İçilen Sigaranın Ne Kadarı Kaçak?

 > -

İçilen Sigaranın Ne Kadarı Kaçak?

İçilen Sigaranın Ne Kadarı Kaçak?

Türkiye tam bir kaçak sigara cenneti. Hemen hemen bütün sınır noktalarından ülkeye kaçak sigara giriyor. Zaman Pazar’ın ulaştığı resmi raporlara göre 2009 yılında 21 milyon paket sigara yakalanırken 2012’nin sadece ilk sekiz ayında ise 160 milyon paket sigara ülkeye sokulmak istenmiş.

Bir de yakalanmayıp Türkiye’yi karış karış dolaşan sigaralar var ki onlara ulaşmak bakkaldan almaktan daha kolay. Zaman Pazar muhabiri Bünyamin Köseli, kaçak sigara toptancılarının olduğu yerlere gitti, seyyar satıcılık yapmak için karton karton sigara aldı. Ve hiç bir müdahaleyle karşılaşmadan sokaklarda sattı.

Kaçak sigarayı almak da satmak da çok kolay!

Türkiye, adeta kaçak sigara tacirlerinin merkez üssü haline geldi. Emniyet birimlerinin verilerine göre son dört yılda yakalanan kaçak sigara miktarı tam 10 kat artarak yıllık neredeyse 200 milyon paket seviyesine ulaştı. 2009 yılında toplam tüketilen sigaranın yüzde 5'i kaçakken bu rakam geçtiğimiz yıl yüzde 17'ye yükseldi. Peki, kolluk birimlerinin tüm çabalarına rağmen neden kaçak sigara tüketimi her geçen gün artıyor? Bu sorunun en can alıcı cevaplarından biri de şu: “Kaçak sigarayı toptan fiyatına alıp tezgâhta satmak çok kolay.” Durumun vahametini gözler önüne sermek için İstanbul'daki iki farklı noktadan toptan fiyatına kaçak sigara alarak cadde üzerine tezgah kurduk, satış yaptık.

Kaçak sigara almak için Küçükçekme-ce'deki Kanarya tren istasyonunun karşısında bulunan iş merkezinin yolunu tuttum. İş merkezine yaklaştıkça tedirginliğim de arttı çünkü kaçak sigara satan dükkân sahiplerinden hiçbirini tanımıyordum. Referansım olmadığı için benden şüphelenip sigara satmayabilirlerdi. İş merkezinin kapısından içeri adım attıktan sonra birkaç dükkâna girip sigaraların karton fiyatlarını sordum. Görünürde hiçbir dükkanda sigara yoktu. Vitrinlerde kaçak çay ve kuruyemiş torbaları vardı. Son girdiğim dükkanın sigara fiyatları bir hayli uygundu. Biraz pazarlık yaptıktan sonra 2 farklı markaya ait 3 karton sigara istedim. Dükkan sahibi genç, “Keşke biraz fazla alsan daha çok indirim yapardım.” dedikten sonra arka taraftaki gizli bölmesinden iki karton, tezgahın altından ise bir karton sigara çıkarıp hızlıca siyah poşete koydu. Çıkarken, arkamdan, “Abi, bizde çok çeşit var. Her zaman bekleriz. Eğer 50 kartondan fazla alırsan gece evine teslim ederiz.” demeyi de ihmal etmedi. Küçükçekmece'den ayrıldıktan sonra birkaç karton daha sigara almak için Tahtakale'ye gittim. Çarşı içinde tütün satan birine kaçak sigara aradığımı söyledim. Birkaç metre ileride ayakta bekleyen iki kişiyi göstererek, “Onlar sana yardımcı olur.” dedi. İçlerinden daha yaşlı olanının yanına yaklaşıp 3 karton sigara istedim. Genç olan, siparişleri getirmek için gözden kayboldu. Bu arada biraz pazarlık yapmaya çalıştım ama işe yaramadı. Kaçakçı, indirim yapmamak için, “Birader bu mal peynir ekmek gibi satılıyor!” dedi. Şansımı biraz daha zorlayıp, “Sigaraları koyduğunuz depo buraya yakın mı?” diye sordum. Satıcı, bu soruyu kulak ardı etti, cevaplamadı. 5 dakika sonra siyah poşet içerisinde sigaralar geldi. Tekel fiyatı 7,75 TL olan yabancı bir markaya ait sigarayı 4 TL'den alıp yanlarından ayrıldım.

Karton kutudan tezgah

Kaçak sigaraları yanıma alıp sabahın erken saatlerinde tezgah kurmak için münasip bir yer aradım. Yenibosna'da çok sayıda kaçak sigara satan tablacı vardı. Tablacılar, yakalanmamak için ilginç bir yöntem geliştirmiş. Tezgahlarını kaldırımın üzerine koyup 8-10 metre uzakta bekliyorlar. Müşteri gelirse hızlıca tezgahın yanına geliyor, satış yaptıktan sonra tekrar eski yerlerine dönüyorlar. Kaçak sigara satanlar, ‘zula' diye tabir ettikleri sigaraları tezgah kurdukları bölgeye yakın bir yerde muhafaza ediyor. Eğer polis gelirse sadece tezgahtaki sigaralara el konuluyor, zula güvende kalıyor. Benimkisi acemilik olacak ki aldığım bütün sigaraları yanıma alıp kurduğum tezgahın başına oturdum! İlk müşterim arabasıyla durup içtiği sigara markasını söyleyerek, “Müdür bana bir paket versene!” dedi. 3 TL alıp sigarasını verdim, 75 kuruş kâr elde ettim. Her halinden öğrenci olduğu belli olan genç bir kız geldi daha sonra. İçtiği sigarayı eliyle göstererek fiyatını sordu. “5 TL” deyince sanırım biraz pahalı buldu ve arkasını dönüp gitti. Bir ara atkı ve bere satan bir tezgahtar yanıma geldi, “Oğlum burada sigara satma. Satıyorsan da kendini bu kadar belli etme. Polisler alır götürür seni.” dedi.

Sabit müşterilerim olmadığı için burada öğleye kadar ancak 7-8 paket sigara satabildim. Öğle yemeğinden sonra yer değiştirip Yenibosna'daki bir okulun yanına tezgah açtım. Burası tam cadde üzeri olduğu için sigara satışları daha iyiydi. Yaşlı annesinin koluna girip yürüyen genç bir kadın tezgaha yanaşıp iki paket sigara istedi. Fiyatının 3 TL olduğunu söyleyince yüzü ekşidi, “Her zaman 2,5 TL'ye alıyorum.” dedi. İtiraz etmeden sigaralarını verdim. Okul yanında tezgah açtığım için öğrenciler de sigara aldı ama çoğu sadece fiyat sormakla yetindi. Yan tarafımdaki bakkal, sigara satmamdan rahatsız olmuştu. Bir ara göz göze geldik. Beni polise ihbar edeceğini düşündüm ama beklenen olmadı. Şansım yaver gitmişti. Akşama kadar kimseciklere yakalanmadan kaçak sigara satmaya devam ettim.

Sigaranın Türkiye’ye varış öyküsü

Türkiye'de yakalanan kaçak sigaranın yüzde 40'ı Bulgaristan'daki bir fabrikada üretiliyor. Geçmişte devlete ait olan bu fabrika, bir Rus firma tarafından satın alınmış. Firma, ihracat yaptığı ülkelerdeki satış rakamlarını denetlemediği için kaçağa sebebiyet veriyor. Mesela yıllık 50 milyonluk tüketime sahip bir ülke, Bulgar firmadan 200 milyon paket sigara ithal edebiliyor. Aradaki 150 milyonluk fark, üçüncü bir ülkeye kaçak yollarla sokuluyor. Romanya, Ukrayna, Polonya, Fransa, Almanya ve İsviçre'deki bazı fabrikalar da üretim kotalarını aşarak Uluslararası Tütün Kontrolü Çerçeve Antlaşması'na uymuyor. Bulgaristan, Romanya ve Ukrayna, markasına göre sigara paketini 20-30-40 kuruştan Gürcistan, Suriye, Irak, İran, Ürdün ve Ermenistan'a ihraç ediyor. Güvenlik birimlerinin 2012 yılına ait hazırladığı raporlara göre kaçak sigaranın çok büyük kısmı Ağrı, Van, Hakkâri ve Şırnak illerinden giriş yapıyor. Kaçak sigaralar daha sonra Erzurum, Erzincan, Bitlis, Muş, Bingöl, Siirt, Batman, Diyarbakır, Elazığ, Malatya ve Mardin üzerinden Batı illerine gönderiliyor. Kaçakçılar, son yıllarda Adana, Antalya, Mersin, Trabzon, Sinop ve Samsun gibi sahil illerine motorlu teknelerle kaçak sigara sevkiyatı yapıp iç piyasaya sürüyor. Yurda sokulan sigaralar İstanbul, Ankara, İzmir ve Bursa gibi büyükşehirlere ulaştırılmak için her yol deneniyor. Kamyonları saman balyalarıyla kamufle ediyor, hatta kaçak sigara taşımak için ambulans bile kiralıyorlar. Kargo ve otobüs firmaları ile ortaklaşa çalışıyorlar. İstanbul'da yaşayan Doğulu bazı vatandaşlar, tatil dönüşü yanlarında 40-50 karton sigara getirip tablacılara satıyor. Böylece yol masraflarını çıkarmış oluyorlar.

İstanbul'da faaliyet gösteren rakip sigara kaçakçıları, birbirlerini polise ihbar ediyor. Büyük çapta sigara sevkiyatı ihbarını alan polis, teyakkuza geçiyor. Bu esnada ihbarı yapan kaçakçı, başka bir güzergâhtan İstanbul'a çok miktarda sigara sokuyor. Kaçak sigaralar Ümraniye, Kartal, Gaziosmanpaşa, Bayrampaşa ve Zeytinburnu'ndaki depolara gece geç saatlerde indiriliyor. Buradan da küçük arabalarla satış yapılan yazıhanelere dağıtılıyor. Parti, İstanbul'a ulaştığı anda fiyat neredeyse yüzde yüz artıyor. Kaçak sigara satılan dükkânlarda paket fiyatı markasına göre, 2 ile 3,5 TL arasında değişiyor. Kaçak sigaranın fiyatı borsa gibi her gün değişiklik gösteriyor. İstanbul'da 2-3 bin tablacı olduğu tahmin ediliyor. Eğer Ağrı, Şırnak ve Hakkâri gibi Doğu illerinden kaçak sigara siparişi vermek istiyorsanız önce bu illere gidip kaçakçılarla tanışmanız gerekiyor. Karşılıklı güven sağlandıktan sonra banka hesaplarına alacağınız malın yarı fiyatını yatırıyorsunuz. Geri kalan para sigaralar teslim alındıktan sonra ödeniyor. Sevkiyat sırasında herhangi ters giden bir durum olursa zarar paylaşılıyor.

Depolarda yer kalmadı!

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, her yıl sınır kapılarında milyonlarca paket kaçak sigara yakalıyor. Geçtiğimiz yıl en fazla kaçak sigara 2,5 milyon paketle Haydarpaşa Limanı’nda ele geçirilmiş. En az kaçak sigara ise 140 paketle Suriye sınırındaki Akçakale’den içeri sokulmak istenmiş. Doğu ve Güneydoğu’daki sınır kapılarında yolcular 3 kartonla sınırlandırılan muafiyet limitini aşmaya teşebbüs ediyor. En çok adli vaka Habur ve Sarp kapılarında meydana geliyor. Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü’ne bağlı ekipler, kaçak sigarayla mücadele etmek için yeni teknikler geliştirmiş. Bütün gümrük noktalarına, kamyonların taşıdıkları yükü kontrol edebilen x-ray cihazları yerleştirmiş. Ekipler, şüphelendikleri kamyonlara araç takip sistemi takarak şoförü iç gümrük noktasına kadar takip ediyor. Özellikle İran plakalı TIR’lar didik didik aranıyor. Tütün kokusuna hassas 14 köpek, bu noktalarda görev yapıyor. Ayrıca sınır kapılarında görevlendirilmek üzere bine yakın yeni personel alınmış. Ancak yakalanan kaçak sigaralar, bakanlığın başına bela olmuş çünkü neredeyse bütün depolar kaçak sigaralarla dolmuş. Şimdi yetkililer, Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu’nda birtakım değişiklikler yaparak ele geçirilen kaçak sigaraların anında imha edilmesinin yollarını arıyor.

Devletin kaybı yıllık 4 milyar TL

Batı’da en fazla İngiltere, Fransa, Yunanistan, İtalya ve İspanya’nın kaçak sigara ile başı dertte. 2012 yılında, Avrupa genelinde 225 milyon paket kaçak sigara yakalanmış. Ekonomik kriz ile birlikte artan vergilerin önümüzdeki yıllarda kıta genelinde kaçak sigara kullanımını artıracağı öngörülüyor. Geçtiğimiz yılın ilk sekiz ayında kolluk kuvvetleri ile Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü’nün Türkiye’de düzenlediği operasyonlar sonrasında 160 milyon paket kaçak sigara yakalanmış. Rakamlar, Türkiye’deki kaçakçılığın korkunç bir seviyeye ulaşarak bütün Avrupa ülkelerinin toplamına yaklaştığını gösteriyor. 2010 yılının Şubat ayında yapılan ÖTV zamları sonrasında ülkemizde yakalanan kaçak sigara sayısında muazzam bir artış yaşandı. 2009 yılında toplam 21 milyon 717 bin 283 paket sigara ele geçiren güvenlik birimleri, bir yıl sonrasında bu rakamın tam 4 katına ulaştı. Peki, yakalanamayan oran ne kadar? Tütün Sanayicileri Derneği’nin yabancı bir şirkete yaptırdığı araştırmaya göre 2010 yılından önce kaçak sigara, toplam tüketimin yüzde 5’ine tekabül ediyordu. Uzmanlara göre zamlarla birlikte psikolojik bir kırılma yaşandı. Aynı araştırma şirketi, 2012 yılı için kaçak sigara tüketiminin yüzde 17’lere tırmandığını tespit etmiş. Bu da yıllık neredeyse 4 milyar TL’lik bir vergi kaybına neden oluyor.

PKK, pastadan ne kadar pay alıyor?

PKK, uyuşturucu ticaretinden sonra en çok geliri kaçak sigaradan elde ediyor. Örgütün kontrol ettiği noktalarından geçebilmek için taşınan yükün yüzde 10’u civarında bir haraç ödeniyor. Van Başkale, Şırnak Uludere ve Ağrı Doğubayazıt ilçelerinde sınır boyu kaçakçılığı yoğun olarak yapılıyor. Uludere’de kaçakçılık yapan S.E, bir katırın tek seferde 200 karton sigara getirebildiğini söylüyor. Sınırdan içeri sokulan sigaralar köylere gelen komisyoncular tarafından satın alınıyor. PKK, kaçak sigaraların büyük şehirlere sevkiyatında direkt rol almıyor ancak örgüte yakın bazı kaçakçılar teröre maddi destek sağlıyor. Kaçakçılıklar arasında örgütle hiçbir bağlantısı olmayan münferit kişiler de var ancak PKK bu şahısları tehdit edip vergi adı altında para alıyor. Örgütün kaçak sigaradan yıllık 250 milyon Euro civarında sıcak para elde ettiği tahmin ediliyor.

Kaçağı bitirmek mümkün mü?

“Kaçak sigaranın kökünü tamamen kurutmak mümkün mü?” sorusuna ‘evet’ demek için fazla iyimser olmak gerekiyor. Emniyet yetkilileri, neredeyse bütün enerjisini büyük çaptaki kaçak sigara partilerini yakalamak için harcıyor. Mali Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüklerine bağlı ekipler büyükşehirlerdeki kaçak sigara depolarına operasyonlar düzenliyor. Ancak caddelerde kaçak sigara satan tablacıların önüne geçilemiyor. Bazı bakkallar tezgâh altında kaçak sigara bulunduruyor. İsminin yazılmasını istemeyen bir güvenlik yetkilisine göre büyük kaçak sigara partilerini yakalamak kadar tablacıların satış yapmasını engelleyebilmek de önemli. Çünkü kaçak sigara müşteriye ulaştıkça çark dönmeye devam ediyor. İstanbul genelinde 3 ile 4 bin arasında kaçak sigara tablacısının satış yaptığı tahmin ediliyor. Doğu illerinde ise kaçak sigara satmak neredeyse normal karşılanıyor. Polisler, ilk defa gördüğü tablacıları genelde uyarma yoluna gidiyor. Tablacı, eğer ısrarla sigara satmaya devam ederse bu kez yakalanıp karakola götürülüyor, hakkında işlem yapılıyor. Kaçak sigara satan ya da sevkiyatını yapanlara 5 bin TL’ye kadar para cezası kesiliyor. Bu parayı ödemeyenler ise hapis yatıyor. Cezalar caydırıcı olmadığı için tablacılar satış yapmaya devam ediyor. Uyuşturucu şebekeleri bile kârlılık oranı yüksek olduğu için kaçak sigara işine yöneliyor. 38 yaşındaki S.C., kaçak sigara satmayı polislerin uyarıları sonrasında bırakarak asıl mesleği olan kaynakçılığa geri dönmüş. S.C.’ye göre sokakta kaçak sigara satabilmek polis nöbetlerine göre değişiyor. Bazı polisler tablacılara göz açtırmazken bazıları ise maalesef görmezden geliyor.

“Aylık 3 bin TL kazandığım için kolayca risk alıyorum”

20 yaşındaki M.Ö., Bahçelievler'deki bir cadde üzerinde 1,5 yıldır kaçak sigara satıyor. Sigaralarını, cep telefonu tezgâhına benzer bir tahta kutuya yerleştirmiş. Yoldan geçen polisler bu yüzden ondan şüphelenmiyor. Aslında M.Ö., pasta ustası ancak daha fazla para kazanabilmek için bu işe girmiş çünkü kısa bir süre sonra evlenmeyi planlıyor. Düğünden sonra eski mesleğine geri dönecek. Günlük neredeyse 100 paket kaçak sigara satarak 80-90 TL kâr elde eden M.Ö., “Aylık 3 bin TL kazanıyorum. Böylesine bir kazanç risk almaya değer.” diyor. 50'ye yakın sabit müşterisi olduğunu, bu rakamın deneyimli tablacılarda 150'ye kadar çıktığını ifade ediyor. Tezgahta kaçak sigaranın fiyatı markasına göre 2,5 ile 6,5 TL arasında değişiyor. Bugüne kadar iki kez polislere yakalanarak uyarı alan M.Ö., sigara satmaktan vazgeçmemiş. Tedirgin bir ses tonuyla, “Bir daha yakalanırsam yer değiştirip sigara satmaya devam edeceğim.” diyor.

Haberin Tamamı İçin:

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Başlıklar

AdanaAlmanyaAnkaraAntalyaBingölBitlisBorsaBursaDiyarbakırErzurumFransaHakkariİngiltereIrakİranİspanyaİstanbulİsviçreİtalyaİzmirMalatyaMardinMersinMuşPolisRomanyaSamsunŞırnakSuriyeUkraynaUyuşturucuVanYunanistançaycep telefonupastatatilvergi
Görüş Bildir