Kadınlarımız 84 Yıl Önce Bugün Seçme ve Seçilme Hakkına Kavuştu: Dünyada 2. Sıradaydık, Şimdi 118

 > -

Bugün 5 Aralık Dünya Kadın Hakları Günü... Fakat bu tarihin Türkiye'deki kadınlar için daha farklı bir önemi var. 5 Aralık 1934 tarihinde Atatürk devrimlerinin en önemlilerinden biri gerçekleşti: Kadınlar milletvekili seçme ve seçilme hakkına sahip oldu. Genç Cumhuriyet, 84 yıl önce kadınlara bu hakkı çok sayıda Avrupa ülkesinden önce tanıdı, fakat bir asra yaklaşan sürede istenen ilerleme ne yazık ki sağlanamadı. 

Türkiye'de kadınlara milletvekili olma hakkının tanınmasının ardından yapılan seçimde Meclis'e 18 kadın milletvekili girmiş ve kadınlar yüzde 4.5 oranında temsil edilmişlerdi. Ülkemiz bu temsil oranı ile o dönem dünyada ikinci sırada yer alırken bugün dünya ülkeleri arasında ilk 100’de bile yer almıyor. 

Gelin kadınların seçme ve seçilme hakkı üzerinden, geçmişten günümüze ufak bir yolculuk yapalım ve geldiğimiz noktaya birlikte göz atalım...

Türkiye'de kadınlar, 1930 yılından itibaren çıkarılan bir dizi yasa ile yerel ve genel seçimlerde seçme ve seçilme hakkına sahip oldu.

1930: Belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı

Kadınlar ilk önce, 1930 yılında belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkına kavuştu.

3 Nisan 1930’da Belediye Kanunu'nunda yapılan düzenlemeyle yerel siyasette yer alma ve yöneticileri belirleme hakkı elde eden cumhuriyet kadınları, en demokratik haklarını  ilk kez bu yılın sonuna doğru gerçekleşen seçimlerde kullandı. Çok sayıda kadın belediye meclislerine girdi.

1933: Muhtar seçme ve seçilme hakkı

1933 yılına gelindiğinde Köy Kanunu’nunda yapılan değişiklikle kadınlar artık muhtar ve heyetlerine seçme ve seçilme hakkına da sahip oldu.

İlk kadın muhtar: Gül Esin

Yapılan ilk yerel seçimde, Aydın’ın Çine ilçesine bağlı Demirdere köyünde, (Bugünkü Karpuzlu ilçesi)  seçimi kazanan Gül Esin, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın muhtarı olarak tarihe geçti.

Ve 1934: Milletvekili seçme ve seçilme hakkı

Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkını veren yasal düzenleme, 1934 yılında Anaayasa ve Seçim Kanunu’nda değişiklik yapılması sonucu gerçekleşti. 5 Aralık 1934 tarihinde görüşülen öneri, 317 sandalyeli Meclis'te, 258 milletvekilinin katıldığı oturumda ve tamamının oyuyla kabul edildi. Böylece kadınlar 22 yaşında seçme, 30 yaşında seçilme hakkına sahip oldu.

Çok sayıda Avrupa ülkesinden önce

Atatürk, kadınlara çok sayıda Avrupa ülkesinden daha önce bu demokratik hakkın verilmesini sağlamıştı. 

Türkiye, Fransa, İtalya, Hırvatistan, Slovenya’dan 11, Romanya’dan 12, Bulgaristan’dan 13, Belçika’dan 14, Yunanistan’dan 15, İsviçre’den ise 36 yıl önce kadınlara seçme ve seçilme hakkı tanımıştı.

Türkiye o günlerde, parlamentodaki kadın sayısı oranıyla dünyada ikinci sırada yer aldı..

Seçilme Hakkının Yıl Dönümünde TBMM’ye Seçilen İlk Kadın Milletvekilleri - onedio.com
Seçilme Hakkının Yıl Dönümünde TBMM’ye Seçilen İlk Kadın Milletvekilleri - onedio.com

Kadınların ilk kez oy kullandığı ve aday olabildiği TBMM V. Dönem seçimleri 8 Şubat 1935’te yapıldı.

17 kadın milletvekili ilk kez TBMM’ye girdi. Ara seçimlerde bu sayı 18’e ulaştı. Böylece kadın vekiller, 400 vekilin bulunduğu TBMM'de tüm milletvekillerinin  yüzde 4,5'ini oluşturdu.

24 Haziran seçimlerinde oran: %17,48

2017 Siyasette Kadın Raporu'na göre Türkiye, Meclis’te yüzde kadın vekil oranıyla 186 ülke arasında 132. sırada yer alıyordu. 

7 Haziran 2015 seçimlerinde Meclis'e 98 kadın milletvekili girdi ve kadınlar Meclis çatısında yüzde 17.8 oranında temsil edildi. 

1 Kasım seçimlerinde Meclis'e girebilen kadın sayısı 81'e, oran yüzde 14.5'e geriledi.

24 Haziran seçimleriyle bu oran %17,48'e yükselmiş olsa da kadın ve erkeğin eşit temsili açısından yeterli bir oran yakalanamadı. 

24 Haziran sonrası vekil sayısı 600'e çıkarken kadın vekil sayısı da 104 oldu.

Nation Master raporuna göre Türkiye, 118. sırada yer alıyor.

Nation Master'in hazırladığı raporlar, ülkere göre, kadınların seçme ve seçilme hakları veriliş yıllarını ve parlamentodaki kadın temsil oranını gözler önüne seriyor. 

Rapora göre Türkiye, 118. sırada yer alıyor.

#5AralıkDünyaKadınHaklarıGünü sosyal medyanın da gündeminde.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Başlıklar

AydınBelçikaFransaHırvatistanİsviçreİtalyaRomanyaSlovenyaTürkiye Büyük Millet MeclisiYunanistandizikadınlar
Görüş Bildir