Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

"Neden?" Sorusunu Sormayı Sevenlerin Sonsuz Açlığını Giderecek 10 Bilimsel Cevap

-

Neden veya nasıl gibi soruları zaman zaman bir şey ile karşılaştığımızda sorarız ama detaylarını araştırma konusuna gelince genelde bu durumu pas geçeriz. İşte bu tarz sorulara cevaplar veren çeşitli kaynaklardan derlediğimiz bilgiler sizlerle...

İlgili kaynaklara madde altlarından ulaşabilirsiniz. 🙂

1. Kutup yıldızı neden sabittir?

Gece boyunca Dünya kendi dönüş ekseni etrafında döndüğünden ötürü, yıldızlar da bu eksenin etrafında dönüyormuş gibi görünür ve yerleri değişir. Kutup yıldızı ise hemen hemen bu eksenle aynı doğrultuya denk düştüğünden gece boyunca sabittir. Bu sebeple yön bulma konusunda onu referans olarak alabiliriz. Lakin bu sizin de öngörebileceğiniz gibi yalnızca kuzey yarım kürede geçerlidir. Güney yarımkürede ne yazık ki bu eksen doğrultusunda parlak bir yıldız yok.

Kaynak

2. Helyum gazı sesi neden inceltir?

Ses, yoğunluğu az olan gaz içerisinde hızlı hareket etme özelliğine sahiptir. Helyum gazı da havadan daha az yoğunlukta bir gaz olduğu için sesin normalden birkaç kat daha hızlı hareket etmesine yani sesin ince çıkmasına olanak sağlar. Bu yüzden helyum gazı soluyan kimsenin sesi ince çıkar. Gaz etkisini kaybettikçe normale döner. Uçan balonların helyum gazı ile şişirilmesinin nedeni de havadan daha az yoğun yani hafif olmasıdır. Bu sayede balonlar havaya yükselir.

SF6 gazı, havadan 6 kat daha yoğunlukta bir gazdır ve solunduğunda helyum gazının aksine sesi kalınlaştırır. Ancak yoğunluğu fazla olduğu için nefes alıp vermede güçlüğe sebep olabilir.

Kaynak

3. Hesap makinesindeki tuş dizilimi, telefonlardakinden neden farklı?

Nedeni 9 tuşu.

Bu farklılığın cevabı, hesap makinelerinin ilk üretildiği zamanda yatıyor. İlk hesap makineleri, mekanik nedenlerden dolayı 9 tuşunu üste koymak zorundaydılar. Günümüzde tüm mekanik engellerin aşılmış olmasına rağmen, hem eskiden devralınan bir alışkanlık nedeniyle, hem de ergonomik açıdan herhangi bir sorun oluşmadığı için aynı sıralamanın kullanılmasına devam ediliyor. Ancak hesap makinelerinin aksine tuşlu telefonlar, daha yeni bir icat olduğu için hızlı ve kolay kullanım açısından bir dizi kullanıcı testinden geçirilerek günümüzdeki haline uyarlandı. 1976 yılından bu yana telefonlarda günümüzdeki tuş dizilimini kullanıyoruz.

Kaynak

4. Ahtapotların kanı neden mavi?

Ahtapotun kanına mavi rengi veren hemosiyanin adlı pigment. Ahtapotların üç kalbi olduğu için normalden daha fazla oksijene ihtiyaç duyuyorlar. Hemosiyanin içindeki bakır atomları da fazla sayıda oksijen atomuyla bağlanabilme özelliğine sahip. Dolayısıyla bu madde, vücutlarının oksijen ihtiyacını üst seviyeden karşılayabilir durumda. Hatta o anda çevresinden oksijen elde edemiyor olsa bile kanında bu ihtiyacı bolca depolamış oluyor. 

Bu proteinin bir diğer faydası, birçok canlı için ölümcül etkiler doğurabilecek kadar düşük sıcaklıklarda bile hayatta kalmasını sağlaması. Araştırmacılar, ahtapotların uzaklara göç edemeyen bir tür olduğu gerçeğinden yola çıkarak, mavi kan adaptasyonunu bu nedenle geliştirdiklerini düşünüyorlar. Böylece zorlu koşullara bile kolayca uyum sağlıyor ve bulunduğu yeri değiştirmesi gerekmiyor.

Kaynak

5. Ay sürekli önümüzden geçtiği halde neden sürekli Güneş tutulması görmüyoruz?

Çünkü bir tutulmanın gerçekleşebilmesi için aynı düzlemde olunması gerekir. Fakat sanılanın aksine gezegenlerin hiçbiri aynı düzlemde bulunmazlar, yörüngeleri eğiktir. Benzer şekilde galaksimizde de dağılım böyledir. Bir düzlemden bahsediyoruz, fakat bu tam olarak tek bir düzleme ait oldukları anlamına gelmiyor. Oldukça büyük boyutlarından ötürü eğimler çok ufak kaldığından bir düzlem gibi kabul ederiz. 

Örneğin uydumuz Ay, Dünya ekvatoruna (tutulum düzlemi) yaklaşık 5.1 derecelik bir açıda dolanır. Bu da, Güneş – Dünya ve Ay’ın aynı düzlemde bulunduğu dönemlerde (her ay iki kere) birbirlerini perdelemeyecekleri anlamına gelir. İşte, Ay ve Güneş tutulmalarının yılda sadece birkaç kere görülebilmesi bu 5.1 derecelik yörünge eğikliği yüzündendir. Dolayısıyla konumlar öyle bir noktaya gelmelidir ki, gök cisimleri hem aynı düzleme denk gelip hem de sıralı halde bulunmalıdır. Bu sebepten ötürü tutulmaları nadiren görüyoruz.

Kaynak

6. Mumyalar neden çürümez?

Mumyalama işleminin sırrı kurutma sürecinde yatıyor. Bu da vücuttaki tüm nemli oluşumların atılması ve tamamen kuru bir hale getirilmesi demek oluyor. Bedenlerin çürümesinin nedeni, bakterilerin nemli ortamda gelişim gösterip yayılmalarından kaynaklanıyor. Ancak suyun olmadığı bir ortamda bakterinin de hayatta kalması imkansız.

Eski Mısır Medeniyeti’nde ve Güney Amerika’da gerçekleştirilen mumyalama işlemleri de bu gerçeğe dayanılarak yapılıyordu. Mısırlılar, tüm organları çıkarıp, bedeni içten dışa tuzlu bir karışımla kaplıyorlardı. Aradan 40 gün geçtiğinde, tuzlama işlemi geriye kalan tüm nemi emmiş oluyordu.

Kaynak

7. Bitmiş piller neden çöpe atılmamalıdır?

Civa, kurşun, lityum, mangan, nikel, kobalt, kadmiyum gibi kimyasal maddeler pilin içinde bulunan maddelerden sadece bazılarıdır. Çöpe atıldığı taktirde bu maddeler toprağın yapısını kullanılamayacak kadar bozar. Suya karışan metaller ise suyun ekosisteminde büyük bir karışıklık meydana getirir.

Ayrıca bu kimyasallar topraktan beslenen hayvanlara ya da direkt olarak sudan insanlara geçer ve çok çeşitli hastalıklara sebep olur. Kanser, böbrek ve karaciğer hastalıkları, merkezi sinir sistemi bozuklukları, nörobiyolojik bozukluklar bunlardan bazılarıdır. Küçük bir kalem pil, 4 metrekare toprağı kirletip bu toprağı üretim yapılamaz hale getirebilecek kadar kimyasal içerir.

Kaynak

8. Trafik ışıkları neden kırmızı, sarı ve yeşildir?

Trafik ışıkları uygulaması, otomobillerden önce demiryollarında trenlerin kontrolü için uygulanıyordu. Demiryolları idaresi kırmızı rengi ‘dur’ sinyali olarak seçmişti. Çünkü bu renk kan rengi olduğundan asırlar boyu tehlikenin, zararın ve ölümün simgesi olmuştur. Ama demiryolları ilk faaliyete geçtiği 1830’lu yıllarda şimdi sarı olan ‘ikaz’ ışığının rengi yeşil, ‘geç’ ışığının ise beyazdı. Bir süre sonra beyaz sinyal problem yaratmaya başladı. Beyaz renkli ‘geç’ sinyali diğer sokak lambaları ile karıştırılabiliyordu. Ama daha da kötüsü ‘dur’ işaretlerine konulan kırmızı mercekler yerlerinden düşünce ışık beyazlaşıyor, ‘geç’ sinyali olarak algılanıyor ve kazalara yol açıyordu. Sonunda kırmızıyı ‘dur’, yeşili ‘geç’ sarı rengi ise ‘ikaz’ sinyali olarak kullanmaya başladılar. Bu sistem sonrasında otomobiller için yollarda uygulandı.

Kaynak

9. Patenciler pürüzlü pistlerde neden daha hızlı kayarlar?

Çünkü bilinenin aksine buzun kayganlığı düzgün bir yüzey olmasıyla bağlantılı değildir. Patenin altındaki keskin ve küçük olan yüzeyin buza yaptığı basınç sonucu eriyen buz çok ince bir su tabakası halini alır. Buz pateni bu ince su tabakası üzerinde hareket eder. Yani burada asıl olay buz pateninin altındaki ince demirin buz üzerine uyguladığı basınçtır.

Ucu neredeyse bıçak inceliğinde olan bu patenlerin buza değen alanı bazen o kadar küçük olur ki, yaptığı basınç buzun yüzeyini aniden eritir. Böylece patenci çok hızlı hareket etme imkanı elde eder. Ancak buzun yüzeyi pürüzlü olduğunda bu hız artar. Çünkü üzeri pütürlü olan buzda patenin keskin ucu buzun yüzeyine tamamen temas etmez, sadece bu çıkıntılara temas eder. Böylece temas yüzeyi küçülür ve dolayısıyla uygulanan basınç artar. Basıncın artmasıyla buz daha kolay erir ve böylece paten oluşan suyun üzerinde rahatça kayar.

Kaynak

10. Uçaklar direkt uçmak yerine neden eğri çizerler?

Dünya yüzeyi küresel bir eğri olduğu için, iki nokta arasındaki en kısa mesafe de dümdüz yerine eğri bir çizgi olmaktadır. İki boyutlu düzlemde bu çizgilere baktığınızda gerçek en kısa mesafe çizgisi, doğrusal mesafeden çok daha uzun gözükür. 

Resimde de görüldüğü gibi LA ile Ankara arasındaki çizgisel mesafe 13.423 kilometredir. Gerçek en kısa mesafeyi bulmak isterseniz, "Büyük Daire Metodu"nu kullanmanız gerekir. Bunu yaptığınızda karşınıza çıkan mesafe, ilkinden çok daha kısa olan, 11.269 kilometrelik bir mesafedir! 

Kaynak

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
asdf1234

10. Olay haritalama metodunun mükemmel olmamasından kaynaklanıyor. Ekvatordan çizilen silindirik haritalar dünyanın yuvarlaklığını tam olarak yakalayamıyor ve kutuplara doğru bozuluyor. Örneğin şu linkteki resme bakarsanız (Kutup haritası) Ankara ile Los Angeles arası 10. resimde gösterilen rotanın aslında düz olduğunu görürsünüz (http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/polar/arctic.gif). Ekvatordan çizilen harita 3 boyutun 2 boyuta harita olarak yansıtılmasından kaynaklanan sorunlardan dolayı bu rotayı eğri göstermektedir. Youtube gibi sitelerde bu olayı anlatan binlerce video ve animasyon bulabilirsiniz "mercator projection" diye arama yapmanız yeterli.

okan-ersoy1

Hastayım şu onedionun bildiğini zanneden cehalete :D Dünyanın yüzeyi küresel olsa idi hiç farketmezdi :) , istediğin gibi git aynı mesafeyi bulurdun. Dünyanın yüzeyi geoibs diye adlandırdığımız kutuplarda bastırılıp şekli değişmiş küre olduğu için mesafe kısalır(küre çapı her zaman sabitken kutuplarda ölçülen çap , ekvatarorda ölçülen çaptan kısadır). Bir de bilimsel yazmıyor musnuz, insanı deli ediyorsunuz. Bilmiyorsanız "bilimsel" yazmayın.

m-cihan-puskulluoglu

geoibs ne ?? tanım verip bilgilendirme yapıorsan düzgün yapacaksıın bilmeden de bok atmayacaksın dierleri doğru mu bilmem ama 10. bilgi de sıkıntı yok..

bugra-bekten

Geoibs ile hangi bilim dalı ilgileniyor?

senol-aldibas

:) yahu 10. bilgi için atıp tutmuşsunuz... Göz var izan var 11.000 km mesafesini hiç mi canlandıramıyorsunuz. 11 km olsa tamam. yükseldikçe hava basıncı dolayısıyla sürtünme azalır. Az yakıtla yüksek hız için 3 ya da 4 değil 10-12 km yüksekten uçarlar. Size göre uçuş yapan herkes uzaya gitmiş... Ha dünyanın merkezini baz alarak yükseklik hesabı yapıyorsunuz diyelim. magma tabakasını delerek geçecek haliniz yok...

weicell

Hocam Matematik bölümü mezunu musun? Büyük Daire Metodu nedir bilir misin? Biliyorsan yanlışı düzelt bilim dünyası aydınlansın. Bilmiyorsan da sallama bence.

senol-aldibas

matematik bilgisine gerek yok. 11.269 Km nin ne kadar olduğunu bilmen yeterli. Zira uçaklar o kadar yükseğe çıkamazlar. Ama Büyük daire metodunu da anlatırım ilgilenirsen.

minnequin

hocam yükseklikten bahsetmiyor ama gene sen bilirsin.

recep-arslanlar

konu mesafe yükseklik değil...

kartal-yildirim

bu resimden uçağın 11.269 Km yüksekliğe çıktığını nasıl anladın ? Vallahi büyük başarı.

anil-yoruker

İşte görüyor musunuz bizim sıkıntımız bu. Adam (şenol aldibaş) daha hangi konuda yorum yaptığını bilmiyor. 10. maddede ülkeler arası mesafeden bahsedilirken bu arkadaş irtifadan bahsediyor yani çok alakasız ama gene de küstahça başkalarına "istersen büyük daire metodunu da anlatırım" falan diyebiliyor. Bilgi yok ama maşallah ego, kibir çok.

ibrahim-yilmaz11

Beyin yoksunu deli.

sezgin-yurdakul

herkese onun doğrusu

aydemir_burak

eğrisel rota sistemi mesafeyi kısaltmasa ki kısaltıyor , uçuş güvenliği adına okyanus baştan sona geçilmez mesela istanbul washington hattındaki uçuşlar ingiltere üzerinden veya yine o bölgedeki herhangi bir kara üzerinden gerçekleşir doğrudan portekize gidilmez

FACEBOOK YORUMLARI

Başlıklar

AnkaraKanserMısırdiziolay
Görüş Bildir