Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Abdülhamit'e Petrol Haritaları Hazırlayan Ermeni

-
1 dakikada okuyabilirsiniz

Abdülhamit'e Petrol Haritaları Hazırlayan Ermeni

Abdülhamit'e Petrol Haritaları Hazırlayan Ermeni

Osmanlı İmparatorluğu döneminde Irak'taki petrolle ilgili ilk çalışmayı yapan bir İstanbul Ermenisi olan Calouste Sarkis Gülbenkyan'dır. Babasının Kapalıçarşı'da bir dükkanı vardı ve Bakü'den gazyağı ticareti yapardı.

Sarkis Gülbenkyan Londra'da jeoloji mühendisliği okudu, petrol üzerine çalıştı. Geri döndüğünde Sultan Abdülhamit'in talebi üzerine araştırmalar yaptı ve kendisine Mezopotamya'da petrol bulunduğunu belirten bir rapor sundu. Abdülhamit de 1904'ten sonra oralardan topraklar satın aldı kişisel mülk olarak.

Sonra Sarkis Gülbenkyan Türk Milli Bankası'nı kurdu ve 1912'de kurulan Türk Petrol Şirketi (Turkish Petroleum Company) 'nin yüzde 50 ortağı oldu. Türk Petrol Şirketi ve Deutsche Bank'la işbirliği yapıyor ve Mezopotamya'da faliyette bulunmak üzere çeşitli şirketler kuruyordu. Ancak birinci dünya savaşında Almanlar kaybettiği için Deutsche Bank'ın hisseleri Fransız bir şirkete gidiyor. Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu'nun parçalanmasının ardından İngilizlerle yapılan görüşmeleri de Gülbenkyan yürüttü.

1926 yılında Musul petrolleri paylaşımına girişilince Gülbenkyan'ın Türk Petrol Şirketi Irak şirketi oldu ve kendi hissesiyle kendisine petrol payı olarak yüzde 5 verildi. Bu nedenle kendisine 'Meşhur yüzde 5' denildi. Geri kalan yüzde 95, dört büyük ülkenin İngiltere, Fransa, Hollanda ve Amerika arasında yüzde 23.75 oranında paylaşıldı.

Bu yüzde 5 ile sanat ve eski eserler koleksiyonculuğu yapan Gülbenkyan,

Türkiye'de yatırımlar yapmak; kültür merkezi ve kütüphane kurmak istediğini

söyler. Fakat Osmanlı'nın devamındaki Türkiye Cumhuriyeti'nin Irak'ta petrol

paylaşım sürecinin dışında kalmasında rolü olduğu düşünüldüğü için buna izin

verilmedi. Gülbenkyan Vakfı Lizbon'da kuruldu.

Haberin Tamamı İçin:

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!
YORUMLAR İÇİN TIKLAYINIZ

Başlıklar

FransaİngiltereIrakİstanbulKapalıçarşıLizbon
Görüş Bildir