CIA, 1953 İran Darbesini Organize Ettiğini Kabul Etti!

 > -
2 dakikada okuyabilirsiniz

CIA, 1953 İran Darbesini Organize Ettiğini Kabul Etti!

CIA, 1953 İran Darbesini Organize Ettiğini Kabul Etti!

Amerikan Ulusal Güvenlik Arşivi, İran Başbakanı Muhammed Musaddık'ın bir askeri darbeyle devrilmesinin 60. yıl dönümünde Amerikan Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA)'in söz konusu darbede sorumluluğunu kanıtlayan belgeleri yayınladı.

Musaddık'ı deviren 1953 darbesinde İngiltere'nin ve ABD'nin sorumluluğu yaygın bir kanaat olarak biliniyor ancak konu yine de tartışmalı olmanın ötesine geçemiyordu.

Ortaya çıkan yeni belgeler 1953 İran darbesinin başından sonuna kadar planlı bir CIA darbesi olduğunu kanıtladı. Musaddık, göreve gelmesinin ardından İran petrollerini millileştirmişti.

AYDOĞAN VATANDAŞ -NEW YORK HABERLER Dünya

Haberin Tamamı İçin:

CIA'den 60 Yıl Sonra Gelen İtiraf

CIA'den 60 Yıl Sonra Gelen İtiraf

CIA, 60 yıl önce İran'da düzenlenen ve dönemin başbakanı Muhammed Musaddık'ın devrilmesi ile sonuçlanan darbedeki sorumluluğunu sonunda resmen kabul etti.

Ulusal Güvenlik Arşivi'nin internet sitesinde Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası çerçevesinde yayımlanan belgeler, "Musaddık ve liderliğini yaptığı Ulusal Cephe Partisi hükümetinin devrilmesine yol açan askeri darbeABD dış politikası çerçevesinde Amerikan Merkezi Haberalma Örgütü (CIA) emriyle düzenlendiğini" resmen ortaya koyuyor.

Belgede "İran'ı Sovyet saldırısına açık bırakmanın ABD'yi TPAJAX'ı planlamak ve uygulamak zorunda bıraktı" ifadesi yer alıyor. CIA, hemen her aşamasında yerel işbirlikçilerin rol aldığı hükümeti devirme komplosu için TPAJAX kod adını kullanıyordu. Komplo, Musaddık'ı devirmek için propaganda yapmak, Şah Rıza Pehlevi'yi işbirliği yapmaya ikna etmek, milletvekillerine rüşvet vermek, güvenlik güçlerini organize etmek ve gösteriler düzenlemek gibi çeşitli aşamalardan oluşuyordu.

İlk girişimleri başarısız olan komplocular, 19 Ağustos 1953'teki ikinci denemelerinde amaçlarına ulaşmıştı.

Daha önce operasyona katılan Amerikan ve İngiliz ajanlarının konuyla ilgili kitaplar yazmasına, iki Amerikan başkanının (Bill Clinton ve Barack Obama) da ABD'nin darbedeki rolünü kamuoyu önünde kabul etmesine karşın, CIA resmi bir açıklama yapmamıştı.

CIA'de çalışan bir tarihçi tarafından konuyla ilgili 1970'lerin ortalarında hazırlanan kurum içi rapor, 1981'de yayımlanmış ancak büyük bir kısmı gizli tutulmuştu. Raporun gizli tutulan kısımları arasında darbeyi anlatan "Gizli Eylem" başlıklı 3. Bölüm de yer alıyordu.

Yayımlanan belgeler arasında Şah Rıza Pehlevi'nin ABD'nin isteğiyle General Fazlullah Zahedi'yi başbakan atadığı ferman da bulunuyor.

İran, 19 Ağustos 1953'te tarihinin önemli dönüm noktalarından birini yaşamıştı. Ülkede Amerikan karşıtlığının büyük bir hızla yayılmasına neden olan darbe, 1979'da Şah Pehlevi rejiminin yıkılmasına ve aynı yıl Tahran'daki Amerikan Büyükelçiliğinin işgal edilmesine yol açmıştı.

Haberin Tamamı İçin:

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Başlıklar

Amerika Birleşik DevletleriBarack ObamaBaşbakanDarbeİngiltereİranRüşvet
Görüş Bildir