COP31 Antalya'da Başladı: Zirvenin İlk İki Gününde Neler Oldu?

Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi COP31, 9 Kasım'da Antalya'da başladı. 20 Kasım'a kadar sürecek zirvenin ilk günü 'Uygulama COP'u' çağrısıyla açıldı, ikinci gün ise 'Elektrik Çağı' ilan edildi. İlk iki günde öne çıkanları derledik.

COP31 Başkanı Murat Kurum, açılış konuşmasında ülkelere iklim taahhütlerini somut eyleme dönüştürme çağrısı yaptı. Kurum'a göre iklim krizi artık savaşlardan, ekonomik belirsizlikten ve gıda güvensizliğinden ayrı düşünülemez: 'Dünyanın bir yerindeki kuraklık, başka bir yerdeki yemek masasında hissediliyor.'

Kurum, zirvenin hedefini müzakere masasında verilen sözlerle insanların hayatındaki somut iyileşmeler arasındaki farkı kapatmak olarak tanımladı ve ekledi: 'Türkiye uzun zamandır bir köprü görevi görüyor. Bu sorumluluğu yeniden üstlenmeye hazırız.'

Kurum, Paris Anlaşması'ndaki 1,5°C hedefinin 'yol göstericimiz olmaya devam ettiğini' söyledi. Açılış gününde yayımlanan WMO raporuna göre son 12 yılın her biri kayıtlardaki en sıcak yıllar arasında, son dört yıl ise listenin ilk dört sırasında.

BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell de bu yılki fosil yakıt maliyet kaosunun 'küresel bir şok dalgası yarattığını' söyledi ve yenilenebilir enerjinin yalnızca bu yılın ilk yarısında 265 milyar dolar tasarruf sağladığını hatırlattı.

Bültene göre mevcut 'Süper' El Niño, yaklaşık 50 milyon kişiyi daha akut açlığa itebilir. Bu yüzden ilk günün gündemi gıda, tarım ve sağlıktı.

Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü ile birlikte Dayanıklı Sağlık Sistemleri için Antalya Girişimi (AIR) başlatıldı. Girişim, sağlık sistemlerini iklim kaynaklı risklere karşı güçlendirmeyi amaçlıyor.

Kadın ve genç çiftçilerle yapılan diyaloglarda ise kadın çiftçilerin iklim finansmanına erişimini ele alan 'The Unfunded Half' raporu tanıtıldı. Gün, Çocuk ve Gençlik Pavyonu'nun açılışıyla tamamlandı.

Zirvenin ikinci gününe elektrifikasyon damga vurdu. COP31 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü ya da kısa adıyla '35-by-35', elektriğin toplam enerji tüketimindeki payını bugünkü yaklaşık yüzde 23'ten 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarmayı hedefliyor. Bunun yolu ulaşımı, binaları ve sanayiyi elektriğe geçirmekten geçiyor.

Murat Kurum, 'Bu yılki enerji krizi bizi rehavetten silkeledi ve enerji ithalatına bağımlılığın ne kadar kırılgan olduğunu gösterdi. Elektrik çağı şekilleniyor ve COP31, düğmeye bastığımız an olarak hatırlanacak' dedi.

Hedefin kağıt üzerinde kalmaması için kalıcı bir yapı kuruluyor. COP31 Başkanlığı ile Avrupa Birliği'nin ev sahipliğinde ilk Elektrifikasyon Forumu toplandı. Forum, zirveden sonra da düzenli olarak toplanacak. Dünyadaki elektrifikasyon trendlerini ise Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) izleyecek.

IEA Başkanı Fatih Birol, 'Elektrikli teknolojiler çoğu zaman maliyet açısından rekabetçi ve yakıt ithal eden ülkelerin enerji güvenliğini artırabilir' dedi.

Elektrik şirketlerinin oluşturduğu UNEZA ittifakı, yıllık yatırım taahhüdünü 148 milyar dolardan 156 milyar dolara çıkardı. Aralarında Volvo, Uber, IKEA ve Siemens'in de bulunduğu, toplam yıllık geliri 1,69 trilyon doları aşan 180'den fazla şirket de elektrifikasyona destek verdi.

Gelişmekte olan ülkeleri finanse etmek için Electrify Now finans koalisyonu kuruldu. Koalisyonun 2027'deki eş başkanları Dünya Bankası ve Afrika Kalkınma Bankası olacak.

Küresel Yenilenebilir Enerji İttifakı'nın CEO'su Bruce Douglas'ın verdiği rakam ise dikkat çekiciydi: Fosil yakıt krizinin her günü, enerji ithal eden ülkelere fazladan 1,8 milyar dolara mal oluyor.

Türkiye’nin COP31 kapsamında ortaya koyduğu küresel elektrifikasyon taahhüdü iklim hedeflerine ulaşmak için önemli ve gerekli bir adım. Ancak elektrifikasyonun başarısı, elektrik talebinin rüzgâr ve güneşten karşılanmasına ve kömür ile gazdan çıkışın hızlandırılmasına bağlı. Katılımcılığı ve sosyal adaleti gözeten bir elektrifikasyon stratejisi; yenilenebilir enerji yatırımlarını enerji verimliliği, tasarruf, depolama, şebeke alt yapısı ve temiz esneklik çözümleriyle birlikte ele almalı.

Elektrifikasyon hedeflerinin fosil yakıtlardan çıkış için somut bir takvim ve planla desteklenmemesi, enerji dönüşümünün temel amacını zayıflatıyor. İklim Ağı, taahhüdü şöyle değerlendirdi: 'Elektrifikasyon tek başına karbonsuzlaşma anlamına gelmiyor; elektrik üretiminde kömür ve gaz bağımlılığı devam ettiği sürece bu hedefin iklim krizine çözüm üretmesi mümkün değil. Gerçek bir enerji dönüşümü için elektrifikasyonun fosil yakıtlardan çıkış ve yenilenebilir enerji kapasitesinin hızla artırılmasıyla birlikte hedeflenmesi gerekiyor.'

Zirve boyunca yeni girişimlerin duyurulması bekleniyor. Takvimdeki sıradaki tema günleri şöyle: 12 Kasım'da Dayanıklı Şehirler, 13 Kasım'da Finans ve 16 Kasım'da Sanayi.