Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Kadın Sporcular, Üreme Sağlığına Dikkat!

-
4 dakikada okuyabilirsiniz

Kadın Sporcular, Üreme Sağlığına Dikkat!

Kadın Sporcular, Üreme Sağlığına Dikkat!

Son yıllarda, kadın sporcuların başarılarının artmasıyla ve Süreyya Ayhan’ın yarışını kaybedişini muayyen gününe bağlamasıyla gündeme gelen üreme sağlığı sorunlarını, bu alanda çalışmaları olan İstanbul Aydın Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Güliz Onat cevapladı.

Üreme Sağlığı nedir ve kadın sporcularda neden önemlidir?

Üreme Sağlığı, yalnızca kadın sporcularda değil, aslında her yaştan ve her meslek grubundan olan kadınlarda önemlidir. Çünkü insanoğlunun türünü devam ettirişi ancak üreme ile mümkündür. Sağlıklı nesiller elde etmenin tek yolu da sağlıklı üreyebilmektir.

Üreme Sağlığı; üreme sisteminin fonksiyon ve işleyişine ilişkin bütün alanlarda sadece bir hastalık ya da sakatlığın olmayışı değil, fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan bütünüyle iyi olma durumudur. Günümüzde üreme sağlığı sorunları nedeniyle dünyada 70 bin kadar kadının, sağlıksız koşullarda çocuk aldırdığı için yaşamını yitirmekte olduğunu, doğumların 1/3’ünden fazlasının istemeden gerçekleştiğini, her yıl 1 milyon kişinin cinsel yolla bulaşan hastalıklar ve üreme organ iltihabı sonucu ölmekte olduğunu biliyoruz. Kadın sporcularında başta menstruasyon (regli) düzensizlikleri olmak üzere, ilk adet görme yaşında gecikme, dismenore (ağrılı adet görme), Premenstrual Sendrom (adet öncesi gerginlik), menstruasyon sorunlarına bağlı infertilite (kısırlık) gibi sorunları sıklıkla yaşadıklarını biliyoruz. Ayrıca “kadın sporcu triadı” olarak bilinen, yeme bozukluğu, osteoporoz (kemik erimesi) ve amenore (adet görmeme) ile karakterize klinik bir tablonun kadın sporcuların sağlığını ve performansını etkileyen, geri dönüşümsüz kemik kayıpları nedeniyle ölme kadar yol açan ciddi bir durum olduğunu biliyoruz.

Kadın sporcuların menstruasyon (regli) döneminde performansları olumsuz etkilenir mi?

Bu konuda maalesef ki az sayıda bilimsel çalışma yapılmıştır. Kesin bir yargıya varmak için, elimizde güçlü bilimsel dayanaklar yoktur. Yapılan çalışmalarda, performansın en düşük olduğu dönemin kadınların yumurtlama dönemi ve menstruasyondan (adetten) önceki dönem olduğunu bildiren çalışmalar bulunmaktadır. Bu durumu yumurtlama döneminde ani hormonal değişimlerle; menstruasyondan hemen önceki dönemde ise “Premenstrual Sendrom” dediğimiz “adet öncesi gerginlik sendromu” ile açıklamak mümkündür. Premenstrual sendrom; kadınlarda regliden 7-10 gün önce bazı duygusal, davranışsal ve somatik semptomların görüldüğü ve bu semptomların menstruasyonun (regli kanamasının) başlangıcıyla sona erdiği klinik tablodur. Sıklıkla yaşanan şikayetler halsizlik, gerginlik, baş ağrısı, göğüslerde hassasiyet, ödem, mide bulantısı, uykusuzluk, konsantrasyon güçlüğü, kavgaya eğilim, ağlama nöbetleri, iştahta artma/azalma, tatlı ya da tuzlu yiyeceklere düşkünlüktür. Bu şikayetler kişiden kişiye değişebildiği gibi, aynı kişi için her bir menstrual siklusta bile farklılık gösterebilir.

En yüksek performansın ise menstruasyondan hemen sonraki dönem olduğu bildirilmektedir. Ancak kendi performanslarını bizzat kendilerinin değerlendirdiği çalışma sonuçlarına göre, kadın sporcular menstruasyon dönemlerinde performanslarının olumsuz yönde etkilendiğini bildirmişlerdir. Bu durumun aslında öznel bir değerlendirme olduğunu ve psikolojik olduğunu, oysaki nesnel olarak performansın menstruasyon döneminde, adet öncesi dönemden çok dahi iyi olduğunu savunan görüşler bulunmaktadır. Maalesef ki, günümüze kadar yapılan çalışmalarla elde edilmiş veriler birbiriyle çelişmektedir. Performansın menstrual siklusun hiçbir döneminde etkilenmediğini gösteren, hatta sıra dışı performans veya dünya rekorlarının, menstrual siklusun her fazında alınmış olduğu belirten çalışmalar da bulunmaktadır.

Premenstrual şikayetler yaşayan kadın sporcuların neler yapması gerekir?

Bu olumsuz belirtilerin hemen hepsi vücutta gelişen ödemle ilgilidir. Bu nedenle öncelikle ödemi önlemeye yönelik tedbirler almak gerekir. Bu durumun kafeinden (çikolata, kahve, kola) uzak durarak, özellikle adetten önceki 7-10. günlerde beslenme şeklimize dikkat ederek, basit diyetsel önlemler alarak üstesinden gelmek mümkündür.

Premenstrual Sendrom (adet öncesi gerginlik) yakınmalarını azaltmak için önerilen diyet değişikliklerini şöyle sıralayabiliriz:

• Bol su içmek (maksimum 2,5-3 litre)

• Kafein ve sodyumdan fakir diyet

• Doğal diüretikleri, vitaminleri içeren dengeli diyet

• Yağ miktarını azaltmak

• Rafine şeker, tuz, kırmızı et, süt ürünleri ve çikolata tüketimini sınırlamak

• Demir, magnezyum, bakır, kalsiyum ve çinko alımını arttırmak

• B kompleks vitamin alımını arttırmak

• Sigara, alkol tüketimini sınırlandırmak

• Ödem azaltıcı besinleri bol miktarlarda tüketmek (Tarçın ve karanfille yapılmış çay, yeşil yapraklı besinler, maydanoz, kiraz sapı, kabuklu armut)

Ayrıca şikâyetlerin artmış stres düzeyiyle de ilişkili olduğunu biliyoruz. Bunun için stresi kontrol altına alma, derin solunum ve gevşeme tekniklerini uygulama, düzenli ve yeterli uyku bu dönemde şikâyetleri azaltmak için alınabilecek diğer önlemler arasında sayılabilir.

Sizce Türkiye’de kadın sporcuların en önemli üreme sağlığı sorunu nedir?

Burada üzerinde önemle durulması gereken konu, kadın sporcuların üreme sağlığı konusundaki yanlış tutumları, bilgi eksiklikleridir. Mesela Süreyya Ayhan örneğinden yola çıkarsak, milli atletimizin menstruasyon takvimini ayarlamada herhangi bir profesyonel yardım almadığını görmekteyiz. Milli sporcumuz bu konuda desteklenmemiş olduğunu görmekteyiz. Bu sadece bir örnek. Aslında bu, ulusal düzeydeki spor politikası eksikliğimiz. Şunu biliyoruz ki; kadın sporcularımız bu konuda yalnız bırakılıyor ve kendi geliştirdikleri yöntemleri uygulamak zorunda kalıyorlar. Adet kanamalarını geciktirmek için, bilinçsizce ve doktor kontrolünde olmadan doğum kontrol hapı aldıklarını biliyoruz. Sporcularımızın bilinçsizce ve kontrolsüzce yaptıkları bu uygulama pek çok sağlık sorununu da beraberinde getirmektedir. Burada aslında dikkati çekmek istediğim nokta, sporcularımızın konuya yaklaşım biçimlerindeki bilinçsizliktir. Burada aslında bir farkında olmayış ve eğitim eksikliği söz konusudur. Tabi eğitim eksiğini gidermek aslında federasyonların görevidir. Kadın sporcularımız performanslarını arttırma konusunda bir eğitim programından geçmedikleri için, kendilerince geliştirdikleri yöntemleri kullanmaktadırlar. Federasyonların tüm kadın sporcuları, üreme sağlığı konusunda bilinçlendirmeleri, performanslarını yükseltmeye yönelik doğru tutum geliştirmelerini sağlamaları gerekmektedir.

Konuyla ilgili yöneticilere önerileriniz var mı?

Öncelikli olarak, ulusal düzeyde kadın sporcuların üreme sağlığını önemseyen politikalar geliştirmemiz gerekir. Ekip anlayışı içerisinde, kadın-doğum hekimlerinin, üreme sağlığı hemşirelerinin, psikologların, fizyoterapistlerin ve diyetisyenlerin yer aldığı multi-disipliner bir yaklaşımla kadın sporcuların bugüne kadar ihmal edilmiş üreme sağlıklarıyla ilgili ihtiyaçlarının belirlenmesi, uygulamaya yönelik acil eylem planlarının yapılması gerekmektedir. Federasyonların kadın sporcuların üreme sağlığı konusuna daha fazla eğilmeleri, sporcularımızın sağlığını koruma, sürdürmeye ve geliştirmeye yönelik sporcu sağlık merkezlerinin yaygınlaştırılması ve spor hekimliği ile sıkı bir işbirliği içine girmesi gerekmektedir. Kadın sporcuların üreme sağlıklarıyla ilgili mevcut durumu gösteren net bilgilere ulaşmak için, üreme sağlığıyla ilgili araştırmacıları desteklemeleri, sporcuları, sporcu ailelerini ve antrenörleri bilinçlendirmeye yönelik eğitim programları düzenlemelerini önermekteyim.

Haberin Tamamı İçin:

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Başlıklar

AydınÇikolataDiyetİstanbulKırmızı Etçayşekertatlı
Görüş Bildir