oranı sebebiyle darbe alabilir.