TARİH

atv'nin sevilen yarışması Kim Milyoner Olmak İster'in son bölümünde ekran başındakileri bile tarih kitaplarına yönelten bir an yaşandı. Baraj sorularını rahatça geçen Alisa Erişen, 100 bin TL'lik soruda Osmanlı padişahlarının hayatını nerede kaybettiğiyle sınandı. Elinde çift cevap jokeri vardı ama hikâye hiç beklediği gibi bitmedi.

Kuzey Etiyopya'daki Yeha antik kentinde bulunan yaklaşık 2 bin 800 yıllık saray kalıntıları, modern mühendislik analizleriyle incelendi. Araştırmacılar, ahşap takviyeli taş duvarların teorik olarak en az 16 katın yükünü taşıyabilecek güçte olduğunu belirledi.Detaylar 👇Kaynak: 1, 2

Fotoğrafın henüz yaygınlaşmadığı dönemlerde insanlar, uzak şehirleri ve anıtsal yapıları gözlerinin önüne getirebilmek için kağıttan yararlanılarak yapılan oldukça yaratıcı yöntemler geliştirilmişti. 'Tünel kitap' ya da 'peepshow' olarak bilinen bu eserlerde birbirinin ardına yerleştirilen ve kenarlarından körük gibi katlanan kağıt katmanları, kapaktaki küçük bir delikten bakıldığında güçlü bir derinlik yanılsaması yaratıyor. Haliyle aradan yüzyıllar geçse bile kapağı açılıp bakıldığı anda izleyeni şaşırtmayı başarıyor.1830'lardan kalma bir tünel kitabı yakından gösteren görüntüler, kapak açıldığında kağıt katmanlarının arasından nasıl bir dünyanın çıktığını gözler önüne serdi. Anıtsal bir kemerli yapı, yeşil yapraklarla örülmüş bir geçit ve bu manzarada gezinen kadın ve erkek figürleri sırayla belirirken, kapaktaki küçük delikten bakıldığında tüm bu katmanların tek bir sahnede birleşerek avuç içi kadar bir alana sığan, derinliği gerçek gibi hissettiren minyatür bir dünyaya dönüştüğü görüldü. Görüntüler izleyenleri hayran bıraktı.Kaynak

Osmanlı'nın kuruluş döneminde Orhan Gazi'nin Bursa'da bastırdığı gümüş sikkelerin ilk örneklerinden biri, Londra'da satışa sunuldu. Osmanlı Beyliği'nin devletleşme sürecinin izlerini taşıyan para, 1.500 sterlin fiyatla alıcısını bekliyor.Detaylar 👇Kaynak: İHA

Avustralya'nın Bass Boğazı'ndaki Three Hummock Adası'na 1951'de yerleşen bir İngiliz aile, iskelesi ve elektriği olmayan bu 7 bin 400 hektarlık arazide 55 yıl yaşadı. Koyun ve sığır yetiştiriciliğiyle geçen yılların ardından ada, bugün büyük ölçüde koruma altında.Detaylar 👇Kaynak

Bir kuşatma Viyana’nın surlarını ve yüzyıllar sonra Ringstrasse’ye dönüşecek şehir dokusunu nasıl biçimlendirdi?Ringstrasse’de görünmeyen bir Osmanlı iziViyana’da bazı sabahlar Ringstrasse boyunca yürürüm. Opera’nın önünden geçer, Parlamento’ya, Rathaus’a ve üniversiteye doğru ilerlerim. Bir tarafta müzeler, diğer tarafta saraylar, parklar ve kahvehaneler uzanır.Bugün bu geniş bulvar Viyana’nın kendine güvenen, görkemli yüzüdür.Bu sonbaharda konu yalnızca geçmişe ait değil. Wiener Stadt- und Landesarchiv, 30 Eylül 2026’da “Tore, Türme und Basteien” başlıklı yeni sergisini açtı. 26 Şubat 2027’ye kadar sürecek sergi, Viyana’nın artık büyük ölçüde görünmeyen kapılarını, kulelerini ve burçlarını özgün belgeler üzerinden yeniden hatırlatıyor.Fakat Ringstrasse’ye yalnızca 19. yüzyılın büyük şehircilik projesi olarak bakmak eksik kalır.Çünkü bu bulvarın altında, artık görünmeyen başka bir Viyana vardır:Surlar…Burçlar…Hendekler…Ve şehri çevreleyen geniş bir savunma alanı…Peki Kanuni Sultan Süleyman’ın Viyana’da bıraktığı en büyük iz bir top güllesi değil, şehrin biçimi olabilir mi?Bu sorunun cevabı basit bir “evet” değildir.Kanuni Ringstrasse’yi elbette kurmadı. 1529 kuşatması ile 1857’de başlayan surların yıkımı arasında üç yüzyıldan fazla zaman vardır.Ancak tarih bazen tek bir kararın değil, birbirini izleyen korkuların, yatırımların ve dönüşümlerin hikâyesidir.1529, Viyana’ya ortaçağ surlarının artık yeterli olmadığını gösterdi. Ardından modern tahkimatlar yükseldi. Yüzyıllar sonra bu savunma kuşağı işlevini kaybedince Ringstrasse’nin kurulacağı büyük alan ortaya çıktı.Yani Kanuni Viyana’ya giremedi; fakat onun gelişi, şehrin kendi bedenini yeniden kuracağı uzun bir zincirin ilk büyük halkalarından biri oldu.

İsveç'te geç Viking Çağı ve ortaçağdan kalma mezarlarda aynı yerde yatan yetişkinler ile çocukların uzun süre aile olduğu varsayıldı. Stockholm Üniversitesi'nin 142 kişilik DNA analizi ise bu varsayımı sarstı: Ortak mezarlarda yakın akrabalar beklenenden çok daha az çıktı. Aralarında 60'tan fazla çocuk ve ergenin bulunduğu örneklerde erkek ve kız çocukların da mezarlıkta yetişkin erkeklerle kadınlarla aynı düzene göre yerleştirildiği görüldü. Yanında deniz tarağı kabuğuyla gömülen 'Lady 56' ise anne babası, erkek kardeşi ve iki kızıyla aynı mezarlıkta, ama mezarlığın farklı yerlerinde yatıyordu. Çalışma Science Advances dergisinde yayımlandı.Detaylar 👇Kaynak

Milli İstihbarat Teşkilatı, arşivinden 1943 tarihli bir belgeyi kamuoyuyla paylaştı. Belge, savaşın ortasında yapılan bir görüşmenin Almanlar tarafında nasıl karşılandığını anlatıyor.

1897'de ABD'nin Indiana eyaletinde, pi sayısını fiilen 3,2'ye çeviren bir yasa tasarısı Temsilciler Meclisi'nden tek bir ret oyu çıkmadan geçti. Tasarıyı son anda durduran ise meclise tesadüfen gelen bir matematik profesörü oldu.İşte detaylar...Kaynak 1 | Kaynak 2 | Kaynak 3

ABD'nin 50 eyaletinden biri, bayrağının köşesinde bugün hâlâ başka bir ülkenin bayrağını taşıyor: Hawaii. Köşedeki bayrak ise İngiltere'nin Union Jack'i, yani Birleşik Krallık Bayrağı. Tuhaf görünen bu tercihin arkasında bir kralın denge politikası, bir darbe ve 200 yılı aşkın bir hikâye var!Kaynak

Rusya'nın Çukotka bölgesinde çalışan arkeologlar, insan ayağının zor bastığı kayalıklarda daha önce bilinmeyen 31 yeni kaya resmi keşfetti. Tırmanış ekipmanlarıyla ulaşılan noktalarda bulunan çizimlerle birlikte bölgedeki toplam kaya resmi sayısı 690'a yükseldi.Detaylar 👇Kaynak

Irak'ın kuzeyindeki Nimrud antik kentinde, sarayın zemini altına gizlenmiş kraliyet mezarları bulundu. Yaklaşık 2 bin 700 yıllık bu mezarlardan, Asur kraliçelerine ait yüzlerce altın eser çıktı. Keşfin ardından eserlerin değeri, Mısır'daki Tutankamon hazinesiyle kıyaslanır oldu.Detaylar 👇Kaynak

1970'lerde Amazon'da dev bir orman projesi yürüten Amerikalı iş insanı Daniel K. Ludwig, kağıt hamuru fabrikasını Brezilya'da inşa ettirmek yerine Japonya'da yüzer platformların üzerine kurdurdu. Fabrika ve ayrı enerji santrali, 1978'de römorkörlerle 93 gün süren bir yolculukla Brezilya'ya taşındı.Kaynak 1, Kaynak 2

ABD'nin Tennessee eyaletindeki bir ikinci el mağazasında, şamdan ve tuzluk takımının yanında duran sararmış bir kağıt rulosu, onu satın alan kişiye hayatının sürprizini yaşattı. Müzik ekipmanı teknisyeni Michael Sparks, rulo için kasada yalnızca 2,48 dolar (yaklaşık 121 TL) ödedi. Aylar süren araştırmanın sonunda elindekinin sıradan bir poster olmadığı anlaşıldı. Belge, açık artırmada yaklaşık 23 milyon liraya alıcı buldu.Kaynak: NBC News

Yapay zekayla hazırlanan tarihi canlandırmalar her geçen gün çoğalıyor ama X'te paylaşılan yeni bir video, izleyenlerden alışılmışın çok üzerinde övgü topladı. thediaryoffather (@diaryoffather) hesabının 'Karar Anı' adını verdiği serinin üçüncü bölümü olan 'Samsun Yolunda', Mustafa Kemal'in 16 Mayıs 1919'da İstanbul'dan Samsun'a uzanan yolculuğunu konu alıyor. Videoda hikâye, yapay zekayla canlandırılan Atatürk'ün kendi sesinden, birinci ağızdan anlatılıyor. Yaklaşık iki buçuk dakikalık video; fesli kalabalığın doldurduğu rıhtımı, dönemin kıyafetlerini ve sinema filmlerini aratmayan atmosferiyle kısa sürede geniş bir kitleye ulaştı. Paylaşımın altı 'emeğinize sağlık' mesajlarıyla dolarken pek çok kişi videoyu bugüne kadar izlediği en iyi yapay zeka işlerinden biri olarak tanımladı, serinin uzun metraj bir filme dönüşmesini isteyenler bile oldu.