Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Bencilliğin Ruhumuzda mı Yoksa Genlerimizde mi Olduğuna Dair 12 Maddede Analiz

 > -
7 dakikada okuyabilirsiniz

Antik çağlardan beri dini, felsefi, psikolojik, ekonomik ve biyolojik açıdan çeşitli sorgulamalar yapılmış ve bencillik, ben’in önemi, bencil olmamak konularında çeşitli görüşler dile getirilmiştir.

1. Bencillik Nedir?

Bencillik, bir kişinin sadece kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmesidir. Bu durum kişinin kendi çıkarlarının ne olduğunu düşünmesini ve buna uygun hedefleri bulmasını gerektirir. Kişinin bu eylemlere bu bakış açısıyla bakmaması durumunda, kendi çıkarlarını düşünmediğini anlayabiliriz. Bencillik daima ve sadece ben ideolojisi olarak kabul edilmelidir.

Türk Dil Kurumu sözlüğünde bencillik (özseverlik-egoizm); ben düşkünlüğü, başkalarını göz önüne almadan yalnız kendini, kendi çıkarını düşünme, kendi ben’ini ve çıkarını yaşamın mutlak ilkesi yapan anlayış ve bireyin etkinliklerini yalnızca kendi kişisel çıkarına yönelmesi, başkalarının ya da toplumun hak ve çıkarlarını bilmezlikten gelmesi tutumu şeklinde tanımlanmaktadır.

2. Bencillik 3 Ana Başlık Altında Karşımıza Çıkar

Etiksel:  Bir insanın uzun vadede en yararına olan şey ne ise onu yapmasıdır (ve mutlaka ve mutlaka, sadece yapmasıdır)

Psikolojik:  İnsanların tüm hareketleri/fiilleri, bencil arzular tarafından motive edilir, harekete geçirilir; insanların hareketlerinin nihai sürücüsü, kişinin menfaatidir. 

Rasyonel: İnsanların kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmesinin rasyonel olduğunu savunur

3. Neden İnsan İnsanın Kurdudur?

Thomas Hobbes'a göre insan, doğası itibariyle bencil, güvensiz ve korkak bir varlıktır, bu nedenle meşhur “İnsan insanın kurdudur" (homo homini lupus) sözünü ortaya atmıştır.

Thomas Hobbes'un (1588-1679) ahlâk felsefesinin temelini oluşturan bu düşüncesinde, insanın bencilliği temel alınmıştır. Hobbes’a göre, insan aslında toplumsal bir varlık değildir. Doğası gereği bencildir. Kendini koruma içgüdüsü onun ana eğilimidir. 

Bunun içinde kendi çıkarını korumak için eylemde bulunur. Doğa nimetlerinden elinden geldiği kadar kendisi için yararlanmak ister. Bu da başka insanlarla çatışmasına neden olur. Ve herkesin herkesle olan savaşı başlar. Bu savaşın kökeninde kendini koruma ve devamlılığını sağlama güdüsü doğal olarak bulunur

4. Rousseau, Freud ve Richard Dawkins

Hobbes’tan sonra gelen Rousseau ise mülkiyet kavramını ele alır ve şunları der: “Bir toprak parçasının etrafını çevirerek “burası benimdir” diye düşünen ve insanları kendisine inanacak kadar saf bulan ilk insan, medeni toplumun baş kurucusuydu."

Bencillik, psikolojik açıdan tekbenciliğe kadar varan, psikiyatrinin ilgi alanına dahi girebilen bazı “ego” sorunlarında incelenir. Bu alanda Freud sayesinde popüler kültüre giren ego(benlik), id(ilkel benlik), süper ego(toplumsal benlik) gibi kavramlar kullanılır. Ekonomik olarak Marx gibi filozoflarca incelenmiş, kapitalizmin baskın özelliklerinden biri olarak tasvir edilmiştir. 

İnsanların bencil olduğunu ancak doğal olarak değil çevreye bağlı bir bencillik yaşadıklarını söyler. Bencillik sözcüğünün biyolojide kullanımı da ilgi çekicidir. Richard Dawkins’in “Bencil Gen” kitabıyla meşhur olan kullanım Darwin’den beri biyolojik süreçlerdeki benmerkezciliğe atıf yapar.

5. Farklı Bir Bakış: Bencillik Genlerimizde mi Var?

"Bencil Gen TeorisiRichard Dawkins tarafından 1976 yılında kaleme alınan "Gen Bencildir" adlı kitapta ortaya atılmıştır. Bu teoriye göre, bir organizma dahilindeki genlerin tek amacı, mümkün olduğunca fazla sayıda çoğalmak; yani kendisini kopyalamaktır. 

Bu amaçla, organizmanın yararına ya da zararına olmasından bağımsız olarak, genler sürekli olarak çoğalmayı hedefler. Bunun arkasında yatan emel, genlerin, bireyin "inclusive fitness" (dahili fit olma) durumlarını korumalalarıdır.

Bu teoriye göre, organizmalar arasında ortama en çok adapte olanın seçilmesiyle ilgili olan Doğal Seçilim, hiçbir zaman genlerin kendilerini kopyalama konusundaki seçilime baskın gelemez. Yani genler, organizmadan da önemlidirler. Bu yüzden Dawkins onları "bencil" olarak tanımlamıştır.

6. Doğal Seçilim (Güçlü Olanın Hayatta Kalması)

Bencilliğin biyolojik boyutu, hayvanlarda doğal bir kavram olarak karşımıza çıkar. Beslenme, üreme ve barınma, doğada yaşayan “hayvan” için hayatta kalma savaşının en önemli üç ana bileşenidir. 

Bu noktada, Neo-Darwinciler olarak adlandırılan grup, güçlünün hayatta kalacağı savı (doğal seçilim) çerçevesinde “hayvan”ın; (bu bağlamda hayvan cinsi içerisinde yer alan insan türünün) hayatta kalma savaşından galip çıkabilmesi için, genlerine kodlanan, bencilliğin doğal olduğu, kuramsal olarak öne sürülmektedir

7. Doğal Seçilime Güzel Bir Örnek Geyik Sürüleri

Geyikler sürü içerisinde birlikte hareket ederler. Ancak sürü içerisinde bazı geyikler, daha güçlü ve başat, bazıları ise güçsüz ve zayıf olabilir. Bu noktada güçlü olan geyikler sürünün ortasında yer alırlar. 

Aslan vb. hayvanların saldırısında, ilk ve kolay yem olmayacaktır. Sürünün çeperinde yer alan geyikler ise; saldırı tehdidine karşı, sürekli olarak tedirgin davranışlar sergilemektedir. Hem beslenme ihtiyacını giderip, hem de çevreyi gözlemlemektedir. 

Çeperde yer alan geyikler az besin aldıkları için güçsüz ve ilk saldırı anında hedef konumundadır. Bu durumda, sürünün ortasında yer alan geyikler hayatta kalma savaşını kazanabilmek için, güçsüz diğer geyiklerin yaşamlarını kurban edebilmektedir.

Ya da İmparator Penguenleri

Güney Kutbu imparator penguenlerinin (avlanma mevsimi başında), suya girmeden önce, kıyıda durdukları gözlenmiştir. Bunun nedeni, suda bulunan ayı balıkları tarafından yenme tehlikesi ile karşı karşıya kalmalarıdır. Penguenlerin birbirlerini suya itmeye çalıştıkları gözlemlenmiştir. 

Geyikler, imparator penguenleri ile ilgili verilen örnekler, bireysel bencillik davranışlarını anlatmaktadır. Bu noktada, yapılan tüm bencilce davranışlar hayatta kalma savaşını kazanma amacı taşımaktadır.

8. Sadece İnsan Ölümü Meşru Gösterebilir!

Genetik kodlanma ile nesilden nesile iletilen bencillik davranışı, diğer hayvan türleri için hayatta kalma savaşının kazanılması gerekliliği bağlamında, masum görülebilir. Çünkü insan dışında hiçbir varlık, beslenme konusunda ihtiyacından fazlası için bir başka canlıyı yok etmez. Örneğin bir aslan, beslenme ihtiyacını gidermek için saldırdığı sürüden ihtiyacından fazla sayıda geyik avlamaz. 

Barınma, üreme ve aç kalma problemleriyle yüzleşen insan hayatta kalma mücadelesini kaybedeceğini düşünür. Böylece insan geleceğini güvence altına almak adına, başka canlıların yaşam alanlarını ve hatta nesillerini yok etmeyi meşru gösteren tutumları eyleme geçirip, savunabilir.

9. Hayvanlar İçin Geçerli Olan İnsanlar İçin de Geçerli..

Yukarıda da belirttiğimiz gibi insanlar da diğer hayvan türleri gibi genler tarafından yaratılmış varlıklardır. Bu noktada insan geni de, dünyanın bu rekabetçi ortamında hayatta kalmayı başarabilmiştir. Güçlünün hayatta kaldığı kuramına dayanarak, insan genin belirli niteliklere sahip olduğunu düşünebiliriz.

Bu bağlamda, hayatta kalma savaşının kazanılmasının en önemli faktörü, gendeki baskın özellik olan doğal acımasız bencillik olgusunun varlığıdır. 300 milyon yıldır etkin olan genetik kodlanma, bireyin davranışlarının da bencil olmasına neden olmaktadır.

10. Bencil Olmak, İnsanı Mutlu Ediyor!

''Psychological Science'' dergisinde yayımlanan araştırma, nezaket ve fedakarlık ne kadar yüceltilirse yüceltilsin insanoğlunun en çok kendi çıkarlarının peşinden giderken mutlu olduğunu gösterdi. 

Pennsylvania Üniversitesi araştırmacıları, her birine 3 dolar verdikleri 216 öğrenciyi üç gruba ayırdı. İlk gruba parayı UNICEF'e bağışlamalarını, ikinci gruba ise parayı kendilerine saklamalarını söyleyen araştırmacılar, üçüncü gruptaki öğrencilere de parayı isterlerse bağışlamaları, isterlerse kendilerine saklamaları konusunda kendi kararlarını alma özgürlüğü tanıdı. 

Deneyin sonunda kendi çıkarları ile başkalarının çıkarları arasında herhangi bir seçim yapmak zorunda kalmayan ikinci gruptaki öğrencilerin, diğer iki gruba göre çok daha mutlu oldukları belirlendi. Üçüncü grupta parayı kendilerine saklayarak bencilce davranan öğrencilerin ise suçluluk duygusu hissettiği gözlendi.

11. İkinci Bir Deney Daha Yapılır

İnsanoğlunun çocukluktan itibaren paylaşmaya teşvik edildiği ve bencilce davrandığında eleştirildiğine dikkati çeken araştırmacılar; ikinci gruptaki öğrencilerin sırf bir karar almak zorunda kalmadıkları için mutlu olup olmadıklarını belirlemek adına bir deney daha uyguladı. 

Araştırmacılar, öğrencilerden hediye kartı ile bağış yapma arasında seçim yapmalarını istedi. Hediye çekini seçen ilk gruba, 5 dolarlık çeki Starbucks'tan mı yoksa Au Bon Pain'den mi istedikleri soruldu. Bağış yapmak isteyen gruba ise UNİCEF ve Kızılhaç seçenekleri sunuldu. 

Bu kez de en mutlu grup, hediye çekini Starbucks'tan mı yoksa Au Bon Pain'den mi isteyeceğine karar veren "bencil" grup oldu. Bencillik duygusunun öğrencileri mutlu ettiğini gözleyen bilim adamları, araştırmaya katılan öğrencilerden yüzde 63,6'sının kendi seçimlerini yapmak istediğinden yola çıkarak seçim yapma özgürlüğünün de insanları sevindirdiğini tespit etti.

12. Sistem Değişmedikçe Bencil Olmaya Devam Edeceğiz

İnsan içinde bulunduğumuz mücadeleci yaşam alanı içerisinde, yarınını garantiye almak için, daha fazla yarar değerine sahip olma amacını güder. Bu noktada daha fazla yarar değeri elde etme savaşı içerisinde, bencilce davranışlar sergileyip, kendi türüne veya dünyadaki diğer canlıların yaşam alanlarına ve yaşamlarına zarar veren eylemlerde bulunmaktadır.

Bencilliğin psikolojik boyutu olan “gelecek kaygısı” ve bunun sonucunda daha fazla yarar değere bencilce sahip olma güdüsü ile, (aslında masum olan insanın) doğal hayatta kalma savaşını kazanma güdüsünün birleşmesi, dünyanın giderek kötü sonsuza doğru yol almasına neden olmuştur ve olmaktadır.

Kaynaklar:

http://www.ozetkitap.com/Gen_Bencildir.pdf

http://www.dmy.info/bencillik-nedir/

http://www.evrimagaci.org/makale/49

http://www.academia.edu/2101015/E%C4%9Fitimin_Evrimsel_S%C3%BCreci

http://www.felsefe.gen.tr/felsefe_akimlari/egoizm_bencillik_nedir_ne_demektir.asp

THOMAS HOBBES’UN GELENEKSEL SİYASET FELSEFESİNE
KARŞI ÇIKIŞI  Arş. Gör. Celal YEŞİLÇAYIR

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
Gizli Kullanıcı

Genlerin bir aklı, bilinci ve hatta bir karakteri yoktur. Genler, birbirine eklenmiş ve özel bir yöntem ile sıkıştırılmış DNA parçalarıdır. #DNA ise kısaca, bir canlı hakkında tüm bilgilerin kodlanmış olduğu dört harfli alfabeden oluşan bir kitaptır. Anlaşılacağı üzere bir kitabın bencil olması yada bir bilince sahip olması mümkün değildir.

feyk

karmasik davranislar gosterip, hayatta kalmanin dahice yollarini bulmada ne bir akla ne bir bilince ihtiyac vardir. toz zerresinden ufak bakterilere bakin. acik sekilde zekalari ve bilincleri yoktur ama uzerlerine ne gondersek ne ile yok etmeye calissak bir sekilde karsi cevap verebiliyorlar, yayilma stratejilerini degistiriyorlar, yeni anti kimyasallar uretiyorlar, hucre ceperlerini antibiotiklere dayanikli hale getiriyorlar. bilmem farkindamisiniz etkili antibiotiklerin sayisi hizla azaliyor. antibiotik oncesi devre donmemiz cok yakin. acik sekilde bizi, zeka ve bilinc sahibi varliklari bir savasta yeniyorlar. ve tum bunlari bir bilinc sahibi olmadan yapiyorlar. peki bunu nasil basriyorlar, surekli degisim, deneme yanilma ve dogal seleksiyonla en sonunda dogru yolu kendiliginden bularak. bunlar bizim dunyamizda cok yavas islesede ayni kurallardan bizde muaf degiliz. bu sebeble davranislarimizin cogu genlerin varliklarini korumaya yonelikdir. bilincli sekilde farkinda olmasakda.

cnsfrd

insan'da bir "hayvan" olarak bencildir. yani "doğal"dır. doğal olduğun zamanda "mutlu" olursun.

kartacali

onu bunu bilmem bencillik mutluluktur istediginiz kadar kızın bana mutlugun sırrıdır yaşadıkca anlarsınız sizde

feyk

dawkings hakli. bencil olan insan degil, genler. birey kendini toplum icin feda ettiginde bunu o toplumda kendi ile ayni genleri paylasanlar icin yapar. yani genlerin bencilligine hizmet etmis olur. bunun en buyuk kaniti fedakarligin aradaki kan bagi ile artmasi, anne cocuk iliskisinde en tepe noktaya ulasmasidir. en saf sevginin ayni zamanda bencilligin en yogun hali olmasida ayri bir ironi bu arada. kendi geninin soyunun devami icin butun dunyalari yakip, oldurmekden cekinmeyecek pek az ebeveyn vardir.

koala-neco

evet bencilim yemek yerken kapı çalarsa bitirmeden açmam -.-

nimesay

cidden bitirmeden açmaz mısın ....?

koala-neco

şaka yapıyor olsam gülerdim, yediğim şeye bağlı tabi tarhana çorbası içiyorsam gel gardaşım buyur kaynan seviyomuş derim ama pizza yiyorsam gelen babam olsa bitirmeden açmam -.-

nimesay

buradan anlıyoruz ki pizza yı çok seviyorsun :P

koala-neco

daha ne kadar açık olabilirm ki elbette :))

Gizli Kullanıcı

Haha kokorece noldu

koala-neco

onu dışarda tezgah başında yemeyi severim sıcak sıcak -.-

Başlıklar

Bilim
Görüş Bildir